Răng khôn mọc ở độ tuổi nào và những lưu ý cần biết

Răng khôn mọc ở độ tuổi nào?

Răng khôn, hay còn gọi là răng số 8 hoặc răng cối lớn thứ ba, là nhóm răng vĩnh viễn mọc sau cùng trên cung hàm người. Thông thường, mỗi người có bốn mầm răng khôn nằm ở bốn góc hàm trên và dưới. Vì xuất hiện muộn khi xương hàm đã định hình ổn định và các răng khác đã chiếm hầu hết diện tích, răng khôn thường gặp khó khăn trong việc tìm kiếm vị trí mọc thuận lợi. Quá trình mọc của răng này có thể diễn ra từng đợt ngắt quãng trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, mang lại không ít phiền toái như đau nhức, sưng nướu hoặc viêm nhiễm quanh thân răng. Thấu hiểu các biểu hiện sinh lý tự nhiên này giúp mọi người có kế hoạch chăm sóc răng miệng khoa học hơn.

Thời điểm răng khôn bắt đầu mọc và các yếu tố quyết định

Răng khôn thường xuất hiện muộn nhất trên cung hàm, phổ biến nhất là trong giai đoạn từ 17 đến 25 tuổi, đôi khi có thể muộn hơn sau tuổi 30 tùy theo cơ địa mỗi người. Tại thời điểm này, xương hàm của người trưởng thành đã ngừng tăng trưởng và cấu trúc xương trở nên đặc chắc hơn. Đồng thời, toàn bộ 28 chiếc răng vĩnh viễn khác đã chiếm trọn không gian trên cung hàm, khiến cho khoảng trống còn lại phía sau răng cối lớn thứ hai thường rất chật hẹp.

Vì không đủ khoảng trống cần thiết, răng khôn rất khó mọc thẳng tự nhiên như các răng khác. Tùy thuộc vào yếu tố di truyền, cấu trúc khuôn mặt và kích thước xương hàm, có người mọc đủ bốn chiếc răng khôn ở cả hàm trên và hàm dưới, nhưng cũng có người chỉ mọc một đến hai chiếc hoặc hoàn toàn không có mầm răng khôn bẩm sinh. Việc kiểm tra định kỳ bằng phim chụp X-quang toàn cảnh tại nha khoa là cách chính xác nhất để xác định số lượng cũng như vị trí của các mầm răng này.

Dấu hiệu điển hình giúp nhận biết răng khôn đang mọc

Khi răng khôn bắt đầu đội nướu nhú lên, phản ứng viêm sinh lý tại chỗ thường gây ra cảm giác đau tức và căng tức khó chịu ở vùng góc hàm. Cơn đau có thể xuất hiện từng đợt ngắt quãng, rõ rệt hơn khi ăn nhai hoặc cử động cơ hàm. Nướu bao phủ phía trên có thể sưng đỏ, phù nề nhẹ và nhạy cảm hơn khi tiếp xúc với thức ăn nóng, lạnh hoặc cay.

Ngoài triệu chứng tại chỗ, một số người có thể gặp tình trạng đau lan lên thái dương, ù tai hoặc nhức mỏi vùng cổ cùng bên. Cảm giác há miệng vướng víu hoặc cứng hàm nhẹ cũng có thể xuất hiện trong đợt viêm cấp tính. Hơi thở đôi khi có mùi khó chịu do mảng bám vi khuẩn tích tụ quanh kẽ nướu răng đang mọc. Nếu cơn đau dữ dội, kèm theo sốt hoặc sưng hạch dưới hàm, người bệnh cần được bác sĩ kiểm tra để loại trừ nhiễm trùng lan tỏa.

Những biến chứng thường gặp khi răng khôn mọc lệch hoặc mọc ngầm

Tình trạng răng khôn mọc kẹt ngầm hoặc mọc lệch nghiêng về phía răng số 7 là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến viêm lợi trùm. Đây là hiện tượng vạt nướu phủ một phần thân răng tạo thành túi chứa cặn bã thức ăn, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn kỵ khí phát triển, gây sưng tấy, mưng mủ và đau nhức dữ dội mỗi khi nhai nuốt.

Bên cạnh nguy cơ nhiễm trùng, răng khôn mọc nghiêng còn tì đè trực tiếp vào thân và chân răng cối lớn thứ hai kế cận. Lực ép kéo dài không chỉ gây tiêu chân răng số 7 mà còn làm tăng nguy cơ sâu răng ở kẽ tiếp xúc rất khó làm sạch. Về lâu dài, các đợt viêm quanh thân răng tái phát có thể phá hủy mô xương nâng đỡ xung quanh, hình thành nang thân răng hoặc gây xô lệch cả hàm răng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến khớp cắn tự nhiên.

Trường hợp nào nên nhổ và trường hợp nào có thể giữ lại răng khôn

Không phải mọi trường hợp răng khôn đều cần phải phẫu thuật loại bỏ. Bác sĩ nha khoa thường chỉ định bảo tồn nếu răng khôn mọc thẳng, đầy đủ khoảng trống, khớp cắn đối diện hài hòa và người bệnh có khả năng vệ sinh sạch sẽ bằng chỉ nha khoa cùng bàn chải chuyên dụng. Việc giữ lại răng lành mạnh giúp bảo toàn nguyên vẹn cấu trúc tự nhiên của cung hàm.

Ngược lại, chỉ định nhổ bỏ được đưa ra khi răng khôn mọc lệch, đâm ngang vào răng bên cạnh, gây viêm nhiễm mô mềm xung quanh tái diễn hoặc đã phát sinh nang chân răng. Nhổ răng dự phòng cũng có thể được bác sĩ chỉnh nha khuyến nghị trước khi niềng răng nhằm giải phóng khoảng trống và ngăn ngừa nguy cơ tái xô lệch cung răng sau chỉnh nha. Quyết định can thiệp luôn dựa trên kết quả chụp phim chuyên sâu và đánh giá tổng thể sức khỏe toàn thân của từng bệnh nhân.

Cách chăm sóc răng miệng và giảm cảm giác khó chịu khi mọc răng khôn

Trong quá trình răng khôn nhú mọc, việc duy trì vệ sinh răng miệng đúng cách đóng vai trò then chốt giúp phòng ngừa viêm nhiễm. Người bệnh nên sử dụng bàn chải lông mềm chải nhẹ nhàng quanh vùng nướu đang nhạy cảm, kết hợp dùng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước để loại bỏ hoàn toàn mẩu vụn thức ăn giắt vào kẽ răng cối sâu bên trong.

Súc miệng hằng ngày bằng nước muối sinh lý ấm hoặc dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ theo hướng dẫn của chuyên gia y tế giúp làm dịu mô nướu bị sưng và hạn chế vi khuẩn phát triển. Cần tránh dùng các vật nhọn như tăm tre chọc vào vùng lợi trùm vì rất dễ gây tổn thương niêm mạc và đưa vi khuẩn vào sâu hơn. Khi xuất hiện dấu hiệu đau nhức kéo dài, người bệnh nên chủ động đến phòng khám chuyên khoa răng hàm mặt để được chẩn đoán hình ảnh và tư vấn hướng xử trí an toàn.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về mọc răng khôn chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho việc chẩn đoán trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa răng hàm mặt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng đắp lên nướu khi chưa có chỉ định. Nếu gặp triệu chứng sốt cao, há miệng khó, nuốt đau hoặc sưng lan ra góc hàm, bạn cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa răng hàm mặt ngay để được xử trí an toàn.

Tóm tắt

Răng khôn là răng cối lớn thứ ba mọc muộn nhất trên cung hàm và tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh lý răng miệng nếu không được kiểm soát kịp thời. Việc chủ động thăm khám nha khoa định kỳ và chụp phim kiểm tra trong độ tuổi thanh thiếu niên giúp phát hiện sớm các bất thường về hướng mọc. Mọi can thiệp hay chỉ định nhổ bỏ đều cần được bác sĩ răng hàm mặt đánh giá kỹ lưỡng trên từng trường hợp cụ thể.