Răng khôn có mấy chân và khi nào nên nhổ bỏ?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Răng khôn hay răng số 8 là những chiếc răng cối lớn mọc cuối cùng trên cung hàm, thường xuất hiện ở độ tuổi trưởng thành từ 17 đến 25 tuổi. Do mọc vào thời điểm xương hàm đã phát triển hoàn chỉnh và các vị trí răng khác đã ổn định, răng khôn thường có cấu trúc giải phẫu rất đa dạng và dễ gặp các bất thường về hướng mọc.
Nhiều người băn khoăn răng khôn có mấy chân và liệu có bắt buộc phải nhổ bỏ toàn bộ hay không. Việc hiểu rõ đặc điểm chân răng và các tiêu chí y khoa giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe răng miệng, tránh biến chứng viêm nhiễm và bảo tồn tối đa các răng quan trọng kế cận.
Răng khôn có mấy chân là gì?
Răng khôn là răng cối lớn thứ ba nằm ở vị trí trong cùng của mỗi phần tư cung hàm. Về mặt giải phẫu, số lượng chân răng của răng khôn không cố định như răng số 6 hay răng số 7 mà thay đổi tùy thuộc vào cơ địa từng người. Thông thường, một chiếc răng khôn có thể có từ 1 đến 4 chân, thậm chí cá biệt có trường hợp sở hữu nhiều hơn 4 chân răng với hình thái uốn cong bất thường. Vì cung hàm của người hiện đại thường không đủ khoảng trống cho răng khôn mọc tự nhiên, chiếc răng này rất dễ mọc ngầm, mọc kẹt hoặc nghiêng lệch. Quyết định can thiệp nhổ bỏ hay theo dõi bảo tồn đòi hỏi sự đánh giá kỹ lưỡng của bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt dựa trên lâm sàng và phim chụp X-quang, nhằm bảo vệ toàn diện khớp cắn và ngăn ngừa viêm nhiễm mô mềm lân cận.
Số lượng chân răng khôn ở hàm trên và hàm dưới
Khác với các răng cối vĩnh viễn thông thường vốn có hình thái chân răng tương đối ổn định, răng khôn hàm trên và hàm dưới có sự biến thiên lớn về số lượng chân răng. Thông thường, răng khôn hàm trên hay có ba chân nhưng các chân này có xu hướng dính liền tạo thành một khối trụ đơn. Răng khôn hàm dưới phần lớn sở hữu hai chân răng gồm chân gần và chân xa. Tuy nhiên, trên thực tế lâm sàng, bác sĩ nha khoa thường xuyên ghi nhận những trường hợp răng khôn chỉ có một chân duy nhất do các chân dính liền nhau, hoặc trường hợp có ba đến bốn chân với các chân phụ nhỏ mọc phân nhánh. Không chỉ đa dạng về số lượng, hình dạng chân răng khôn còn có thể bị cong queo, quặp móc hoặc phân kỳ phức tạp. Điều này khiến cho việc xác định số lượng chân răng không thể dựa vào cảm nhận bên ngoài mà bắt buộc phải thông qua phim chụp X-quang nha khoa.
Trường hợp nên nhổ bỏ và trường hợp có thể bảo tồn răng khôn
Không phải mọi răng khôn khi mọc lên đều cần phải nhổ bỏ. Bác sĩ nha khoa chỉ định nhổ răng khôn trong các trường hợp răng mọc lệch, mọc ngầm, đâm nghiêng vào thân hoặc chân răng số 7 bên cạnh gây tiêu xương và sâu răng lân cận. Răng khôn bị sâu nặng, viêm tủy hoặc gây viêm quanh thân răng tái phát nhiều lần cũng cần loại bỏ để tránh nhiễm trùng lan rộng. Ngược lại, nếu răng khôn mọc hoàn toàn thẳng hàng, khớp cắn chuẩn với răng đối diện, mô nha chu khỏe mạnh và người bệnh có khả năng làm sạch tốt mảng bám thức ăn thì có thể bảo tồn. Ngoài ra, những răng khôn ngầm sâu trong xương hàm nhưng không gây triệu chứng, không có nang bệnh lý và việc can thiệp phẫu thuật tiềm ẩn nguy cơ tổn thương dây thần kinh lớn hơn lợi ích đem lại cũng sẽ được bác sĩ chỉ định theo dõi định kỳ thay vì can thiệp vội vàng.
Những biến chứng nha khoa do răng khôn mọc lệch hoặc mọc ngầm
Khi cung hàm không đủ chỗ trống, răng khôn thường tìm đường mọc bất thường và tạo điều kiện hình thành nhiều biến chứng nha khoa. Vấn đề hay gặp nhất là viêm lợi trùm răng khôn, xảy ra khi vạt nướu bao phủ một phần mặt nhai khiến thức ăn thừa và vi khuẩn tích tụ, dẫn đến sưng đau, chảy mủ, khít hàm và hôi miệng. Tình trạng này nếu không kiểm soát tốt có thể phát triển thành viêm mô tế bào vùng mặt lan rộng. Bên cạnh đó, việc răng khôn mọc nghiêng tựa vào răng số 7 sẽ tạo thành khe giắt thức ăn khó làm sạch, làm sâu mặt tiếp cận của cả hai răng và làm tiêu xương ổ răng nâng đỡ răng số 7. Một số trường hợp răng khôn nằm ngầm lâu ngày có thể hình thành nang thân răng hoặc u xương hàm, làm tiêu hủy dần cấu trúc xương xung quanh mà không có dấu hiệu báo trước rõ ràng.
Quy trình thăm khám và chuẩn bị trước khi nhổ răng khôn
Để chuẩn bị cho việc nhổ răng khôn diễn ra thuận lợi, người bệnh cần trải qua quá trình khám tổng quát răng miệng và chụp phim X-quang toàn cảnh hoặc chụp cắt lớp vi tính hình nón. Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh này giúp bác sĩ đánh giá chính xác độ sâu, hướng nghiêng, độ cong của các chân răng cũng như khoảng cách từ chóp chân răng đến ống thần kinh răng dưới. Người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử bệnh lý toàn thân như tim mạch, rối loạn đông máu, đái tháo đường, dị ứng thuốc và các loại thuốc đang sử dụng. Trước ngày can thiệp, người bệnh nên giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc, ăn uống nhẹ nhàng và tuyệt đối không sử dụng rượu bia hay chất kích thích để đảm bảo quá trình gây tê và hồi phục đạt hiệu quả tối ưu.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quát và không thay thế cho chẩn đoán hay kế hoạch điều trị của bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt. Khi phát hiện các dấu hiệu như đau nhức kéo dài vùng góc hàm, sưng nề mặt, sốt nhẹ hoặc khó há miệng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám trực tiếp. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc sử dụng các bài thuốc truyền miệng để đắp vào lợi vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng lan rộng.
Tóm tắt
Răng khôn có số lượng chân răng thay đổi tùy theo từng người và từng vị trí cung hàm. Quyết định nhổ bỏ hay giữ lại cần dựa trên thăm khám trực tiếp và kết quả chụp phim X-quang của bác sĩ nha khoa. Người bệnh nên duy trì thói quen kiểm tra răng miệng định kỳ để chủ động phát hiện sớm các bất thường và bảo vệ sức khỏe hàm mặt lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nhổ răng khôn có đau nhiều không?
Nhổ răng khôn thường được thực hiện dưới tác dụng của thuốc gây tê cục bộ nên người bệnh hầu như không cảm thấy đau trong quá trình can thiệp. Cảm giác ê ẩm sau thủ thuật có thể xuất hiện nhưng sẽ giảm dần khi chăm sóc đúng cách theo chỉ định y khoa.
Răng khôn mọc thẳng có bắt buộc phải nhổ không?
Răng khôn mọc thẳng, ăn khớp tốt với hàm đối diện, mô nướu bình thường và không gây tổn thương răng kế cận thì hoàn toàn có thể giữ lại nếu người bệnh vệ sinh kỹ lưỡng.
Vì sao cần chụp X-quang trước khi nhổ răng khôn?
Phim chụp X-quang giúp bác sĩ quan sát rõ số lượng chân răng, độ cong của chân và vị trí liên quan đến dây thần kinh hàm dưới hoặc xoang hàm, từ đó lập kế hoạch can thiệp an toàn.
Phụ nữ mang thai có nhổ răng khôn được không?
Phụ nữ mang thai không nên nhổ răng khôn trừ trường hợp cấp cứu nhiễm trùng nặng. Tốt nhất nữ giới nên kiểm tra và xử lý răng khôn bất thường trước khi lên kế hoạch mang thai.
Mất bao lâu để lành vết thương sau nhổ răng khôn?
Thời gian hồi phục vết thương phần mềm thường từ một đến hai tuần. Sau giai đoạn này, ổ xương răng sẽ tiếp tục được tái tạo và lấp đầy trong khoảng vài tháng tiếp theo.
