Phụ nữ mang thai cần lưu ý gì khi tiêm vắc xin Covid-19

Phụ nữ mang thai tiêm vắc xin Covid-19 là gì?

Nhiễm Covid-19 trong thai kỳ có thể làm gia tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng so với người bình thường cùng độ tuổi. Phụ nữ mang thai mắc bệnh có tỷ lệ cần điều trị hồi sức tích cực, can thiệp thở máy và gặp các tai biến sản khoa như sinh non, tăng huyết áp thai kỳ cao hơn. Vắc xin phòng Covid-19 hoạt động bằng cách kích thích cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu, giúp nhận diện và ngăn chặn virus xâm nhập vào tế bào. Đối với phụ nữ mang thai, tiêm chủng đúng thời điểm không chỉ thiết lập hàng rào bảo vệ vững chắc cho người mẹ mà còn hỗ trợ truyền kháng thể bảo vệ sang thai nhi qua tuần hoàn nhau thai. Do đó, tiêm phòng được xem là can thiệp y tế dự phòng cần thiết và an toàn khi được thực hiện dưới sự tư vấn, sàng lọc chu đáo của nhân viên y tế.

Lợi ích của việc tiêm vắc xin phòng Covid-19 trong thai kỳ

Khi mang thai, hệ miễn dịch cùng chức năng hô hấp và tuần hoàn của người phụ nữ có nhiều sự thay đổi sinh lý tự nhiên. Tình trạng này khiến thai phụ dễ gặp biến chứng nặng hơn so với người không mang thai nếu nhiễm virus SARS-CoV-2, bao gồm suy hô hấp, nguy cơ sinh non hoặc tiền sản giật. Việc tiêm chủng đầy đủ giúp kích thích cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu, giảm đáng kể nguy cơ nhập viện, nhu cầu hỗ trợ thở oxy và các kết cục bất lợi trong sản khoa.

Bên cạnh việc bảo vệ cơ thể người mẹ, kháng thể do hệ miễn dịch tạo ra sau tiêm vắc xin còn có khả năng truyền qua nhau thai và bài tiết qua sữa mẹ. Điều này tạo nên lớp bảo vệ thụ động quý giá cho trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời, giai đoạn mà trẻ chưa đủ tuổi để tiếp nhận các loại vắc xin phòng bệnh đường hô hấp này. Do đó, việc chủ động tiêm phòng mang lại giá trị kép cho cả hai mẹ con.

Thời điểm thích hợp và loại vắc xin được khuyến nghị cho thai phụ

Hiện nay, các tổ chức y tế quốc tế và Bộ Y tế đều khuyến nghị phụ nữ mang thai từ tuần thứ 13 trở lên nên thực hiện tiêm phòng vắc xin Covid-19. Đây là thời điểm thai nhi đã hoàn thành hầu hết các bước tạo hình cơ quan quan trọng trong tam cá nguyệt thứ nhất, giúp việc theo dõi các phản ứng sau tiêm trở nên thuận lợi và chuẩn xác hơn.

Các nền tảng vắc xin công nghệ mRNA thường được ưu tiên lựa chọn phổ biến cho đối tượng thai phụ nhờ nguồn dữ liệu an toàn dồi dào trên quy mô toàn cầu. Trước khi quyết định tiêm, thai phụ cần được bác sĩ chuyên khoa sản hoặc bác sĩ tiêm chủng thăm khám lâm sàng, đo huyết áp, đánh giá tuần hoàn thai nhi và tiền sử bệnh lý nền để lựa chọn sản phẩm tiêm phù hợp nhất với điều kiện sức khỏe cá nhân.

Các bước chuẩn bị cần thiết trước và trong ngày tiêm vắc xin

Trước ngày đi tiêm, thai phụ nên duy trì chế độ sinh hoạt đều đặn, ngủ đủ giấc, bổ sung dinh dưỡng hợp lý và không nhịn ăn sáng để tránh tụt đường huyết. Thai phụ cần chuẩn bị đầy đủ sổ khám thai định kỳ, hồ sơ quản lý thai nghén, thông tin về tiền sử dị ứng thuốc hay dị ứng thức ăn và các loại thuốc đang sử dụng để cung cấp cho cán bộ y tế tại bàn khám sàng lọc.

Tại điểm tiêm chủng, việc khai báo trung thực tiền sử sức khỏe và các bệnh lý mạn tính như đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp hay rối loạn đông máu là rất cần thiết. Thai phụ cần giữ tâm lý thoải mái, bình tĩnh trong suốt quá trình tiêm nhằm hạn chế phản ứng lo âu quá mức gây tăng nhịp tim hay chóng mặt tạm thời. Sau khi tiêm, thai phụ bắt buộc phải nán lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất ba mươi phút để nhân viên y tế kịp thời phát hiện các phản ứng quá mẫn sớm.

Chăm sóc và theo dõi sức khỏe thai phụ sau tiêm chủng

Sau khi về nhà, người thân và thai phụ cần tiếp tục theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe trong vòng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ đầu tiên. Các phản ứng phụ thông thường có thể gặp gồm đau nhức nhẹ tại vết tiêm, mệt mỏi, đau đầu hoặc sốt nhẹ. Đây là những biểu hiện cho thấy hệ miễn dịch đang phản ứng tích cực để tạo kháng thể và đa phần sẽ tự thuyên giảm sau vài ngày.

Thai phụ cần nghỉ ngơi trong không gian thoáng khí, uống đủ nước và duy trì các bữa ăn thanh đạm, giàu vi chất. Nếu có triệu chứng sốt hoặc đau mỏi nhiều, thai phụ có thể sử dụng thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol theo đúng hướng dẫn của bác sĩ điều trị, tuyệt đối không tự ý dùng các thuốc kháng viêm không steroid. Bên cạnh đó, thai phụ cần chú ý cảm nhận cử động thai và ghi nhận bất kỳ dấu hiệu bất thường nào của cơ thể.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Thai phụ không tự ý quyết định loại vắc xin hoặc thời điểm tiêm khi chưa qua khám sàng lọc sản khoa. Cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu sau tiêm xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, phát ban toàn thân, đau ngực, sốt cao khó hạ, đau bụng dưới dữ dội hoặc giảm cử động thai.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin phòng Covid-19 là biện pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi trước các biến chứng nguy hiểm. Thai phụ nên chủ động trao đổi với bác sĩ sản khoa để được đánh giá tình trạng sức khỏe cụ thể, lựa chọn thời điểm tiêm chủng thích hợp và tuân thủ chặt chẽ các hướng dẫn theo dõi sau tiêm.