Quên tiêm phòng trước khi mang thai có sao không và cách xử trí

Quên tiêm phòng trước khi mang thai là gì?

• Tiêm phòng trước khi mang thai là bước chuẩn bị y tế lý tưởng nhằm trang bị kháng thể vững chắc cho người mẹ, đồng thời truyền miễn dịch thụ động bảo vệ em bé ngay từ trong bụng mẹ và những tháng đầu đời. Quá trình tiêm này thường nhắm vào các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng gây dị tật thai nhi như sởi, quai bị, rubella, thủy đậu hoặc cúm mùa.
• Mặc dù vậy, có rất nhiều trường hợp mang thai ngoài dự tính hoặc kế hoạch mang thai diễn ra sớm hơn dự kiến khiến người phụ nữ chưa kịp hoàn thành phác đồ tiêm chủng. Trong tình huống này, điều quan trọng nhất là thai phụ cần giữ bình tĩnh, hiểu rõ tình trạng miễn dịch hiện tại của cơ thể và chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa sản để có lộ trình chăm sóc phù hợp. Quên tiêm phòng làm giảm hàng rào bảo vệ chủ động nhưng không có nghĩa thai nhi chắc chắn sẽ gặp nguy hiểm.

Những nguy cơ thực tế khi chưa kịp tiêm phòng trước thai kỳ

• Khi mang thai, hệ miễn dịch của người phụ nữ suy giảm tự nhiên để cơ thể tiếp nhận phôi thai. Nếu chưa được tiêm phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như rubella, sởi, thủy đậu hoặc cúm, thai phụ đối mặt với nguy cơ nhiễm trùng cao hơn và bệnh diễn tiến nặng hơn người bình thường.
• Đặc biệt, việc nhiễm một số loại virus trong ba tháng đầu thai kỳ như rubella hoặc thủy đậu có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu, sinh non hoặc gây ra các dị tật bẩm sinh nghiêm trọng ở tim, mắt, thính giác và hệ thần kinh trung ương của thai nhi. Ngoài ra, việc thiếu kháng thể bảo vệ còn khiến người mẹ mất đi cơ hội truyền kháng thể thụ động qua nhau thai để bảo vệ trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời sau sinh, giai đoạn mà bé chưa đủ tuổi tiêm chủng.

Các loại vắc xin tuyệt đối không được tiêm khi đã có thai

• Phụ nữ khi đã biết mình mang thai cần tuyệt đối tránh tiêm các loại vắc xin sống giảm động lực. Nhóm vắc xin này sử dụng dạng virus hoặc vi khuẩn đã được làm suy yếu, nhưng về mặt lý thuyết vẫn tiềm ẩn nguy cơ nhỏ truyền mầm bệnh qua nhau thai gây ảnh hưởng xấu tới sự phát triển của thai nhi.
• Các loại vắc xin chống chỉ định trong suốt thai kỳ bao gồm vắc xin phối hợp sởi quai bị rubella, vắc xin thủy đậu, vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung HPV và vắc xin sốt vàng. Nếu người phụ nữ lỡ tiêm các loại vắc xin này rồi mới phát hiện có thai thì cũng không nên hoảng sợ hay tự ý bỏ thai, bởi các dữ liệu y khoa thực tế cho thấy tỷ lệ biến cố bất lợi là cực kỳ hiếm. Thay vào đó, mẹ bầu cần mang sổ tiêm chủng đến gặp bác sĩ sản khoa để được siêu âm hình thái và theo dõi thai kỳ chặt chẽ.

Những mũi vắc xin an toàn vẫn có thể tiêm bù trong thai kỳ

• Việc quên tiêm trước mang thai không đồng nghĩa với việc mẹ bầu phải bỏ lỡ hoàn toàn cơ hội phòng bệnh bằng vắc xin. Ngành y tế hiện nay đã cấp phép và khuyến nghị tiêm một số loại vắc xin bất hoạt hoặc giải độc tố rất an toàn trong giai đoạn mang thai.
• Vắc xin uốn ván đơn giá hoặc vắc xin phối hợp bạch hầu ho gà uốn ván vô bào thường được chỉ định vào tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba, giúp phòng ngừa uốn ván rốn sơ sinh và ho gà cho trẻ nhỏ. Bên cạnh đó, vắc xin phòng cúm mùa dạng bất hoạt có thể tiêm vào bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, giúp bảo vệ mẹ bầu khỏi các biến chứng viêm phổi nặng và giảm nguy cơ sảy thai, sinh non do sốt cao. Phụ nữ mang thai thuộc nhóm nguy cơ cao mắc bệnh viêm gan B cũng có thể được xem xét tiêm vắc xin này theo chỉ định y tế.

Biện pháp tự bảo vệ và phòng ngừa lây nhiễm cho thai phụ

• Khi chưa kịp tạo miễn dịch thông qua tiêm chủng, người mẹ cần tăng cường các biện pháp phòng vệ cơ học và sinh hoạt để hạn chế tối đa nguy cơ phơi nhiễm với mầm bệnh. Việc duy trì thói quen đeo khẩu trang ở nơi đông người, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn là cách đơn giản nhưng mang lại hiệu quả bảo vệ rất cao.
• Mẹ bầu cần tránh tiếp xúc gần với những người đang sốt, phát ban, ho hoặc có triệu chứng nhiễm trùng hô hấp. Gia đình cũng cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, ăn chín uống sôi, giữ không gian sống thông thoáng và sạch sẽ. Đồng thời, những người thân trong gia đình sống cùng nhà nên chủ động tiêm phòng đầy đủ cúm, sởi, ho gà để tạo môi trường bảo vệ gián tiếp cho thai phụ và thai nhi.

Lưu ý an toàn

Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo phổ quát, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa sản. Thai phụ tuyệt đối không được tự ý tìm mua và tiêm bất kỳ loại vắc xin nào khi chưa có chỉ định và tư vấn từ nhân viên y tế có chuyên môn. Mọi bất thường như sốt cao, phát ban hoặc đau bụng cần được thăm khám tại cơ sở y tế ngay.

Tóm tắt

Việc lỡ hẹn với các mũi tiêm phòng trước khi thụ thai không đồng nghĩa với một thai kỳ nguy hiểm nếu người mẹ biết cách chủ động chăm sóc bản thân. Chị em không nên tự tạo áp lực tâm lý mà cần thông báo trung thực với bác sĩ chuyên khoa sản để xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp, bảo đảm môi trường an toàn nhất cho thai nhi phát triển.