Rò luân nhĩ có nguy hiểm không và cách chăm sóc lỗ rò đúng cách

Rò luân nhĩ có nguy hiểm không là gì?

Rò luân nhĩ là một khuyết tật bẩm sinh lành tính ở vùng tai, xuất hiện dưới dạng một lỗ nhỏ nằm sát phía trước sụn vành tai. Tình trạng này xuất phát từ quá trình phát triển phôi thai trong những tuần đầu, khi các nếp gấp mô tạo nên cấu trúc tai ngoài không khép kín hoàn toàn. Miệng rò thông vào một đường hầm nhỏ có kích thước nông sâu khác nhau ở dưới da, bên trong được lót bởi biểu mô có khả năng tiết bã nhờn và mồ hôi. Dị tật này có thể xuất hiện ở một bên hoặc cả hai bên tai, có yếu tố di truyền trong gia đình nhưng không lây nhiễm. Đa số người có lỗ rò luân nhĩ không gặp bất kỳ triệu chứng khó chịu nào trong suốt cuộc đời nếu đường rò không bị bít tắc hay nhiễm khuẩn.

Bản chất của rò luân nhĩ ở vùng tai

Rò luân nhĩ là dị tật bẩm sinh lành tính, hình thành do sự kết hợp không hoàn chỉnh của các cung mang tai trong giai đoạn phôi thai từ tuần thứ sáu của thai kỳ. Biểu hiện bên ngoài là một lỗ nhỏ li ti nằm ở vùng trước vành tai hoặc nơi tiếp giáp giữa da mặt và sụn tai. Bên trong lỗ nhỏ này là một đường rò có dạng ống, lót bởi biểu mô và có thể dài ngắn hoặc phân nhánh phức tạp.

Trong trạng thái bình thường, đường rò không gây đau đớn, không ảnh hưởng đến khả năng nghe hay sự phát triển chung của trẻ nhỏ. Tuy nhiên, lòng đường rò có chứa các tuyến bã nhờn và biểu mô bong tróc, đôi khi tiết ra chất nhờn màu trắng đục có mùi nhẹ. Bản thân lỗ rò không phải là một khối u ác tính và rất nhiều người mang dị tật này suốt đời mà không gặp bất kỳ trở ngại sức khỏe nào. Mức độ ảnh hưởng hoàn toàn phụ thuộc vào việc đường rò có bị vi khuẩn xâm nhập gây viêm nhiễm hay không.

Mức độ nguy hiểm và các biến chứng viêm nhiễm có thể gặp

Rò luân nhĩ hoàn toàn không nguy hiểm đến tính mạng nếu được giữ sạch và không xuất hiện tình trạng viêm nhiễm. Nguy cơ y khoa chỉ thực sự nảy sinh khi vi khuẩn từ môi trường bên ngoài hoặc từ bàn tay xâm nhập vào lỗ rò qua các hành động gãi, cọ xát hoặc nặn bóp. Lòng đường rò bị bít tắc kết hợp với dịch bã nhờn ứ đọng sẽ tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn kỵ khí và tụ cầu phát triển mạnh mẽ.

Khi bị nhiễm trùng, lỗ rò sẽ chuyển biến thành viêm mô tế bào quanh tai với các dấu hiệu sưng phồng, nóng đỏ, đau nhức dữ dội và chảy dịch mủ hôi. Nếu không được can thiệp sớm, khối viêm có thể phát triển thành ổ áp xe rò luân nhĩ. Tình trạng áp xe tự vỡ hoặc bị rạch chích nhiều lần mà không triệt tiêu tận gốc bao rò sẽ để lại vết sẹo co kéo xấu xí trước tai, gây đau đớn dai dẳng và khiến việc phẫu thuật bóc tách sau này trở nên khó khăn hơn. Do đó, người bệnh không nên chủ quan nhưng cũng không cần quá lo lắng khi lỗ rò chưa có dấu hiệu bất thường.

Hướng dẫn chăm sóc và vệ sinh lỗ rò luân nhĩ hằng ngày

Việc chăm sóc lỗ rò luân nhĩ hằng ngày rất đơn giản nhưng đòi hỏi sự cẩn trọng và kiên trì nhằm duy trì trạng thái vô khuẩn tương đối. Nguyên tắc quan trọng nhất là giữ cho vùng da quanh tai luôn khô ráo, sạch sẽ và thông thoáng. Khi tắm gội hoặc rửa mặt, nên dùng khăn mềm lau nhẹ nhàng vùng vành tai ngoài, tránh để xà phòng, dầu gội đọng lại ở miệng lỗ rò gây kích ứng niêm mạc.

Đặc biệt, tuyệt đối không dùng tăm bông, que nhọn, ngón tay hoặc bất kỳ dụng cụ nào để chọc ngoáy, ngoáy sâu vào bên trong lỗ rò. Hành động này rất dễ làm trầy xước lớp biểu mô mỏng manh, đẩy tạp chất và vi khuẩn sâu vào trong ngóc ngách của đường rò. Nếu nhận thấy có một lượng nhỏ chất nhầy trắng đục đùn ra miệng lỗ rò, người chăm sóc chỉ nên dùng miếng gạc bông sạch thấm cồn y tế nhẹ hoặc nước muối sinh lý chấm nhẹ bên ngoài để làm sạch, không được ấn mạnh hay cố nặn hết chất nhờn ra ngoài.

Hướng xử trí y tế khi lỗ rò có biểu hiện viêm sưng

Khi đường rò luân nhĩ có dấu hiệu viêm nhiễm cấp tính, người bệnh không được tự ý mua thuốc kháng sinh hay đắp các loại lá cây, cao dán dân gian lên vùng da tai. Việc tự điều trị sai cách có thể làm vết nhiễm trùng lan rộng, hoại tử mô dưới da hoặc tạo áp xe phức tạp. Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng để được bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương.

Ở giai đoạn viêm cấp, phác đồ điều trị thông thường là sử dụng kháng sinh chống nhiễm trùng kết hợp thuốc giảm phù nề theo chỉ định chuyên môn. Nếu đã hình thành ổ áp xe, bác sĩ sẽ tiến hành rạch dẫn lưu mủ, vệ sinh ổ viêm và thay băng hằng ngày cho đến khi vết thương lành hẳn. Sau khi tình trạng nhiễm trùng đã được kiểm soát hoàn toàn và vùng mô xung quanh ổn định, bác sĩ tai mũi họng sẽ xem xét chỉ định phẫu thuật bóc tách toàn bộ đường rò nhằm ngăn chặn triệt để nguy cơ tái phát trong tương lai.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức thường thức và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Tuyệt đối không tự ý dùng vật nhọn chọc ngoáy, nặn bóp lỗ rò hoặc tự dùng thuốc kháng sinh, đắp thuốc lá khi thấy vùng tai sưng đau. Người bệnh cần thăm khám trực tiếp tại chuyên khoa tai mũi họng khi có bất kỳ dấu hiệu viêm nhiễm nào.

Tóm tắt

Rò luân nhĩ phần lớn là dị tật bẩm sinh lành tính và có thể chung sống hòa bình suốt đời nếu được giữ vệ sinh đúng cách. Điều then chốt là không tự ý nặn bóp hay can thiệp thô bạo vào miệng lỗ rò. Khi phát hiện các biểu hiện sưng tấy, đau nhức hoặc chảy dịch, người bệnh cần đến chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám và xử trí y tế kịp thời.