Quy trình nội soi gắp xương cá được thực hiện như thế nào?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hóc xương cá là một tai nạn sinh hoạt phổ biến có thể gây đau đớn, khó chịu và tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng nếu không xử trí đúng cách. Nhiều người khi bị hóc thường có thói quen nuốt cơm nóng, uống nước nhiều hoặc móc họng, tuy nhiên những biện pháp này có thể khiến dị vật găm sâu hơn vào thành thực quản.
Nội soi gắp xương cá hiện là phương pháp y khoa tối ưu, cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp, định vị chính xác và lấy xương cá ra ngoài an toàn. Bài viết cung cấp các thông tin y khoa cơ bản về quy trình nội soi, sự chuẩn bị của người bệnh cũng như cách chăm sóc sức khỏe sau can thiệp.
Nội soi gắp xương cá là gì?
Nội soi gắp xương cá là thủ thuật ngoại khoa hoặc thăm dò chức năng đường tiêu hóa trên, sử dụng ống soi chuyên dụng để tìm kiếm và loại bỏ mảnh xương cá mắc kẹt ở đường ăn. Các vị trí xương cá thường cắm vào bao gồm khẩu cái mềm, hố amidan, đáy lưỡi, hạ họng thanh quản hoặc đoạn trên của thực quản.
Dưới sự hỗ trợ của hệ thống quang học phóng đại, bác sĩ có thể đánh giá toàn diện mức độ tổn thương của mô mềm xung quanh dị vật. Kỹ thuật này giúp can thiệp chuẩn xác mà không cần phẫu thuật mở, giảm thiểu tối đa cảm giác đau đớn, thời gian thực hiện nhanh và giúp người bệnh hồi phục sức khỏe nhanh chóng sau can thiệp.
Chỉ định can thiệp nội soi gắp xương cá trong thực tế y khoa
Nội soi gắp xương cá được chỉ định khi người bệnh nghi ngờ hoặc xác định mắc dị vật sau bữa ăn có cá. Các triệu chứng thường gặp bao gồm cảm giác đau nhói tại một điểm cố định khi nuốt, nuốt vướng, tăng tiết nước bọt hoặc cảm giác nghẹn ở cổ họng. Những trường hợp xương cá nhỏ cắm nông tại amidan hoặc đáy lưỡi thường được phát hiện và xử lý qua nội soi tai mũi họng.
Đối với những mảnh xương lớn, xương sắc nhọn trôi sâu xuống hạ họng, xoang lê hoặc đoạn thực quản cổ, chỉ định can thiệp nội soi đường tiêu hóa trên cần được thực hiện khẩn cấp. Bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám kỹ lưỡng, có thể kết hợp chụp X-quang hoặc chụp cắt lớp vi tính vùng cổ ngực để đánh giá mức độ xâm lấn trước khi tiến hành thủ thuật.
Các bước chuẩn bị cần thiết trước khi tiến hành nội soi
Trước khi bắt đầu quy trình, bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử chi tiết về thời điểm hóc xương, loại cá đã ăn và các biện pháp tự xử lý trước đó. Người bệnh được kiểm tra mạch, huyết áp và kiểm tra tình trạng dị ứng thuốc tê hoặc thuốc mê nếu cần can thiệp nội soi tiêu hóa.
Trong trường hợp nội soi hạ họng bằng ống cứng hoặc ống mềm tai mũi họng, người bệnh được giải thích quy trình để giữ tâm lý ổn định, đồng thời được xịt thuốc tê tại chỗ vào vùng hầu họng nhằm giảm phản xạ nôn. Đối với thủ thuật nội soi thực quản dạ dày bằng ống mềm, người bệnh cần nhịn ăn ít nhất sáu giờ để làm rỗng dạ dày, giảm nguy cơ trào ngược dịch vị và giúp bác sĩ quan sát bề mặt niêm mạc một cách rõ ràng nhất.
Các bước thực hiện nội soi gắp xương cá chi tiết
Quy trình gắp xương cá bắt đầu bằng việc đưa ống nội soi mềm có gắn camera độ nét cao qua mũi hoặc miệng để tiếp cận vùng hầu họng. Bác sĩ quan sát tỉ mỉ các vị trí dễ mắc dị vật như amidan hai bên, rãnh lưỡi thanh thiệt, xoang lê và lối vào thực quản. Hình ảnh thu được hiển thị trực tiếp trên màn hình chuyên dụng giúp xác định chính xác kích thước, góc cắm và độ sâu của mảnh xương.
Khi tìm thấy dị vật, bác sĩ sẽ luồn một kìm sinh thiết, kìm gắp dị vật hoặc thòng lọng chuyên dụng qua kênh can thiệp của máy nội soi. Thao tác kẹp giữ xương cá được tiến hành cẩn trọng, rút dị vật ra theo trục song song với lòng ống tiêu hóa nhằm tránh làm rách thêm niêm mạc. Sau khi lấy dị vật ra ngoài, bác sĩ đưa ống soi kiểm tra lại toàn bộ khu vực để đánh giá vết xước và kiểm soát chảy máu.
Theo dõi và chăm sóc người bệnh sau can thiệp gắp dị vật
Sau khi kết thúc thủ thuật, người bệnh được lưu lại phòng theo dõi khoảng ba mươi đến sáu mươi phút đối với gây tê tại chỗ, hoặc một đến hai giờ đối với nội soi tiền mê để đảm bảo tri giác hồi phục hoàn toàn. Cảm giác đau rát họng nhẹ hoặc vướng víu có thể vẫn còn do niêm mạc bị xây xát trước đó và sẽ giảm dần sau vài ngày.
Bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng viêm, nước súc họng sát khuẩn hoặc kháng sinh dự phòng tùy thuộc vào mức độ tổn thương của niêm mạc. Người bệnh được hướng dẫn dùng thức ăn mềm, lỏng, để nguội như cháo hoặc súp trong một đến hai ngày đầu. Cần tránh các loại thức ăn cứng, cay, nóng, đồ uống có cồn và hạn chế việc khạc nhổ thô bạo làm tổn thương thêm lớp niêm mạc đang hồi phục.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý dùng tay móc họng, ngậm chanh hoặc nuốt các khối thức ăn thô cứng để cố đẩy xương cá trôi xuống, vì thao tác này có thể đẩy xương đâm thủng thực quản, gây áp xe trung thất hoặc tổn thương mạch máu lớn lân cận. Nếu xuất hiện triệu chứng đau tức ngực dữ dội, khó thở, sốt cao hoặc nôn ra máu sau khi hóc xương cá, người bệnh cần đến ngay khoa cấp cứu của bệnh viện gần nhất để được can thiệp kịp thời.
Tóm tắt
Nội soi gắp xương cá là thủ thuật an toàn, hiệu quả và cần được tiến hành sớm khi có dấu hiệu hóc dị vật. Người bệnh không nên chủ quan tự xử lý bằng các mẹo truyền miệng vì nguy cơ tổn thương niêm mạc rất cao. Khi nghi ngờ hóc xương, việc đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Tiêu hóa để thăm khám sẽ giúp loại bỏ dị vật nhanh chóng và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nội soi gắp xương cá có đau không?
Thủ thuật nội soi tai mũi họng thường được xịt tê tại chỗ nên ít đau, người bệnh chỉ cảm thấy hơi vướng hoặc buồn nôn nhẹ. Với nội soi tiêu hóa gây mê, người bệnh hoàn toàn không cảm thấy khó chịu.
Thời gian thực hiện một ca nội soi gắp dị vật kéo dài bao lâu?
Thời gian quan sát và gắp xương cá thường chỉ kéo dài từ năm đến mười lăm phút đối với vị trí thuận lợi. Những trường hợp xương cắm sâu hoặc nằm ở đoạn khó của thực quản có thể cần nhiều thời gian hơn.
Có nên nuốt cơm hoặc chuối để đẩy xương cá trôi xuống không?
Nuốt cơm nguội hoặc uống nhiều nước có thể đẩy xương cá cắm sâu hơn vào lớp cơ thực quản hoặc làm rách niêm mạc. Người bệnh không nên áp dụng cách này mà cần đi khám chuyên khoa sớm.
Người bệnh cần lưu ý chế độ ăn uống thế nào sau khi gắp xương?
Sau can thiệp, vùng họng có thể còn cảm giác cộm giả do phù nề niêm mạc. Người bệnh nên ăn thức ăn mềm, lỏng, nguội, tránh đồ cay nóng và không khạc nhổ mạnh để vết thương mau lành.
Cảm giác nuốt vướng sau khi gắp xương cá bao lâu thì hết?
Cảm giác vướng hoặc đau nhói thường cải thiện sau một đến hai ngày. Nếu cơn đau họng kéo dài, đau tăng dần khi nuốt hoặc xuất hiện sốt, người bệnh cần tái khám ngay để loại trừ viêm nhiễm.
