Rò luân nhĩ tái phát phải chữa trị thế nào?

Rò luân nhĩ tái phát là gì?

Rò luân nhĩ là một dị tật bẩm sinh lành tính rất phổ biến ở vùng tai ngoài, đặc trưng bởi một lỗ nhỏ xuất hiện ngay trước rễ vành tai từ khi mới sinh. Bên trong lỗ nhỏ này là một đường rò dạng ống lót bởi biểu mô có khả năng bài tiết chất bã, có thể đi nông dưới da hoặc luồn sâu, phân nhánh phức tạp quanh sụn vành tai. Rò luân nhĩ tái phát là tình trạng đường rò tiếp tục viêm nhiễm, ứ mủ hoặc tái hình thành triệu chứng sau khi đã can thiệp nội khoa hoặc ngoại khoa trước đó. Tình trạng tái diễn nhiều lần khiến vùng mô liên kết xung quanh bị xơ chai, tăng nguy cơ biến chứng áp xe và gây khó khăn hơn cho các can thiệp triệt căn tiếp theo.

Nguyên nhân khiến rò luân nhĩ tái phát nhiều lần

Rò luân nhĩ là dị tật bẩm sinh hình thành do sự khép không hoàn toàn của các cung mang trong thời kỳ phôi thai, để lại một lỗ nhỏ ở trước vành tai thông vào đường rò dưới da. Tình trạng tái phát sưng viêm thường bắt nguồn từ việc biểu mô lát bên trong đường rò liên tục bài tiết chất bã nhưng bị ứ đọng, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

Ở những người đã từng can thiệp ngoại khoa, rò luân nhĩ tái phát thường do đường rò phân nhánh phức tạp, uốn khúc sâu sát sụn vành tai khiến lần phẫu thuật trước chưa thể bóc tách trọn vẹn toàn bộ biểu mô. Ngoài ra, việc phẫu thuật vào giai đoạn ổ áp xe chưa nguội hẳn hoặc phản ứng viêm xơ dính quanh vết mổ cũ cũng làm tăng nguy cơ sót mô rò. Thói quen nặn bóp, chọc ngoáy vật nhọn vào miệng lỗ rò cũng là yếu tố thúc đẩy nhiễm trùng tái đi tái lại nhiều lần.

Biểu hiện nhận biết rò luân nhĩ tái phát viêm nhiễm

Khi rò luân nhĩ tái phát đợt viêm mới, người bệnh thường nhận thấy vùng da trước vành tai hoặc quanh sụn tai xuất hiện nốt sưng đỏ, nóng rát và đau nhức rõ rệt. Cảm giác đau có thể tăng lên khi chạm vào, há miệng to hoặc khi nằm nghiêng đè lên vành tai bên tổn thương.

Từ miệng lỗ rò có thể rỉ ra dịch màu trắng đục, vàng đặc như bã đậu kèm mùi hôi khó chịu. Nếu nhiễm trùng tiến triển nặng, ổ mủ tích tụ tạo thành khối áp xe căng mọng dưới da, da bao phủ mỏng dần và có thể tự vỡ mủ. Một số người bệnh kèm theo triệu chứng toàn thân như sốt nhẹ, mệt mỏi, sưng hạch góc hàm hoặc hạch trước tai. Nếu không xử trí kịp thời, viêm nhiễm tái phát nhiều lần sẽ gây xơ chai mô mềm, biến dạng nhẹ nếp vành tai hoặc lan vào sụn gây viêm màng sụn tai.

Giải pháp điều trị rò luân nhĩ tái phát an toàn và hiệu quả

Để xử trí rò luân nhĩ tái phát hiệu quả, chiến lược điều trị cần chia thành hai giai đoạn rõ ràng: dập tắt đợt viêm cấp và phẫu thuật triệt căn khi mô mềm ổn định. Trong đợt viêm cấp tính, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ chỉ định thuốc kháng sinh phù hợp kết hợp thuốc giảm phù nề, giảm đau để kiểm soát nhiễm trùng. Nếu ổ áp xe đã hình thành bùng nhùng mủ, thủ thuật trích rạch dẫn lưu mủ kết hợp thay băng vô khuẩn hằng ngày là bắt buộc để giải áp, bảo vệ sụn vành tai.

Phẫu thuật bóc tách trọn vẹn đường rò chỉ được tiến hành sau khi tình trạng nhiễm trùng đã thoái lui hoàn toàn, thường từ vài tuần sau đợt viêm cấp. Với trường hợp tái phát, cuộc mổ đòi hỏi phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm vì mô sẹo cũ làm biến đổi mốc giải phẫu. Bác sĩ có thể bơm chất chỉ thị màu như xanh methylen vào lỗ rò hoặc sử dụng kính vi phẫu để quan sát rõ từng nhánh rò li ti, bóc tách toàn bộ bao xơ và một phần sụn vành tai kế cận nhằm loại bỏ triệt để nguồn gốc tái phát.

Chăm sóc và phòng ngừa biến chứng rò luân nhĩ

Chăm sóc đúng cách đóng vai trò then chốt trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng tái diễn và giúp vết thương nhanh lành sau phẫu thuật. Người có lỗ rò luân nhĩ chưa mổ tuyệt đối không được dùng tay bóp nặn chất bã trắng, không đưa tăm bông hay vật nhọn chọc sâu vào lỗ rò. Vệ sinh vùng tai hằng ngày bằng nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn nhẹ dịu, sau đó dùng khăn mềm thấm khô ráo.

Đối với người bệnh sau phẫu thuật bóc tách đường rò, cần giữ băng gạc sạch sẽ, tránh để nước dính vào vết mổ khi tắm gội trong những ngày đầu. Uống thuốc đầy đủ theo đơn của bác sĩ, không tự ý ngưng thuốc khi thấy giảm đau. Cần theo dõi sát vết mổ và tái khám đúng hẹn để kiểm tra quá trình liền sẹo. Nếu phát hiện vết mổ sưng tấy, rỉ dịch mủ, chảy máu bất thường hoặc sốt cao, người bệnh phải liên hệ ngay với cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa, không thay thế cho việc thăm khám và chẩn đoán của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc bôi hoặc tự rạch dẫn lưu mủ tại nhà. Khi có dấu hiệu sưng đau, chảy dịch trước vành tai, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng để được đánh giá chính xác.

Tóm tắt

Rò luân nhĩ tái phát hoàn toàn có thể kiểm soát và giải quyết dứt điểm nếu được đánh giá đúng mức và phẫu thuật triệt để bởi bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Người bệnh không nên chủ quan tự chữa tại nhà khi đường rò có dấu hiệu sưng đau, rỉ dịch hoặc tái phát sau mổ. Khám sớm tại cơ sở y tế uy tín là bước quan trọng giúp bảo vệ vùng tai an toàn.