Rách tầng sinh môn có sao không và cách chăm sóc phục hồi

Rách tầng sinh môn có sao không là gì?

Tầng sinh môn là khu vực mô cơ và da nằm giữa âm đạo và hậu môn, đóng vai trò nâng đỡ các cơ quan vùng chậu như tử cung, bàng quang và trực tràng. Khi chuyển dạ sinh thường, áp lực co bóp của tử cung kết hợp cùng kích thước đầu thai nhi khiến các thớ cơ tầng sinh môn giãn căng cực độ, dẫn đến hiện tượng rách tự nhiên hoặc cần sự hỗ trợ của thủ thuật rạch tầng sinh môn để em bé chào đời an toàn.

Mức độ rách tầng sinh môn ở mỗi người mẹ là khác nhau, phụ thuộc vào cân nặng thai nhi, tốc độ chuyển dạ, độ co giãn của mô mềm và kỹ thuật rặn đẻ. Phần lớn các vết rách đều được bác sĩ hoặc nữ hộ sinh kiểm tra, sát khuẩn và tiến hành khâu phục hồi bằng chỉ tự tiêu ngay sau khi hoàn tất cuộc sinh. Quá trình liền mô sẽ diễn ra tuần tự trong vài tuần tiếp theo nếu không gặp phải tình trạng nhiễm khuẩn hay tác động ngoại lực bất lợi.

Các mức độ tổn thương của vết rách tầng sinh môn

Tổn thương rách tầng sinh môn được chia thành bốn mức độ tùy theo độ sâu của vết rách. Độ một là mức độ nhẹ nhất, chỉ tổn thương nông ở lớp da vùng đáy chậu và niêm mạc âm đạo, đôi khi không cần khâu can thiệp. Độ hai tổn thương sâu hơn vào lớp cơ đáy chậu nhưng chưa lan đến cơ vòng hậu môn, thường được bác sĩ tiến hành khâu phục hồi bằng chỉ tự tiêu ngay sau sổ thai.

Độ ba và độ bốn là các tổn thương nghiêm trọng hơn, khi đường rách lan sâu vào cơ thắt hậu môn hoặc rách thủng qua niêm mạc trực tràng. Những trường hợp này đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa sản giàu kinh nghiệm phẫu thuật tái tạo tỉ mỉ từng lớp cơ trong phòng mổ. Phân loại chính xác mức độ tổn thương ngay tại thời điểm sinh giúp đưa ra phương án xử trí chuẩn xác, hạn chế tối đa các di chứng ảnh hưởng tới chức năng tiểu tiện, đại tiện của người mẹ sau này.

Những ảnh hưởng và biến chứng có thể gặp phải

Khi xảy ra rách tầng sinh môn, nếu không được làm sạch, khâu đúng giải phẫu và chăm sóc hậu sản cẩn thận, sản phụ có thể đối mặt với một số biến chứng nhất định. Nguy cơ trước mắt là nhiễm trùng vết khâu do vùng đáy chậu nằm gần hậu môn, dễ ứ đọng sản dịch và vi khuẩn gây viêm tấy, sưng mủ hoặc bục chỉ khâu. Vết thương nhiễm khuẩn sẽ gây đau nhức kéo dài, chậm liền sẹo và để lại mô sẹo co kéo xơ cứng.

Về lâu dài, các vết rách sâu độ ba hoặc độ bốn nếu phục hồi không hoàn chỉnh có thể dẫn đến suy yếu sàn chậu, sa tạng chậu, tiểu không tự chủ hoặc mất kiểm soát phân và hơi đường tiêu hóa. Ngoài ra, cảm giác đau rát khi quan hệ tình dục sau sinh cũng là trở ngại tâm lý thường gặp nếu sẹo khâu bị xơ cứng hoặc đáy chậu bị biến dạng. Do đó, việc theo dõi sát sao tiến trình lành vết thương là cực kỳ quan trọng.

Cách vệ sinh và chăm sóc vết khâu tầng sinh môn tại nhà

Chăm sóc tại nhà đóng vai trò quyết định giúp vết rách tầng sinh môn mau liền miệng và ngăn ngừa nhiễm khuẩn. Sau mỗi lần đi vệ sinh, sản phụ nên dùng bình xịt nước ấm rửa nhẹ nhàng từ phía trước âm hộ ra sau hậu môn, sau đó dùng khăn xô sạch hoặc giấy mềm thấm nhẹ cho khô ráo hoàn toàn. Tránh chà xát mạnh gây bung chỉ hoặc tổn thương mô non mới hình thành.

Sản phụ cần thay băng vệ sinh đều đặn mỗi ba đến bốn giờ, ngay cả khi lượng sản dịch ra ít, nhằm giữ khu vực luôn thông thoáng. Trong những ngày đầu sau sinh, chườm lạnh bọc qua khăn sạch lên vùng đáy chậu khoảng mười đến mười lăm phút có thể giúp giảm sưng nề và xoa dịu cơn đau hiệu quả. Tuyệt đối không tự ý ngâm rửa vùng kín trong các loại nước lá dân gian khi vết khâu chưa liền, vì nguy cơ nhiễm trùng tại chỗ rất cao.

Lưu ý về sinh hoạt và dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi

Chế độ vận động và sinh hoạt đúng cách giúp giảm áp lực lên sàn chậu, tạo điều kiện thuận lợi cho vết rách hồi phục nhanh chóng. Trong một đến hai tuần đầu, người mẹ nên ưu tiên nghỉ ngơi, nằm nghiêng khi cho con bú để giảm sức ép đè trực tiếp lên vết khâu vùng đáy chậu. Khi ngồi, có thể sử dụng gối đệm êm hoặc đệm tròn hình chữ U để giảm đau tức.

Bên cạnh đó, chống táo bón là nguyên tắc bắt buộc trong giai đoạn hậu sản, bởi động tác rặn mạnh khi đại tiện có thể làm căng đứt vết khâu. Sản phụ cần uống đủ hai lít nước mỗi ngày, ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi giàu chất xơ và các loại ngũ cốc nguyên cám. Khi vết thương đã bớt đau và dịch sản dịch giảm dần, người mẹ có thể tập các bài tập cơ sàn chậu nhẹ nhàng theo hướng dẫn của chuyên gia phục hồi chức năng để tăng cường tuần hoàn máu và phục hồi trương lực cơ.

Lưu ý an toàn

Bài viết chỉ cung cấp thông tin y khoa tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế trực tiếp. Sản phụ cần đến bệnh viện kiểm tra ngay nếu nhận thấy vết khâu sưng đỏ dữ dội, chảy mủ có mùi hôi, sốt cao, rỉ máu không cầm hoặc mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc bôi, thuốc kháng sinh hoặc xông ngâm các loại lá khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa sản.

Tóm tắt

Rách tầng sinh môn trong quá trình sinh nở là tình trạng phổ biến và hoàn toàn có thể lành lặn nếu được xử trí đúng kỹ thuật và chăm sóc chu đáo. Sản phụ cần kiên nhẫn nghỉ ngơi, giữ vệ sinh vết khâu khô ráo và bổ sung dinh dưỡng hợp lý. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào, hãy liên hệ ngay với nhân viên y tế để được thăm khám kịp thời, bảo đảm sức khỏe sinh sản lâu dài.