Quy trình mổ nội soi sỏi thận và những điều người bệnh cần chuẩn bị
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Mổ nội soi sỏi thận là phương pháp can thiệp ngoại khoa hiện đại, ít xâm lấn, giúp loại bỏ sỏi đài bể thận nhanh chóng mà không cần rạch đường mổ mở rộng như kỹ thuật truyền thống. Phương pháp này giảm thiểu đáng kể tình trạng mất máu, hạn chế tổn thương nhu mô thận và giúp người bệnh rút ngắn thời gian nằm viện.nnQuy trình mổ nội soi sỏi thận được thiết kế chặt chẽ qua từng giai đoạn, từ thăm khám tiền phẫu, thực hiện kỹ thuật tán sỏi bằng năng lượng laser cho đến chăm sóc hậu phẫu tại viện và theo dõi tại nhà. Việc nắm rõ các bước tiến hành giúp người bệnh an tâm chuẩn bị tâm lý và phối hợp hiệu quả cùng đội ngũ y bác sĩ trong suốt quá trình điều trị.
Mổ nội soi sỏi thận
Mổ nội soi sỏi thận là nhóm kỹ thuật can thiệp ngoại khoa sử dụng hệ thống ống soi quang học đưa vào đường tiết niệu hoặc qua đường hầm nhỏ trên da vùng lưng hông để tiếp cận trực tiếp viên sỏi. Dưới sự hỗ trợ của camera nội soi phóng đại và nguồn năng lượng tán sỏi như laser Holmium hay Thulium, viên sỏi được tán nhỏ thành bụi mịn hoặc các mảnh vụn nhỏ rồi gắp hoặc hút ra ngoài.nnKỹ thuật này được áp dụng rộng rãi cho nhiều dạng sỏi thận khác nhau, bao gồm sỏi bể thận, sỏi đài thận và cả sỏi san hô phức tạp mà các biện pháp điều trị nội khoa hoặc tán sỏi ngoài cơ thể không mang lại hiệu quả. Nhờ bảo tồn tối đa cấu trúc giải phẫu và chức năng lọc của thận, mổ nội soi sỏi thận đang là tiêu chuẩn can thiệp ưu tiên tại các trung tâm ngoại tiết niệu, mang lại tỷ lệ sạch sỏi cao và độ an toàn vượt trội cho người bệnh.
Các bước chuẩn bị và thăm khám trước khi mổ nội soi sỏi thận
Trước khi tiến hành phẫu thuật, người bệnh được thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng bởi bác sĩ chuyên khoa ngoại thận tiết niệu. Bác sĩ chỉ định các xét nghiệm máu, đánh giá chức năng thận qua nồng độ creatinin và ure, xét nghiệm đông máu và tổng phân tích nước tiểu nhằm tầm soát tình trạng nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Bên cạnh đó, các chẩn đoán hình ảnh như chụp cắt lớp vi tính hệ tiết niệu không cản quang hoặc có cản quang, siêu âm ổ bụng và chụp X quang hệ tiết niệu giúp định vị chính xác vị trí, kích thước, hình thái và độ cản quang của viên sỏi trong đài bể thận.nnNgười bệnh cần thông báo đầy đủ tiền sử bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, tình trạng dị ứng thuốc và các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu. Trước ngày phẫu thuật, nhân viên y tế sẽ hướng dẫn nhịn ăn uống tối thiểu sáu giờ, vệ sinh cá nhân, chuẩn bị vùng mổ và ổn định tâm lý để đảm bảo an toàn tối đa cho ca can thiệp.
Quy trình thực hiện can thiệp tán sỏi trong phòng phẫu thuật
Tùy thuộc vào kích thước, vị trí sỏi và cấu trúc giải phẫu của đường niệu, bác sĩ sẽ lựa chọn kỹ thuật nội soi phù hợp nhất. Hai phương pháp phổ biến hàng đầu hiện nay là nội soi tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ và nội soi niệu quản ngược dòng bằng ống soi mềm.nnNội soi tán sỏi qua da thường được chỉ định cho các viên sỏi có kích thước lớn hơn 15 milimet hoặc sỏi san hô phức tạp. Bác sĩ rạch một vết mổ nhỏ khoảng 5 đến 10 milimet vùng lưng hông, dưới hướng dẫn của siêu âm hoặc màn tăng sáng X quang để tạo đường hầm dẫn trực tiếp vào đài bể thận. Sau đó, máy nội soi cùng nguồn năng lượng laser được đưa vào để tán vụn sỏi và hút gắp mảnh vỡ ra ngoài. Trong khi đó, nội soi ống mềm ngược dòng đưa thiết bị qua niệu đạo, bàng quang lên niệu quản và bể thận, tán sỏi bằng laser mà không cần tạo vết rạch ngoài da, phù hợp cho sỏi đài thận kích thước vừa và nhỏ.
Theo dõi và chăm sóc người bệnh trong giai đoạn hậu phẫu
Sau khi kết thúc phẫu thuật, người bệnh được chuyển đến phòng hồi tỉnh để theo dõi sát nhịp tim, huyết áp, tri giác và mức độ ổn định của hệ hô hấp. Khi thuốc mê hết tác dụng và các dấu hiệu sinh tồn ổn định, người bệnh sẽ được chuyển về buồng bệnh nội trú để tiếp tục theo dõi.nnNhân viên y tế thường xuyên kiểm tra màu sắc và số lượng nước tiểu qua ống thông niệu đạo, theo dõi dịch dẫn lưu từ vết mổ hông lưng nếu có. Cảm giác đau tức nhẹ vùng hông lưng, rát buốt nhẹ khi tiểu hoặc nước tiểu có ánh hồng nhạt trong những ngày đầu là hiện tượng có thể gặp do đặt ống thông JJ niệu quản. Bác sĩ sẽ chỉ định thuốc giảm đau, kháng sinh dự phòng nhiễm khuẩn và dịch truyền thích hợp. Người bệnh được khuyến khích ngồi dậy nhẹ nhàng và vận động sớm tại giường sau 24 giờ để tăng cường nhu động ruột và lưu thông khí huyết.
Chăm sóc tại nhà và phòng ngừa sỏi thận tái phát sau mổ
Chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng tại nhà đóng vai trò quyết định trong việc phục hồi chức năng đường niệu và phòng ngừa sỏi tái phát. Người bệnh cần uống đủ từ hai đến hai lít rưỡi nước mỗi ngày để tăng lưu lượng nước tiểu, giúp đào thải các mảnh cặn sỏi nhỏ còn sót lại và làm sạch hệ thống niệu quản.nnChế độ ăn uống nên ưu tiên các món mềm, dễ tiêu hóa, giàu chất xơ từ rau xanh và trái cây tươi để tránh táo bón. Cần hạn chế lượng muối ăn dưới năm gam mỗi ngày, giảm tiêu thụ đạm động vật quá mức và tránh các thực phẩm chứa nhiều oxalate như sô cô la, trà đặc, nước ngọt có ga. Người bệnh tuyệt đối không mang vác vật nặng, không chạy nhảy hay vận động gắng sức trong thời gian còn mang ống thông JJ. Việc tái khám đúng lịch hẹn theo chỉ định của bác sĩ là bắt buộc để đánh giá mức độ sạch sỏi và thực hiện thủ thuật rút ống thông an toàn.
Lưu ý an toàn
Người bệnh cần liên hệ ngay với cơ sở y tế hoặc đến phòng cấp cứu nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau mổ như sốt cao trên 38 độ C kèm rét run, đau dữ dội vùng hông lưng không thuyên giảm khi dùng thuốc giảm đau, nước tiểu đỏ tươi kèm nhiều máu cục hoặc bí tiểu hoàn toàn. Tuyệt đối không tự ý uống các bài thuốc nam, thuốc lá không rõ nguồn gốc hoặc tự dùng thuốc giảm đau, kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ điều trị.
Tóm tắt
Mổ nội soi sỏi thận là giải pháp can thiệp ít xâm lấn giúp loại bỏ sỏi hiệu quả, giảm thiểu tổn thương mô lành và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh. Hiệu quả điều trị phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng phương pháp, tay nghề phẫu thuật viên và sự tuân thủ hướng dẫn hậu phẫu của người bệnh. Mọi chỉ định phẫu thuật cần được bác sĩ chuyên khoa ngoại tiết niệu thăm khám, đánh giá toàn diện trước khi thực hiện.
Nguồn tham khảo
- Cureus: Revisiting Standard Percutaneous Nephrolithotomy in the Mini-Percutaneous Nephrolithotomy/Retrograde Intrarenal Surgery Era: A Retrospective Audit
- Biomolecular and Health Science Journal: Effectivity of Percutaneous Nephrolithotomy versus Retrograde Intrarenal Surgery on Kidney Stone: A Single-center Experience
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Ca mổ nội soi sỏi thận thường kéo dài trong bao lâu?
Thời gian phẫu thuật thường kéo dài từ 45 đến 120 phút tùy thuộc vào kích thước, số lượng, độ cứng của sỏi cũng như phương pháp nội soi tán sỏi được bác sĩ chuyên khoa chỉ định cụ thể cho từng người bệnh.
Mổ nội soi sỏi thận có gây đau nhiều không?
Trong quá trình can thiệp, người bệnh được gây mê toàn thân hoặc gây tê tủy sống nên hoàn toàn không cảm thấy đau đớn. Sau mổ, cảm giác căng tức nhẹ vùng hông lưng hoặc tiểu buốt có thể xuất hiện và sẽ giảm dần khi dùng thuốc hỗ trợ.
Người bệnh cần nằm viện bao nhiêu ngày sau mổ nội soi sỏi thận?
Với phương pháp nội soi qua da hoặc tán sỏi ngược dòng, người bệnh thường lưu viện theo dõi từ 1 đến 3 ngày. Nếu sức khỏe ổn định, các chỉ số xét nghiệm và dẫn lưu bình thường, bác sĩ sẽ cho xuất viện sớm.
Bao lâu sau mổ thì người bệnh được rút ống thông JJ niệu quản?
Ống thông JJ niệu quản thường được lưu giữ từ 2 đến 4 tuần nhằm đảm bảo lưu thông nước tiểu và bảo vệ đường niệu. Người bệnh cần quay lại cơ sở y tế rút ống đúng hẹn theo hướng dẫn của bác sĩ.
Sau phẫu thuật bao lâu người bệnh có thể trở lại sinh hoạt bình thường?
Sau khi xuất viện khoảng 1 đến 2 tuần, người bệnh có thể làm việc nhẹ nhàng bình thường. Cần tránh lao động nặng, mang vác quá sức hoặc chơi thể thao cường độ cao trong ít nhất 4 đến 6 tuần đầu tiên.
