Rách giác mạc có bị mù không và cách xử trí khẩn cấp đúng cách

Rách giác mạc có bị mù không là gì?

Giác mạc là màng mô trong suốt hình vòm nằm ở bề mặt phía trước của mắt, có nhiệm vụ tập trung ánh sáng vào võng mạc và bảo vệ các bộ phận bên trong nhãn cầu khỏi bụi bẩn, vi khuẩn. Rách giác mạc xảy ra khi có vật sắc nhọn, mảnh kim loại, dăm gỗ hoặc lực tác động mạnh đâm xuyên vào mắt, gây nứt vỡ hoặc thủng hoàn toàn bề mặt trong suốt này.

Đây là một cấp cứu ngoại nhãn khoa vì cấu trúc kín của mắt đã bị phá vỡ, làm dịch nội nhãn thoát ra ngoài và vi sinh vật gây hại dễ dàng xâm nhập vào buồng nhãn cầu. Tình trạng này gây ra triệu chứng đau nhức dữ dội, cộm xốn, chảy nước mắt giàn giụa, sợ ánh sáng và suy giảm thị lực rõ rệt ngay sau chấn thương. Bất kỳ tổn thương nào làm rách giác mạc đều cần được nhân viên y tế thăm khám ngay lập tức.

Giải đáp nguy cơ mất thị lực khi bị rách giác mạc

Giác mạc là lớp mô trong suốt nằm ở ngoài cùng phía trước nhãn cầu, đóng vai trò như thấu kính hội tụ ánh sáng và hàng rào bảo vệ nhãn cầu. Khi xảy ra chấn thương xuyên thủng gây rách giác mạc, khả năng bị mù lòa là một nguy cơ có thật nhưng không phải tất cả mọi trường hợp đều mất đi thị lực hoàn toàn.

Mức độ ảnh hưởng đến thị giác phụ thuộc vào độ sâu, vị trí và kích thước của vết rách. Nếu vết tổn thương chỉ ở mức độ nông hoặc được sơ cứu và phẫu thuật tạo hình giác mạc kịp thời, nhãn cầu vẫn có thể bảo tồn được cấu trúc và thị lực. Ngược lại, nếu vết rách xuyên sâu vào trục trung tâm của giác mạc, làm phòi kẹt mống mắt hoặc thoát dịch thủy dịch, tổn thương để lại sẹo đục lớn sẽ gây cản trở ánh sáng đi vào võng mạc, dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn hoặc mù lòa.

Những biến chứng nhãn khoa nguy hiểm do rách giác mạc gây ra

Ngoài nguy cơ suy giảm thị lực do biến dạng giác mạc, rách giác mạc còn mở đường cho vi khuẩn và nấm xâm nhập trực tiếp vào bên trong nhãn cầu. Biến chứng đáng sợ nhất là viêm nội nhãn hoặc viêm mủ toàn nhãn, tình trạng nhiễm trùng cấp tính có thể phá hủy hoàn toàn cấu trúc mắt chỉ sau vài ngày nếu không kiểm soát được bằng kháng sinh chuyên khoa.

Bên cạnh đó, các biến chứng muộn khác bao gồm tăng nhãn áp thứ phát do tắc nghẽn góc tiền phòng, đục thể thủy tinh do chấn thương đâm xuyên và bong võng mạc. Đặc biệt nguy hiểm là tình trạng nhãn viêm giao cảm, khi mắt lành bị viêm tự miễn do phản ứng chấn thương từ mắt bị tổn thương, có thể đe dọa thị lực của cả hai mắt nếu không được theo dõi sát sao.

Các bước sơ cứu khẩn cấp đúng cách tại hiện trường

Khi phát hiện nạn nhân bị chấn thương rách giác mạc, thao tác sơ cứu đầu tiên và quan trọng nhất là cố định, bảo vệ mắt bị thương và giữ nạn nhân ở trạng thái bình tĩnh. Tuyệt đối không để nạn nhân day, dụi mắt hoặc nhắm chặt mắt vì áp lực co thắt mi mắt có thể đẩy dịch nội nhãn và mống mắt phòi ra ngoài vết thương.

Hãy che chở mắt bị thương bằng một tấm chắn bảo vệ mắt chuyên dụng hoặc dùng đáy một chiếc cốc giấy khoét lỗ, úp nhẹ lên hốc mắt rồi dán cố định bằng băng keo y tế quanh viền xương gò má và trán. Việc che chắn này giúp tạo khoảng không gian an toàn, ngăn mọi tiếp xúc vô tình chạm vào bề mặt nhãn cầu. Sau đó, nhanh chóng chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt gần nhất ở tư thế đầu hơi nâng cao.

Những sai lầm tuyệt đối cần tránh khi xử trí chấn thương mắt

Trong tình huống hoảng loạn, nhiều người mắc phải những sai lầm nghiêm trọng khiến tổn thương giác mạc thêm trầm trọng. Sai lầm phổ biến nhất là cố gắng nhổ bỏ hoặc rút dị vật còn đang cắm vào mắt; hành động này có thể làm rách rộng thêm vết thương và gây xuất huyết ồ ạt trong tiền phòng.

Một sai lầm nghiêm trọng khác là tự ý nhỏ các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc kháng sinh không rõ nguồn gốc, cũng như tự pha nước muối để rửa mắt khi mắt đang có vết thương hở. Việc dùng băng gạc đè chặt lên mắt cũng vô cùng nguy hiểm vì lực ép trực tiếp sẽ làm tăng nhãn áp đột ngột và khiến các tổ chức nội nhãn thoát vị ra ngoài qua khe rách.

Quy trình chẩn đoán và hướng điều trị rách giác mạc tại bệnh viện

Khi đến bệnh viện, bác sĩ nhãn khoa sẽ tiến hành thăm khám cẩn thận dưới kính hiển vi sinh hiển vi để đánh giá độ dài và độ sâu của vết rách giác mạc. Với những vết rách siêu nhỏ, tự bít kín và tiền phòng còn sâu, bệnh nhân có thể được chỉ định đeo kính áp tròng điều trị kết hợp dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh để kích thích biểu mô tự hàn gắn.

Đối với các vết thương rách giác mạc xuyên thủng hoặc có phòi mô nội nhãn, phẫu thuật khâu giác mạc cấp cứu là bắt buộc. Phẫu thuật viên sẽ làm sạch vết thương, tái tạo tiền phòng, khâu phục hồi giác mạc bằng chỉ vi phẫu siêu nhỏ nhằm đảm bảo độ kín nhãn cầu và giảm thiểu tối đa tình trạng loạn thị sau mổ. Sau phẫu thuật, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị và tái khám định kỳ.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức sơ cứu và thông tin thường thức y khoa, hoàn toàn không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi nghi ngờ có rách giác mạc hoặc dị vật xuyên nhãn cầu, người bệnh tuyệt đối không được tự ý xử lý tại nhà mà phải đến ngay bệnh viện mắt hoặc cơ sở cấp cứu ngoại khoa gần nhất.

Tóm tắt

Rách giác mạc là một biến cố nhãn khoa khẩn cấp đòi hỏi sự can thiệp kịp thời của bác sĩ chuyên khoa mắt. Tiên lượng thị lực phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ tổn thương và thao tác sơ cứu ban đầu. Việc giữ bình tĩnh, che chắn bảo vệ mắt đúng cách và đến bệnh viện ngay lập tức là chìa khóa then chốt để bảo toàn ánh sáng cho đôi mắt.