Quá trình sinh mổ diễn ra như thế nào và những điều sản phụ cần biết

Quá trình sinh mổ là gì?

Sinh mổ là một cuộc phẫu thuật lớn trong sản khoa, được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa, bác sĩ gây mê hồi sức và điều dưỡng phụ mổ. Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của thai phụ và thai nhi, phẫu thuật có thể được lên kế hoạch từ trước (sinh mổ chủ động) hoặc chỉ định khẩn cấp khi xuất hiện biến cố trong thai kỳ hoặc lúc chuyển dạ.

Thời gian của một ca phẫu thuật lấy thai thường kéo dài khoảng 30 đến 50 phút nếu không gặp phải biến chứng phức tạp. Trong đó, thời gian từ lúc bác sĩ rạch da cho đến khi em bé chào đời chỉ mất khoảng vài phút đầu tiên. Phần lớn thời gian còn lại của cuộc mổ dành cho việc bóc tách nhau thai, kiểm tra tử cung, cầm máu cẩn thận và khâu phục hồi từng lớp cân cơ cùng thành bụng của người mẹ.

Chuẩn bị trước khi bước vào phòng mổ

Trước khi bước vào ca phẫu thuật lấy thai, sản phụ được làm các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết như xét nghiệm công thức máu, đông máu toàn bộ và xét nghiệm nhóm máu để dự phòng các tình huống phát sinh. Sản phụ cần nhịn ăn uống theo đúng hướng dẫn của bác sĩ gây mê nhằm giảm thiểu nguy cơ trào ngược thức ăn vào đường thở trong quá trình phẫu thuật. Tại phòng chuẩn bị, điều dưỡng sẽ hỗ trợ vệ sinh vùng bụng, sát khuẩn da, thay trang phục phòng mổ vô khuẩn và đặt đường truyền tĩnh mạch để truyền dịch hoặc thuốc khi cần thiết. Nhân viên y tế cũng tiến hành đặt ống thông tiểu để làm rỗng bàng quang, giúp tạo phẫu trường rộng rãi và hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương bàng quang trong lúc bác sĩ rạch mở tử cung. Đội ngũ y tế sẽ kiểm tra lại nhịp tim thai và các chỉ số sinh hiệu của mẹ trước khi chuyển vào phòng mổ vô trùng.

Quá trình gây tê và vô cảm cho sản phụ

Khi vào phòng mổ, bác sĩ gây mê hồi sức sẽ thực hiện phương pháp vô cảm, phổ biến nhất là gây tê tủy sống hoặc kết hợp gây tê ngoài màng cứng. Sản phụ được hướng dẫn cong lưng theo tư thế con tôm để bác sĩ tiêm thuốc tê vào khoang dưới nhện ở vùng cột sống thắt lưng. Thuốc tê có tác dụng làm mất cảm giác đau đớn từ vùng ngực dưới trở xuống nhưng sản phụ vẫn hoàn toàn tỉnh táo và có thể nhận biết khoảnh khắc con chào đời. Trường hợp cấp cứu tối khẩn hoặc khi có chống chỉ định với gây tê vùng, bác sĩ sẽ chỉ định gây mê nội khí quản. Sau khi gây tê, sản phụ được đặt nằm ngửa, có màn che vô trùng ngăn giữa vùng phẫu thuật và tầm nhìn của mẹ. Bác sĩ kiểm tra kỹ mức độ mất cảm giác đau trước khi ra hiệu cho phẫu thuật viên chính bắt đầu can thiệp.

Các bước tiến hành phẫu thuật lấy thai

Bác sĩ phẫu thuật sát trùng rộng vùng bụng và tạo một đường rạch ngang nhỏ ở vùng hạ vị ngay trên xương mu. Lần lượt các lớp da, mô mỡ dưới da, cân cơ và phúc mạc được mở nhẹ nhàng để tiếp cận tử cung. Tiếp theo, bác sĩ rạch một đường ngang ở đoạn dưới tử cung và cẩn trọng đưa em bé ra ngoài. Dịch ối và đờm dãi ở mũi miệng của trẻ được hút sạch ngay lập tức để hỗ trợ nhịp thở đầu đời. Bác sĩ kẹp và cắt dây rốn, sau đó chuyển bé cho nhân viên nhi sơ sinh để đánh giá chỉ số sức khỏe, lau khô và ủ ấm. Nếu mẹ và bé đều ổn định, bé có thể được đặt tiếp xúc da kề da với mẹ ngay trên ngực trong lúc ekip tiếp tục các công đoạn phẫu thuật tiếp theo.

Bóc tách nhau và khâu phục hồi thành bụng

Sau khi thai nhi chào đời an toàn, bác sĩ tiến hành bóc tách và lấy toàn bộ bánh nhau cùng màng ối ra khỏi buồng tử cung. Bác sĩ tiêm thuốc tăng co hồi tử cung để hỗ trợ cơ tử cung co bóp chặt chẽ nhằm cầm máu tự nhiên. Buồng tử cung được làm sạch, kiểm tra kỹ lưỡng để không còn sót nhau hay tổn thương mô xung quanh. Bác sĩ sản khoa sử dụng các loại chỉ tự tiêu chuyên dụng để khâu phục hồi cơ tử cung thành hai lớp vững chắc. Kế tiếp, từng lớp phúc mạc, cân cơ và lớp mỡ dưới da được khâu đóng cẩn thận. Lớp da ngoài cùng có thể được khâu bằng chỉ thẩm mỹ tự tiêu, dán keo sinh học hoặc bấm ghim kim loại tùy theo kỹ thuật. Cuối cùng, vết mổ được sát khuẩn lại và băng kín bằng gạc vô trùng.

Theo dõi và chăm sóc tại phòng hồi tỉnh sau mổ

Kết thúc ca mổ, sản phụ được chuyển đến phòng hồi tỉnh để theo dõi sát sao trong khoảng hai đến bốn giờ đầu. Các chỉ số sinh tồn như huyết áp, nhịp tim, nhịp thở và độ bão hòa oxy máu được máy móc ghi nhận liên tục. Nhân viên y tế thường xuyên kiểm tra độ co hồi của khối tử cung, lượng máu chảy qua âm đạo và tình trạng thấm dịch tại vết băng mổ. Khi thuốc tê dần hết tác dụng, sản phụ có thể cảm thấy đau và run rẩy nhẹ do phản ứng hạ thân nhiệt; bác sĩ sẽ chỉ định thuốc giảm đau phù hợp và hỗ trợ ủ ấm. Sản phụ được khuyến khích cử động nhẹ ngón chân, co duỗi cẳng chân khi cảm giác dần hồi phục để kích thích tuần hoàn máu, phòng ngừa hiện tượng thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch sau phẫu thuật.

Lưu ý an toàn

Sinh mổ là phẫu thuật ngoại khoa lớn có thể tiềm ẩn những rủi ro nhất định như nhiễm trùng vết mổ, mất máu nhiều, tổn thương cơ quan lân cận hoặc biến chứng do thuốc gây tê. Sản phụ cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn chăm sóc của nhân viên y tế, giữ vết mổ luôn khô ráo và không tự ý tháo băng hay thoa đắp bất kỳ loại lá, thuốc bôi dân gian nào. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vết mổ sưng đỏ, chảy mủ, sốt cao trên 38 độ C, đau bụng dữ dội hoặc sản dịch có mùi hôi tanh, sản phụ phải báo ngay cho bác sĩ hoặc đến bệnh viện để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Quá trình sinh mổ là giải pháp can thiệp y khoa an toàn giúp bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé khi sinh thường gặp trở ngại. Việc tìm hiểu rõ các bước chuẩn bị, diễn biến cuộc mổ và nguyên tắc chăm sóc sau phẫu thuật sẽ giúp thai phụ giải tỏa bớt lo lắng, chủ động phối hợp cùng nhân viên y tế để vượt cạn thành công.