Bị quai bị có cần kiêng gió quạt không và bệnh lây qua đường nào

Quai bị kiêng gió quạt không là gì?

Quai bị hay còn gọi là viêm tuyến mang tai dịch tễ, là một bệnh nhiễm trùng cấp tính do virus quai bị gây ra. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng sốt, mệt mỏi, đau đầu và sưng viêm một hoặc hai bên tuyến nước bọt mang tai, khiến góc hàm của người bệnh phình to và biến dạng tạm thời.

Mặc dù phần lớn các trường hợp quai bị diễn tiến lành tính và tự hồi phục sau một đến hai tuần, bệnh vẫn tiềm ẩn rủi ro biến chứng nguy hiểm nếu không được chăm sóc cẩn thận. Ở nam giới sau tuổi dậy thì, viêm tinh hoàn là biến chứng đáng chú ý có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Ở nữ giới, viêm buồng trứng cũng có thể xảy ra. Ngoài ra, virus còn có thể gây viêm màng não vô khuẩn, viêm tụy cấp hoặc giảm thính lực thoáng qua. Việc nắm rõ phương pháp chăm sóc hợp lý và hiểu đúng về các quan niệm kiêng khem là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe người bệnh.

Giải đáp thắc mắc người mắc bệnh quai bị có cần kiêng gió quạt không

Theo y học hiện đại, quan niệm người mắc quai bị phải trùm chăn kín, ở phòng đóng chặt cửa và kiêng gió quạt tuyệt đối là một sai lầm phổ biến. Gió tự nhiên nhẹ nhàng hoặc luồng gió thoang thoảng từ quạt không phải là tác nhân gây bệnh cũng không làm tình trạng viêm tuyến mang tai trở nên trầm trọng hơn.

Việc kiêng gió và kiêng quạt quá mức trong điều kiện thời tiết nóng ẩm dễ khiến người bệnh bị ứ đọng mồ hôi, bít tắc lỗ chân lông, gây ngứa ngáy và làm thân nhiệt tăng cao hơn khi đang sốt. Không gian bí bách còn tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ bội nhiễm da hoặc đường hô hấp.

Tuy nhiên, người bệnh không nên để quạt thổi luồng gió mạnh trực tiếp vào vùng đầu mặt cổ hoặc nằm ngay dưới luồng khí lạnh của điều hòa nhiệt độ. Luồng gió lạnh thổi thẳng vào mặt có thể gây khô niêm mạc mũi họng, kích thích cảm giác đau rát và khó chịu ở vùng mang tai đang bị viêm. Người bệnh nên bật quạt ở chế độ quay thoang thoảng hoặc hướng vào tường để không khí trong phòng được lưu thông dịu mát.

Nguyên nhân gây bệnh quai bị và bản chất của virus mumps

Bệnh quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus quai bị thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Loại virus này có ái tính đặc biệt với các mô tuyến, phổ biến nhất là tuyến nước bọt mang tai, ngoài ra còn có thể ảnh hưởng đến tinh hoàn ở nam giới, buồng trứng ở nữ giới và hệ thần kinh trung ương.

Virus quai bị xâm nhập vào cơ thể qua niêm mạc đường hô hấp trên, sau đó nhân lên tại các tế bào biểu mô và hạch bạch huyết lân cận trước khi đi vào máu để đến các cơ quan đích. Khi tấn công vào tuyến nước bọt, virus gây phản ứng viêm phù nề, khiến vùng góc hàm sưng to, căng tức và đau đớn khi nhai hoặc nuốt.

Bất kỳ ai chưa từng mắc bệnh hoặc chưa được tiêm vắc xin phòng ngừa đầy đủ đều có nguy cơ nhiễm virus. Trẻ em trong độ tuổi đi học và thanh thiếu niên là nhóm đối tượng dễ mắc bệnh nhất do môi trường sinh hoạt tập trung đông đúc. Bệnh có xu hướng gia tăng vào mùa đông xuân khi thời tiết tạo điều kiện thuận lợi cho các virus đường hô hấp phát tán.

Các con đường lây lan chính của bệnh quai bị trong cộng đồng

Con đường lây truyền chủ yếu của bệnh quai bị là qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn nhỏ phát tán vào không khí khi người bệnh ho, hắt hơi, sổ mũi, nói chuyện hoặc thở mạnh. Người khỏe mạnh khi hít phải các giọt bắn chứa mầm bệnh này sẽ dễ dàng bị nhiễm virus.

Bên cạnh giọt bắn trực tiếp, bệnh còn có thể lây lan gián tiếp qua việc tiếp xúc với nước bọt hoặc dịch tiết hô hấp của người bệnh bám dính trên các bề mặt. Các vật dụng quen thuộc như bàn ghế, tay nắm cửa, đồ chơi trẻ em, cốc uống nước, bát đũa và khăn mặt nếu dính virus đều có thể trở thành trung gian truyền bệnh khi người khác chạm tay vào rồi đưa lên mắt, mũi hoặc miệng.

Người mắc quai bị có khả năng phát tán virus ra môi trường xung quanh ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng sưng tuyến mang tai rõ ràng. Do đó, việc dùng chung đồ dùng cá nhân hoặc tiếp xúc gần trong các không gian kín như lớp học, nhà trẻ, ký túc xá là nguyên nhân khiến các ổ dịch quai bị bùng phát nhanh chóng trong cộng đồng.

Chăm sóc người bệnh quai bị tại nhà đúng cách và an toàn

Chăm sóc đúng cách đóng vai trò cốt lõi trong việc hỗ trợ người bệnh quai bị hồi phục nhanh và giảm thiểu nguy cơ lây truyền cho người trong gia đình. Phòng nghỉ của người bệnh cần được giữ sạch sẽ, thoáng mát, mở cửa sổ đón ánh sáng tự nhiên khi thời tiết thuận lợi và tránh để phòng bị ẩm thấp hay ngột ngạt.

Về chế độ sinh hoạt, người bệnh cần nghỉ ngơi tại giường, hạn chế vận động mạnh để giảm áp lực lên các tuyến bị viêm. Bổ sung đủ nước lọc, nước trái cây hoặc dung dịch oresol giúp bù điện giải và hạn chế khô miệng. Thực đơn hàng ngày nên ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp hoặc canh, tránh các món ăn quá chua hoặc cay nồng vì chúng kích thích tuyến nước bọt tiết nhiều dịch làm tăng cảm giác đau đớn.

Người bệnh nên súc miệng hàng ngày bằng nước muối ấm để sát khuẩn hầu họng. Tất cả đồ dùng cá nhân như bát đĩa, thìa cốc và khăn mặt của người bệnh cần được vệ sinh riêng và phơi khô dưới ánh nắng. Người chăm sóc nên đeo khẩu trang y tế và rửa tay bằng xà phòng thường xuyên sau khi tiếp xúc hoặc hỗ trợ người bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Khi người bệnh có các biểu hiện cảnh báo như sốt cao kéo dài không hạ, đau đầu dữ dội, nôn mửa liên tục, lơ mơ, cứng cổ hoặc đau sưng tinh hoàn dữ dội ở nam giới, gia đình cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus có thể tự giới hạn nếu được chăm sóc và cách ly đúng cách. Quan niệm kiêng gió và quạt hoàn toàn là không có cơ sở khoa học, thậm chí có thể gây bất lợi cho việc hạ sốt của người bệnh. Việc giữ môi trường sống thoáng mát kết hợp theo dõi sát các biểu hiện bất thường sẽ giúp người bệnh hồi phục thuận lợi và hạn chế biến chứng nguy hiểm.