Những điều đáng lo ngại khi phụ nữ mang thai bị thủy đậu và lưu ý cần biết

Phụ nữ mang thai bị thủy đậu là gì?

Bệnh thủy đậu hình thành do sự xâm nhập của virus Varicella-Zoster, đặc trưng bởi các nốt hồng ban chuyển nhanh thành bọng nước trong suốt kèm cảm giác ngứa ngáy và sốt nhẹ. Khi phụ nữ bước vào giai đoạn thai kỳ, những thay đổi về mặt nội tiết tố và tình trạng ức chế miễn dịch sinh lý khiến cơ thể suy giảm khả năng chống đỡ trước các tác nhân siêu vi.

Phụ nữ mang thai bị thủy đậu thường có biểu hiện lâm sàng nặng nề hơn người bình thường, với tỷ lệ xuất hiện biến chứng cao gấp nhiều lần. Tác động của virus lên thai kỳ phân hóa rõ rệt tùy theo từng tam cá nguyệt, từ nguy cơ sảy thai, dị tật hình thái trong giai đoạn đầu đến bệnh cảnh nhiễm trùng sơ sinh cấp tính đe dọa sinh mạng trẻ ở giai đoạn chuyển dạ cận sinh. Do đó, trường hợp này luôn đòi hỏi sự giám sát y tế chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa.

Nguy cơ biến chứng hô hấp và toàn thân ở thai phụ

Khi mang thai, hệ miễn dịch của người phụ nữ có sự thay đổi tự nhiên để dung nạp thai nhi, khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn trước các tác nhân gây nhiễm trùng. Nếu nhiễm virus Varicella-Zoster trong giai đoạn này, thai phụ có nguy cơ tiến triển thành các thể bệnh nặng hơn rất nhiều so với người bình thường.

Biến chứng thường gặp và nguy hiểm nhất ở thai phụ là viêm phổi do virus thủy đậu, thường khởi phát sau khi nổi ban vài ngày với các dấu hiệu ho khan dai dẳng, sốt cao, khó thở, tức ngực và tím tái. Viêm phổi thủy đậu có diễn tiến rất nhanh, dễ dẫn đến suy hô hấp cấp tính, sốc nhiễm trùng và đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được cấp cứu hồi sức kịp thời. Ngoài ra, bệnh còn có thể gây viêm gan, viêm não hoặc viêm cơ tim thứ phát.

Rủi ro xuất hiện hội chứng thủy đậu bẩm sinh ở thai nhi

Virus thủy đậu có khả năng vượt qua hàng rào nhau thai để xâm nhập trực tiếp vào mô bào thai. Khi người mẹ nhiễm bệnh trong 20 tuần đầu của thai kỳ, đặc biệt là giai đoạn từ tuần thai thứ 8 đến tuần thai thứ 20, thai nhi đối mặt với nguy cơ mắc hội chứng thủy đậu bẩm sinh.

Hội chứng này để lại những khuyết tật cấu trúc vĩnh viễn và nặng nề cho em bé, bao gồm tổn thương sẹo da co rút theo dải thần kinh, teo cơ, dị tật thiểu sản chi, tật đầu nhỏ, não úng thủy, đục thủy tinh thể, viêm võng mạc màng mạch hoặc chậm phát triển tâm thần vận động sau sinh. Trường hợp nhiễm trùng bào thai nặng cũng làm gia tăng tỷ lệ thai lưu, sảy thai tự nhiên hoặc sinh non ngoài ý muốn.

Mối đe dọa của bệnh thủy đậu chu sinh đối với trẻ sơ sinh

Khoảng thời gian người mẹ phát ban có ý nghĩa quyết định đến mức độ nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh. Nguy cơ trầm trọng nhất xảy ra khi người mẹ xuất hiện ban thủy đậu trong vòng năm ngày trước khi sinh đến hai ngày sau khi vượt cạn.

Trong giai đoạn cận sinh này, virus đã truyền qua máu sang thai nhi với tải lượng cao nhưng người mẹ chưa kịp tạo ra đủ lượng kháng thể IgG để truyền qua bánh nhau bảo vệ con. Hậu quả là em bé sinh ra rất dễ mắc bệnh thủy đậu sơ sinh thể bùng phát lan tỏa, đi kèm tổn thương nội tạng đa cơ quan như viêm phổi hoại tử, xuất huyết tiêu hóa, viêm gan và tỷ lệ tử vong sơ sinh rất cao nếu không có can thiệp y tế đặc hiệu ngay từ đầu.

Biện pháp xử trí y khoa và chăm sóc thai kỳ an toàn

Ngay khi phát hiện bản thân có tiếp xúc với người đang mắc thủy đậu hoặc khi xuất hiện các nốt ban phỏng nước đầu tiên, thai phụ cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa sản và truyền nhiễm để được đánh giá cẩn trọng.

Tùy thuộc vào thời điểm tiếp xúc, tình trạng miễn dịch và tuần tuổi thai, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm huyết thanh học, sử dụng globulin miễn dịch kháng virus Varicella-Zoster trong khung giờ vàng hoặc chỉ định thuốc kháng virus đường uống, đường truyền tĩnh mạch phù hợp. Thai phụ tuyệt đối không tự ý tìm mua các loại thuốc bôi ngoài da chứa corticoid hay tự uống thuốc kháng virus tại nhà vì có thể gây hại cho sự phát triển của thai nhi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Thai phụ nghi ngờ nhiễm bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng như đắp lá cây, xông hơi nóng hay tự ý dùng thuốc hạ sốt nhóm aspirin. Khi có dấu hiệu sốt cao, khó thở hoặc nổi ban bọng nước, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Phụ nữ mang thai bị thủy đậu là tình trạng cần được chăm sóc y tế chuyên khoa để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi. Việc nhận biết sớm tiền sử tiếp xúc nguồn lây, đến bệnh viện kịp thời và phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ sản khoa cùng chuyên gia truyền nhiễm sẽ giảm thiểu tối đa các biến chứng nặng nề. Mọi can thiệp thuốc hay theo dõi siêu âm đều cần thực hiện theo chỉ định của nhân viên y tế.