Ra mồ hôi trộm khi ngủ ở người lớn: Nguyên nhân và cách xử trí

Ra mồ hôi trộm khi ngủ ở người lớn là gì?

Ra mồ hôi trộm khi ngủ ở người lớn, trong y khoa thường gọi là chứng tăng tiết mồ hôi về đêm, là tình trạng các tuyến mồ hôi hoạt động quá mức trong lúc ngủ mà không xuất phát từ việc môi trường xung quanh quá nóng bức hay vận động thể lực. Khác với cảm giác nóng nực thông thường khiến cơ thể râm ran mồ hôi, tình trạng này thường khiến người bệnh thức giấc giữa đêm trong tình trạng ướt đẫm áo ngủ, ga trải giường và cảm thấy lạnh run sau đó.

Tình trạng này có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với nhiều biểu hiện toàn thân khác như sốt nhẹ, sụt cân, mệt mỏi kéo dài, rối loạn nhịp tim hoặc thay đổi tâm trạng. Việc phân biệt giữa đổ mồ hôi do môi trường sinh hoạt và toát mồ hôi thứ phát do bệnh lý là bước quan trọng để có hướng xử trí y khoa đúng đắn.

Ảnh hưởng từ môi trường phòng ngủ và thói quen sinh hoạt

Yếu tố phổ biến nhất gây toát mồ hôi ban đêm là không gian phòng ngủ có nhiệt độ quá cao, thông gió kém hoặc sử dụng chăn đệm quá dày bằng chất liệu không thoáng khí. Bên cạnh đó, thói quen tiêu thụ đồ uống chứa cồn, caffeine hoặc ăn thực phẩm cay nóng gần giờ đi ngủ cũng kích thích hệ thần kinh làm giãn mạch và tăng tiết mồ hôi. Một số trường hợp căng thẳng thần kinh kéo dài hoặc gặp ác mộng cũng khiến hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh trong giấc ngủ. Khi điều chỉnh nhiệt độ phòng mát mẻ, thay trang phục mỏng nhẹ và kiểm soát tâm lý mà hiện tượng này biến mất thì người bệnh hoàn toàn không cần lo lắng.

Các rối loạn nội tiết tố và bệnh lý chuyển hóa phổ biến

Sự mất cân bằng hormone là nguyên nhân thường gặp gây toát mồ hôi ban đêm ở người trưởng thành. Phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh trải qua sự sụt giảm estrogen đột ngột, làm rối loạn trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi và dẫn đến những cơn bốc hỏa, vã mồ hôi khi ngủ. Ở nam giới, sự suy giảm nồng độ testosterone theo tuổi tác cũng có thể gây ra hiện tượng tương tự. Ngoài ra, bệnh lý cường giáp khiến tuyến giáp sản xuất quá mức hormone thyroxine làm tăng tốc độ chuyển hóa cơ bản, khiến cơ thể luôn nóng bức và toát mồ hôi nhiều cả ngày lẫn đêm. Những người mắc đái tháo đường đang dùng insulin cũng có thể bị toát mồ hôi đêm do các đợt hạ đường huyết lúc rạng sáng.

Dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng mạn tính và bệnh lý ác tính

Nhiều bệnh lý nhiễm trùng mạn tính hoặc bán cấp có biểu hiện đặc trưng là vã mồ hôi trộm kèm theo sốt nhẹ về chiều và đêm. Điển hình nhất là bệnh lao phổi, một tình trạng nhiễm vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis thường đi kèm ho dai dẳng, khạc đờm lẫn máu và sút cân nhanh. Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, áp xe sâu trong cơ thể, nhiễm virus HIV hoặc viêm xương tủy cũng kích thích hệ miễn dịch giải phóng chất gây sốt làm rối loạn điều nhiệt khi ngủ. Mặt khác, một số bệnh lý ác tính, đặc biệt là ung thư hạch bạch huyết như u lympho Hodgkin và không Hodgkin, thường có triệu chứng ban đầu là đổ mồ hôi đêm ướt đẫm ga trải giường kèm theo nổi hạch cổ hoặc hạch nách không đau.

Tác dụng không mong muốn của các loại thuốc điều trị

Việc sử dụng một số nhóm thuốc điều trị có thể dẫn đến tác dụng không mong muốn là tăng tiết mồ hôi ban đêm. Phổ biến nhất là các thuốc chống trầm cảm thuộc nhóm ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin hoặc thuốc chống trầm cảm ba vòng. Các thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol hoặc aspirin khi hết tác dụng hoặc trong quá trình hạ thân nhiệt cũng có thể gây toát mồ hôi. Ngoài ra, các thuốc điều trị nội tiết tố, thuốc hạ áp và thuốc dùng trong điều trị đái tháo đường cũng có thể kích hoạt tình trạng này. Người bệnh đang dùng các thuốc trên không nên tự ý ngưng thuốc mà cần thảo luận với bác sĩ điều trị để được cân nhắc điều chỉnh liều hoặc đổi sang nhóm thuốc thay thế phù hợp hơn.

Biện pháp chăm sóc hỗ trợ và thời điểm cần thăm khám y tế

Để cải thiện tình trạng, người bệnh cần bắt đầu bằng việc tối ưu hóa môi trường nghỉ ngơi: giữ nhiệt độ phòng ngủ ở mức mát mẻ, sử dụng quạt hoặc điều hòa, chọn chăn ga và quần áo ngủ may từ sợi bông tự nhiên có khả năng thấm hút tốt. Hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá, cà phê và đồ ăn cay nóng trong vòng bốn giờ trước khi đi ngủ. Thực hành các kỹ thuật thư giãn như hít thở sâu, thiền hoặc tắm nước ấm trước giờ ngủ giúp ổn định hệ thần kinh thực vật. Quan trọng nhất, người bệnh nên ghi nhật ký giấc ngủ ghi lại tần suất toát mồ hôi và các biểu hiện bất thường để mang theo khi đến khám tại các chuyên khoa nội tổng quát, nội tiết hoặc truyền nhiễm. Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu, chụp X-quang phổi hoặc siêu âm để xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc cầm mồ hôi, thuốc bổ thận hoặc tự ngưng các thuốc kê đơn đang sử dụng khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Nếu hiện tượng toát mồ hôi đêm diễn ra thường xuyên kèm theo sụt cân nhanh, sốt dai dẳng hoặc ho ra máu, cần đến ngay bệnh viện để được kiểm tra.

Tóm tắt

Hiện tượng toát mồ hôi ban đêm ở người lớn có thể bắt nguồn từ điều kiện phòng ngủ nhưng cũng có thể là dấu hiệu của bệnh lý tiềm ẩn. Việc quan sát tần suất xuất hiện và các biểu hiện đi kèm sẽ giúp cung cấp dữ liệu giá trị cho bác sĩ. Khi tình trạng kéo dài, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám tổng quát và can thiệp kịp thời.