Quáng gà có phải đeo kính không và khi nào cần can thiệp y tế

Quáng gà có phải đeo kính không là gì?

Quáng gà là thuật ngữ y khoa chỉ tình trạng mắt gặp khó khăn bất thường trong việc thích nghi và nhìn rõ ở môi trường ánh sáng yếu, chẳng hạn như lúc chập tối, trong rạp chiếu phim hoặc khi lái xe vào ban đêm. Trong điều kiện bình thường, mắt người dựa vào các tế bào que phân bố trên võng mạc cùng chất cảm quang rhodopsin để thu nhận ánh sáng yếu. Khi các tế bào que bị tổn thương, thoái hóa hoặc thiếu hụt nguyên liệu để tái tạo sắc tố thị giác, khả năng thị giác ban đêm sẽ suy giảm nghiêm trọng.

Cần hiểu rõ quáng gà chỉ là một triệu chứng lâm sàng chứ không phải một chẩn đoán bệnh cụ thể. Triệu chứng này có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với hiện tượng chói mắt, khó phân biệt màu sắc hay thu hẹp tầm nhìn ngoại vi. Mức độ biểu hiện ở mỗi người rất khác nhau, có người chỉ cảm thấy hơi mờ mắt nhưng cũng có người gần như mất phương hướng hoàn toàn khi bước vào bóng tối.

Vai trò của kính mắt đối với quáng gà do tật khúc xạ

Một trong những lý do phổ biến khiến nhiều người cảm thấy nhìn rất kém vào ban đêm là do tật khúc xạ chưa được phát hiện hoặc chưa được chỉnh kính đúng độ, đặc biệt là tật cận thị và loạn thị. Trong điều kiện ánh sáng ban ngày, đồng tử co nhỏ giúp hạn chế quang sai và tạo độ sâu trường ảnh tốt hơn, nhờ đó mắt vẫn có thể nhìn tương đối rõ. Tuy nhiên, khi trời tối, đồng tử giãn to để đón thêm ánh sáng, làm lộ rõ các quang sai của hệ quang học mắt, khiến hình ảnh trở nên nhòe mờ và dễ bị lóa sáng.

Hiện tượng này đôi khi còn liên quan đến chứng cận thị ban đêm, khi mắt có xu hướng điều tiết quá mức trong điều kiện thiếu chi tiết hình ảnh. Trong trường hợp này, việc đeo kính thuốc có độ khúc xạ chính xác là giải pháp trực tiếp và mang lại hiệu quả rất rõ rệt. Kính mắt giúp hội tụ các tia sáng chuẩn xác lên bề mặt võng mạc, từ đó giúp người bệnh khôi phục tầm nhìn rõ nét khi di chuyển trong đêm tối. Ngoài ra, việc dùng các loại tròng kính có lớp phủ chống phản quang cũng giúp giảm bớt hiện tượng lóa mắt do đèn xe đối diện.

Trường hợp quáng gà không thể cải thiện bằng kính thông thường

Mặc dù kính mắt rất hữu ích với tật khúc xạ, dụng cụ này không thể mang lại tác dụng phục hồi thị lực nếu quáng gà bắt nguồn từ các bệnh lý thực thể ở bán phần sau nhãn cầu. Điển hình nhất là bệnh viêm võng mạc sắc tố, một rối loạn di truyền gây thoái hóa dần dần các tế bào que ở võng mạc ngoại vi. Khi cấu trúc tế bào cảm thụ ánh sáng đã bị suy thoái, ánh sáng hội tụ đúng lên võng mạc nhờ kính cũng không thể được chuyển thành tín hiệu thần kinh truyền lên não.

Bên cạnh đó, các tổn thương đáy mắt do bệnh võng mạc đái tháo đường hoặc bệnh lý thoái hóa hoàng điểm cũng làm suy giảm chức năng tiếp nhận ánh sáng. Đối với những trường hợp này, người bệnh cần được theo dõi chuyên sâu bởi bác sĩ nhãn khoa. Các biện pháp can thiệp có thể bao gồm việc sử dụng kính phóng đại đặc biệt, thiết bị hỗ trợ thị lực kém hoặc các liệu pháp bảo tồn chức năng thị giác hiện có, chứ không thể chỉ đơn thuần cắt một cặp kính cận thông thường để giải quyết.

Ảnh hưởng của đục thủy tinh thể và thiếu vi chất đến thị lực ban đêm

Đục thủy tinh thể là một nguyên nhân nhãn khoa rất thường gặp gây cản trở thị giác khi trời tối, đặc biệt ở người lớn tuổi. Khi thể thủy tinh tự nhiên bị mờ đục hoặc đổi màu, lượng ánh sáng xuyên qua để tới võng mạc bị giảm sút trầm trọng, đồng thời gây tán xạ ánh sáng khiến người bệnh dễ bị chói mắt dữ dội trước đèn pha. Ở giai đoạn đầu, việc thay đổi số kính có thể hỗ trợ một phần, nhưng khi đục tiến triển thì kính mắt hoàn toàn không còn hiệu quả mà cần phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo.

Ngoài ra, quáng gà còn có thể khởi phát từ sự thiếu hụt dinh dưỡng, cụ thể là thiếu vitamin A nghiêm trọng. Vitamin A là thành phần thiết yếu cấu tạo nên sắc tố rhodopsin của tế bào que. Khi cơ thể thiếu hụt vi chất này do suy dinh dưỡng hoặc rối loạn hấp thu lipid tại đường ruột, việc đeo kính hoàn toàn không có ý nghĩa. Người bệnh cần được khám để đánh giá dinh dưỡng tổng thể và bổ sung vi chất đúng liều lượng y khoa dưới sự hướng dẫn của thầy thuốc.

Quy trình thăm khám xác định nguyên nhân gây quáng gà

Để biết chắc chắn bản thân có cần đeo kính hay không, người gặp khó khăn khi nhìn trong bóng tối bắt buộc phải trải qua quy trình thăm khám chuyên khoa mắt toàn diện. Bác sĩ nhãn khoa sẽ không chỉ đo thị lực và thử độ khúc xạ đơn thuần, mà còn kiểm tra cấu trúc toàn bộ mắt từ bán phần trước đến đáy mắt.

Quy trình kiểm tra thường bao gồm việc soi đáy mắt qua đồng tử giãn để đánh giá tình trạng võng mạc và gai thị, đo nhãn áp để loại trừ bệnh glôcôm, và kiểm tra độ trong suốt của giác mạc cùng thể thủy tinh bằng sinh hiển vi. Trong những tình huống phức tạp hoặc nghi ngờ bệnh thoái hóa võng mạc, các kỹ thuật chuyên sâu như điện võng mạc hoặc chụp cắt lớp quang học võng mạc có thể được chỉ định. Dựa trên kết quả toàn diện này, bác sĩ mới đưa ra kết luận người bệnh cần chỉnh kính khúc xạ, điều chỉnh dinh dưỡng, theo dõi y khoa hay can thiệp ngoại khoa.

Lưu ý an toàn

Người nhận thấy thị lực giảm sút rõ rệt vào ban đêm tuyệt đối không nên tự ý tìm mua các loại kính bán sẵn trên mạng hoặc kính không rõ nguồn gốc. Việc đeo kính sai số hoặc kính kém chất lượng không những không cải thiện được tầm nhìn mà còn gây mỏi mắt, nhức đầu và làm tăng nguy cơ tai nạn khi tham gia giao thông ban đêm. Không tự ý uống các loại thuốc bổ mắt hoặc viên uống vitamin liều cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, bởi việc dư thừa một số vi chất có thể dẫn đến ngộ độc và gây hại cho sức khỏe toàn thân.

Tóm tắt

Tóm lại, quáng gà có phải đeo kính không phụ thuộc vào nguồn gốc gây bệnh, trong đó kính mắt chỉ phát huy hiệu quả khi nguyên nhân do tật khúc xạ. Để bảo vệ đôi mắt và đảm bảo an toàn sinh hoạt, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và tư vấn giải pháp thích hợp nhất.