Rối loạn lo âu hậu Covid-19 và cách cải thiện

Rối loạn lo âu hậu Covid là gì?

Rối loạn lo âu hậu Covid-19 là trạng thái lo âu, căng thẳng hoặc sợ hãi quá mức kéo dài sau khi người bệnh đã có kết quả âm tính với virus. Tình trạng này có thể biểu hiện qua các triệu chứng tâm lý như bồn chồn, dễ cáu gắt, khó tập trung, suy nghĩ luẩn quẩn về bệnh tật, đi kèm các phản ứng thực thể như tim đập nhanh, tức ngực nhẹ, hụt hơi, run tay hoặc rối loạn giấc ngủ.

Hiện tượng này không chỉ đơn thuần là do lo nghĩ quá mức mà còn liên quan đến phản ứng miễn dịch kéo dài, sự mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh và những áp lực tâm lý xã hội phát sinh trong đợt dịch. Do đó, việc can thiệp đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện, kiên nhẫn và có sự đồng hành của chuyên gia y tế khi các dấu hiệu vượt quá khả năng tự điều chỉnh của cá nhân.

Nguyên nhân gây rối loạn lo âu sau khi mắc Covid-19

Sau khi mắc bệnh đường hô hấp do virus, nhiều người nhận thấy xuất hiện cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực, căng cơ hoặc khó tập trung vào công việc hằng ngày. Về mặt sinh lý, phản ứng viêm toàn thân và sự xáo trộn hoạt động của hệ thần kinh thực vật trong giai đoạn nhiễm trùng có thể khiến cơ thể nhạy cảm hơn với các yếu tố gây căng thẳng. Bên cạnh đó, những áp lực tâm lý như lo lắng về sức khỏe tái phát, gánh nặng công việc tồn đọng hay tình trạng gián đoạn sinh hoạt xã hội cũng góp phần khởi phát hoặc làm trầm trọng thêm sự bất an.

Việc nhận diện sớm mối liên hệ giữa các thay đổi thể chất và tâm lý giúp người bệnh chủ động hơn trong việc tìm kiếm giải pháp cải thiện. Thay vì bi quan hoặc nghĩ rằng đây là suy nghĩ tiêu cực chủ quan, người bệnh cần hiểu rằng đây là một vấn đề sức khỏe thực sự cần được chăm sóc chu đáo cả về thể lực lẫn tinh thần.

Biện pháp điều chỉnh lối sống giúp giảm lo âu hậu Covid-19 tại nhà

Phương pháp cơ bản và an toàn nhất để giải tỏa cảm giác hồi hộp là thiết lập lại nhịp sinh hoạt cân bằng. Người bệnh nên duy trì khung giờ đi ngủ và thức dậy cố định, hạn chế sử dụng điện thoại hay màn hình thiết bị điện tử ít nhất một giờ trước khi đi ngủ nhằm tối ưu hóa chất lượng giấc ngủ. Việc thực hành hít thở sâu bằng cơ hoành, ngồi thiền tịnh tâm hoặc thực hiện các bài tập giãn cơ ngắt quãng hai lần mỗi ngày giúp làm chậm nhịp tim và đưa hệ thần kinh giao cảm về trạng thái thư giãn.

Chế độ dinh dưỡng cũng đóng vai trò tương trợ quan trọng trong việc xoa dịu thần kinh. Người bệnh nên bổ sung các thực phẩm giàu magiê, vitamin nhóm B và axit béo omega 3 từ rau xanh, các loại hạt và cá biển, đồng thời cắt giảm cà phê, rượu bia cùng các chất kích thích vì chúng dễ gây bồn chồn và kích hoạt cơn hoảng sợ.

Can thiệp tâm lý và điều trị y tế cho chứng lo âu hậu Covid-19 kéo dài

Khi tình trạng lo lắng kéo dài trên hai tuần và gây cản trở sinh hoạt, liệu pháp tâm lý là một trong những hướng can thiệp tiêu chuẩn hàng đầu. Trong đó, liệu pháp hành vi nhận thức giúp người bệnh nhận diện những suy nghĩ lo âu thiếu căn cứ, từ đó xây dựng cơ chế phản ứng tích cực trước các tình huống gây căng thẳng. Các buổi tham vấn với chuyên gia tâm lý mang lại không gian an toàn để giải tỏa cảm xúc và trang bị kỹ năng ứng phó dài hạn.

Trong những trường hợp triệu chứng nặng nề kèm theo cơn hoảng loạn hoặc mất ngủ trầm trọng, bác sĩ chuyên khoa tâm thần có thể cân nhắc can thiệp dược lý thích hợp. Việc dùng thuốc luôn đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ từ nhân viên y tế để đảm bảo hiệu quả điều trị và kiểm soát tốt tác dụng ngoại ý, người bệnh không được tự ý tăng giảm liều lượng hay đột ngột ngừng thuốc.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý tìm mua các loại thuốc an thần, thuốc bình thần hoặc thuốc chống trầm cảm qua lời truyền miệng. Khi nhận thấy các dấu hiệu lo âu diễn tiến nghiêm trọng, xuất hiện cơn hoảng loạn cấp tính hoặc có ý nghĩ tiêu cực làm tổn hại bản thân, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa sức khỏe tâm thần để được hỗ trợ chuyên môn kịp thời.

Tóm tắt

Rối loạn lo âu hậu Covid-19 là tình trạng sức khỏe tâm thần có thể kiểm soát và hồi phục khi được quan tâm đúng mực. Người bệnh không nên tự chịu đựng hoặc tự ý dùng thuốc an thần khi chưa có chỉ định y khoa. Việc kết hợp lối sống khoa học, giải tỏa tâm lý và chủ động thăm khám chuyên khoa tâm thần sẽ giúp phục hồi sức khỏe thể chất lẫn tinh thần một cách an toàn, bền vững.