Phụ nữ sau sinh có uống được cam thảo không và những lưu ý

Phụ nữ sau sinh có uống được cam thảo không là gì?

Cam thảo là dược liệu có nguồn gốc tự nhiên, tên khoa học thường dùng là Glycyrrhiza glabra hoặc Glycyrrhiza uralensis, thuộc họ Đậu. Bộ phận dùng chủ yếu là rễ và thân rễ phơi khô, chứa thành phần hoạt chất chính là glycyrrhizin cùng nhóm hợp chất flavonoid có tác dụng chống oxy hóa. Trong dân gian, cam thảo thường được dùng để hãm trà, làm ngọt các thang thuốc bắc hoặc ngậm để làm dịu cảm giác rát họng khi bị cảm cúm.

Mặc dù là thảo mộc quen thuộc, hoạt chất glycyrrhizin khi vào cơ thể lại có tác dụng tương tự như hormone mineralocorticoid, ảnh hưởng trực tiếp đến sự cân bằng chất lỏng và điện giải. Chính vì vậy, việc sử dụng cam thảo cần tuân thủ nghiêm ngặt về đối tượng, liều lượng và thời gian sử dụng để tránh nguy cơ xuất hiện các tác dụng phụ không mong muốn.

Đặc tính dược lý và công dụng thường gặp của cam thảo

Cam thảo là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, thường được sử dụng nhằm mục đích nhuận phế, giảm ho, bổ tỳ vị và điều hòa vị của các thang thuốc. Rễ cam thảo chứa hoạt chất chính là glycyrrhizin, chất này có vị ngọt gấp nhiều lần đường tự nhiên và mang lại một số đặc tính chống viêm. Bên cạnh rễ khô dùng để sắc nước uống giải nhiệt trong dân gian, cam thảo còn xuất hiện trong nhiều sản phẩm trà thảo mộc, viên ngậm giảm đau họng hoặc siro trị ho.

Tuy nhiên, vị thảo dược này có hoạt tính sinh học khá mạnh và tác động trực tiếp đến chuyển hóa muối nước trong cơ thể. Do đó, cam thảo không đơn thuần là một thức uống giải khát vô hại mà cần được xem xét cẩn trọng như một dược liệu có thể gây biến đổi sinh lý, đặc biệt đối với những đối tượng nhạy cảm như người cao tuổi, người có bệnh mạn tính và phụ nữ vừa trải qua giai đoạn chuyển dạ.

Ảnh hưởng của cam thảo đối với sức khỏe phụ nữ sau sinh

Câu trả lời từ góc độ chuyên môn y tế là phụ nữ sau sinh không nên tự ý uống cam thảo hoặc sử dụng các loại nước mát chứa dược liệu này. Giai đoạn hậu sản là thời điểm hệ tim mạch, nội tiết và chuyển hóa của người mẹ đang trong quá trình tự điều chỉnh để trở về trạng thái bình thường. Hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo có khả năng ức chế enzym chuyển hóa cortisol, dẫn đến tình trạng giữ natri và bài tiết kali qua thận. Quá trình này rất dễ gây tích tụ dịch trong cơ thể, dẫn đến phù nề và làm tăng huyết áp của sản phụ.

Đối với những bà mẹ từng có tiền sử tiền sản giật, cao huyết áp thai kỳ hoặc các bệnh lý về tim mạch và thận, việc dùng cam thảo tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng. Thêm vào đó, việc dùng nước sắc cam thảo kéo dài có thể gây mất cân bằng điện giải, khiến người mẹ dễ mệt mỏi, yếu cơ và kéo dài thời gian hồi phục thể trạng sau vượt cạn. Do đó, các bác sĩ khuyến cáo sản phụ tuyệt đối không dùng loại nước này theo kinh nghiệm truyền miệng.

Tác động của cam thảo đối với trẻ sơ sinh bú mẹ

Bên cạnh tác động đối với cơ thể người mẹ, cam thảo còn có thể ảnh hưởng gián tiếp đến trẻ sơ sinh qua con đường bú mẹ. Một số thành phần có trong thảo dược và các chất chuyển hóa sau khi người mẹ hấp thụ có thể đi vào dịch tiết sữa mẹ. Cơ thể của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa hoàn thiện chức năng gan, thận nên khả năng chuyển hóa và đào thải các hợp chất dược lý ngoại sinh còn rất kém.

Trẻ sơ sinh bú mẹ nếu tiếp xúc với các hoạt chất chuyển hóa từ cam thảo có nguy cơ gặp phải các phản ứng bất lợi về tiêu hóa, thần kinh hoặc rối loạn điện giải nhẹ. Cho đến nay, các nghiên cứu lâm sàng về độ an toàn của cam thảo trên phụ nữ cho con bú vẫn còn rất hạn chế. Theo nguyên tắc an toàn trong y khoa, phụ nữ đang nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ không nên sử dụng bất kỳ thảo dược nào chưa được chứng minh an toàn, bao gồm cả các loại trà thảo mộc có chứa thành phần rễ cam thảo.

Các giải pháp thay thế an toàn cho sản phụ sau kỳ sinh nở

Trong trường hợp sản phụ có các triệu chứng như ho, rát họng, đầy bụng hoặc muốn tìm kiếm các thức uống thanh nhiệt sau sinh, có thể lựa chọn những phương pháp tự nhiên an toàn hơn đã được y tế khuyến nghị. Đối với tình trạng ngứa họng và ho khan nhẹ, người mẹ có thể súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm, ngậm quất hấp mật ong hoặc dùng gừng ấm với lượng vừa phải.

Đối với nhu cầu thanh nhiệt và bổ sung dịch sau sinh, sản phụ nên ưu tiên uống đủ 2 đến 2,5 lít nước ấm mỗi ngày. Các loại nước từ ngũ cốc quen thuộc như nước gạo lứt rang, nước đỗ đen xanh lòng nấu loãng không đường hoặc nước canh rau má, rau ngót nấu thịt nạc vừa giúp bù nước hiệu quả, vừa hỗ trợ tiêu hóa và cung cấp vitamin thiết yếu. Nếu muốn dùng bất kỳ bài thuốc y học cổ truyền nào để bồi bổ khí huyết sau sinh, sản phụ cần đến các cơ sở khám chữa bệnh có chuyên khoa y học cổ truyền để được bắt mạch và kê đơn phù hợp với thể trạng cá nhân.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về cam thảo chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức y học và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị chuyên khoa. Sản phụ không được tự ý kết hợp cam thảo với các thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc lợi tiểu hay thuốc tim mạch vì có thể gây tương tác thuốc nguy hiểm. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu sức khỏe bất thường nào sau sinh, gia đình cần đưa sản phụ đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Phụ nữ sau sinh không nên tùy tiện uống nước sắc hoặc các chế phẩm chứa cam thảo khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho mẹ và bé, sản phụ nên ưu tiên chế độ ăn uống lành mạnh, uống đủ nước ấm và tham khảo ý kiến bác sĩ khi gặp bất kỳ triệu chứng khó chịu nào sau kỳ sinh nở.