Quai bị sưng tinh hoàn uống thuốc gì cho mau khỏi và?

Quai bị sưng tinh hoàn uống thuốc gì là gì?

Bệnh quai bị là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus quai bị thuộc họ Paramyxoviridae gây nên, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn từ dịch tiết mũi họng. Dấu hiệu điển hình thường gặp nhất là tình trạng sưng đau một hoặc cả hai bên tuyến nước bọt mang tai, đi kèm sốt nhẹ, mệt mỏi và chán ăn.

Ở nam giới đã bước vào hoặc sau độ tuổi dậy thì, viêm tinh hoàn là một trong những biến chứng phổ biến và đáng lo ngại nhất của bệnh. Biến chứng này xuất hiện khi virus xâm nhập vào hệ tuần hoàn và định vị tại các mô tuyến sinh dục, gây ra hiện tượng sưng tấy, căng tức và đau đớn dữ dội tại tinh hoàn. Việc nhận biết sớm và xử trí y tế kịp thời có ý nghĩa quyết định trong việc hạn chế tổn thương cấu trúc tế bào mầm và bảo tồn khả năng sinh tinh về lâu dài.

Cơ chế khiến quai bị gây biến chứng sưng đau tinh hoàn

Viêm tinh hoàn là một trong những biến chứng thường gặp nhất của bệnh quai bị ở nam giới sau tuổi dậy thì, thường xuất hiện sau khi tuyến nước bọt mang tai sưng viêm khoảng 5 đến 10 ngày. Virus quai bị theo đường máu tấn công vào biểu mô ống sinh tinh, gây phản ứng viêm cấp tính, sung huyết và phù nề nghiêm trọng bên trong lớp vỏ bao xơ cứng của tinh hoàn.

Do lớp vỏ bọc tinh hoàn không có khả năng co giãn linh hoạt, phản ứng phù nề nhanh chóng làm tăng áp lực nội tại bên trong bìu. Áp lực tăng cao này cản trở tuần hoàn vi mạch nuôi dưỡng, dẫn đến thiếu máu cục bộ mô tuyến và gây ra cảm giác đau nhức dữ dội lan lên vùng bẹn, hạ vị kèm theo sốt cao trở lại. Nếu không được kiểm soát viêm và chăm sóc đúng cách, tình trạng thiếu máu kéo dài có thể gây tổn thương biểu mô sinh tinh và để lại di chứng teo tinh hoàn.

Các nhóm thuốc hỗ trợ được bác sĩ chỉ định khi sưng tinh hoàn

Hiện nay y học chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu để tiêu diệt trực tiếp virus quai bị. Do đó, mục tiêu điều trị viêm tinh hoàn do quai bị là giảm triệu chứng đau nhức, hạ sốt, kiểm soát phản ứng viêm để bảo vệ nhu mô tinh hoàn và phòng ngừa biến chứng teo tinh hoàn về sau. Toàn bộ các nhóm thuốc sử dụng bắt buộc phải có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa sau khi thăm khám trực tiếp.

Các nhóm thuốc thường được bác sĩ cân nhắc bao gồm thuốc giảm đau hạ sốt như paracetamol giúp hạ thân nhiệt và làm dịu cơn đau nhức toàn thân. Trong những trường hợp sưng nề nhiều, bác sĩ có thể chỉ định thêm các thuốc chống viêm không steroid hoặc cân nhắc liệu trình ngắn thuốc kháng viêm nhóm corticosteroid để giảm nhanh phản ứng phù nề và giải tỏa áp lực mô tinh hoàn. Kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với virus quai bị và chỉ được kê đơn khi bác sĩ xác định có hiện tượng bội nhiễm vi khuẩn kết hợp. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng viêm mạnh hay thuốc giảm đau liều cao khi chưa có hướng dẫn y tế.

Chế độ nghỉ ngơi và chăm sóc tại chỗ hỗ trợ giảm sưng đau

Bên cạnh việc dùng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ, chế độ chăm sóc và nghỉ ngơi tại chỗ đóng vai trò quyết định trong việc giảm bớt áp lực cơ học lên vùng bìu. Người bệnh cần nằm nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường trong giai đoạn tinh hoàn đang sưng đau cấp tính, hạn chế tối đa việc đi lại, vận động mạnh hay làm việc gắng sức vì trọng lực sẽ làm tăng ứ trệ tuần hoàn và gia tăng cảm giác đau nhức.

Nam giới nên mặc quần lót nâng đỡ bìu vừa vặn hoặc dùng một khăn mềm gấp lại kê nhẹ dưới vùng bìu khi nằm để giảm sức kéo căng lên thừng tinh. Biện pháp chườm mát nhẹ nhàng bằng túi đá bọc qua khăn vải quanh vùng bẹn bìu có thể giúp giảm nhẹ cảm giác nóng rát và sưng nề. Cần chú ý giữ gìn vệ sinh thân thể nhẹ nhàng, uống đủ nước, ăn các món ăn lỏng dễ tiêu hóa giàu dinh dưỡng để nâng cao thể trạng giúp hệ miễn dịch nhanh chóng đẩy lùi virus.

Những dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám y tế ngay lập tức

Mặc dù viêm tinh hoàn do quai bị có thể được theo dõi và chăm sóc ngoại trú theo phác đồ của bác sĩ, người bệnh và người nhà cần theo dõi sát các diễn biến bất thường để kịp thời đến cơ sở y tế. Những biểu hiện cần được khám cấp cứu ngay bao gồm cơn đau tinh hoàn khởi phát đột ngột dữ dội, bìu bầm tím hoặc sưng to nhanh chóng, sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt, nôn ói nhiều hoặc kèm theo đau đầu dữ dội, co giật và cứng cổ.

Sau khi tình trạng sưng đau cấp tính thoái lui, người bệnh vẫn cần tuân thủ lịch tái khám định kỳ theo hẹn của bác sĩ nam khoa hoặc truyền nhiễm. Việc theo dõi sau hồi phục khoảng 1 đến 3 tháng giúp bác sĩ đánh giá kích thước, mật độ tinh hoàn nhằm phát hiện sớm dấu hiệu teo tinh hoàn và tiến hành xét nghiệm tinh dịch đồ khi cần thiết để kiểm tra chất lượng sinh sản của nam giới.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng viêm liều cao, thuốc giảm đau hay truyền dịch tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Mọi biểu hiện đau sưng tinh hoàn cần được thăm khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa nam học hoặc truyền nhiễm để được xử trí an toàn.

Tóm tắt

Viêm tinh hoàn do quai bị không có thuốc uống giúp khỏi ngay lập tức mà cần phối hợp giữa dùng thuốc kiểm soát triệu chứng theo đơn bác sĩ và nghỉ ngơi hợp lý. Việc chủ động đi khám sớm, tuân thủ hướng dẫn y tế và tái khám đúng hẹn là chìa khóa quan trọng nhất để bảo tồn chức năng sinh sản nam giới về lâu dài.