Chủ động phòng ngừa nguy cơ bệnh bạch hầu lây lan đến các đô thị lớn

Phòng ngừa bệnh bạch hầu ở đô thị là gì?

Bệnh bạch hầu là bệnh nhiễm trùng – nhiễm độc cấp tính do vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae gây nên. Độc tố bạch hầu do vi khuẩn tiết ra có thể gây viêm hoại tử niêm mạc đường hô hấp, tạo nên lớp màng giả dai dính màu trắng xám ở vùng hầu họng, thanh quản hoặc mũi. Lớp màng giả này có thể gây bít tắc đường thở, dẫn đến suy hô hấp cấp tính đe dọa tính mạng người bệnh.

Ngoài tổn thương tại chỗ ở đường hô hấp, ngoại độc tố của vi khuẩn bạch hầu còn có thể xâm nhập vào dòng máu, gây tổn thương các cơ quan xa như viêm cơ tim, viêm dây thần kinh ngoại biên hoặc suy thận cấp. Bệnh có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào nếu chưa có kháng thể miễn dịch đặc hiệu. Vì vậy, việc trang bị hiểu biết đầy đủ về đường lây và phương thức phòng ngừa bệnh bạch hầu là điều kiện tiên quyết để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình và toàn xã hội.

Nguyên nhân khiến bệnh bạch hầu dễ lây lan tại các thành phố lớn

Các đô thị lớn là nơi tập trung mật độ dân cư dày đặc, tần suất giao thương cao và có lưu lượng người di chuyển liên tục từ nhiều vùng miền khác nhau. Vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae gây bệnh bạch hầu lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh hoặc người lành mang trùng nói chuyện, ho hoặc hắt hơi. Trong môi trường công cộng khép kín như xe buýt, văn phòng làm việc, trường học hay trung tâm thương mại, mầm bệnh có khả năng phát tán nhanh chóng từ người sang người.

Bên cạnh đó, việc sinh hoạt trong không gian kín, kém thông thoáng và thói quen tiếp xúc gần tạo điều kiện thuận lợi để vi khuẩn bám dính vào bề mặt đồ vật. Nếu miễn dịch cộng đồng tại một số nhóm dân cư đô thị bị suy giảm do quên tiêm nhắc lại, nguy cơ hình thành các chuỗi lây nhiễm cục bộ là hoàn toàn có thể xảy ra. Do đó, việc hiểu rõ đặc điểm lây truyền ở môi trường đô thị là bước đầu tiên để xây dựng ý thức cảnh giác phù hợp.

Tiêm chủng vắc xin đầy đủ và tiêm nhắc lại đúng lịch hẹn

Tiêm chủng vắc xin là biện pháp y tế dự phòng mang lại hiệu quả cao nhất trong việc tạo kháng thể bảo vệ cơ thể khỏi độc tố của vi khuẩn bạch hầu. Trẻ em cần được tiêm đúng lịch và đủ các mũi vắc xin phối hợp trong chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm chủng dịch vụ. Việc tiêm chủng đầy đủ từ những năm tháng đầu đời giúp tạo nền tảng miễn dịch vững chắc cho trẻ nhỏ trước nguy cơ lây nhiễm.

Đối với thanh thiếu niên và người trưởng thành, nồng độ kháng thể bảo vệ thường có xu hướng suy giảm dần sau nhiều năm. Do vậy, việc chủ động tiêm nhắc lại vắc xin phối hợp phòng bệnh bạch hầu, uốn ván và ho gà định kỳ theo khuyến cáo của ngành y tế là vô cùng cần thiết. Duy trì tỷ lệ bao phủ vắc xin cao trong cộng đồng chính là lá chắn bảo vệ tốt nhất cho cả những đối tượng chưa đủ điều kiện tiêm chủng như trẻ sơ sinh hoặc người có chống chỉ định y khoa.

Thực hiện vệ sinh cá nhân và các biện pháp bảo vệ gián tiếp

Ngoài tiêm phòng vắc xin, việc thực hiện nếp sống vệ sinh cá nhân đóng vai trò then chốt trong việc cắt đứt các đường lây truyền gián tiếp. Mỗi cá nhân nên tạo thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất ba mươi giây, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn và sau khi chạm vào các bề mặt dùng chung nơi công cộng. Khi không có xà phòng, dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn là giải pháp thay thế tạm thời tiện lợi.

Đeo khẩu trang y tế đúng cách khi đến những nơi đông người hoặc khi sử dụng các phương tiện giao thông công cộng giúp ngăn chặn đáng kể sự phát tán của các giọt bắn chứa vi khuẩn. Mọi người cũng cần chú ý che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo khi ho, hắt hơi, sau đó vứt khăn giấy vào thùng rác kín và rửa sạch tay ngay lập tức nhằm bảo đảm an toàn cho những người xung quanh.

Kiểm soát môi trường sống và xử lý khi phát hiện trường hợp nghi ngờ

Không gian sống và làm việc cần được giữ gìn sạch sẽ, thoáng khí bằng cách thường xuyên mở cửa sổ, tận dụng ánh sáng tự nhiên và hạn chế việc lạm dụng điều hòa nhiệt độ trong phòng kín kéo dài. Các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn phím máy tính, điện thoại, lan can cầu thang và đồ chơi của trẻ em cần được lau chùi, khử khuẩn định kỳ bằng các dung dịch tẩy rửa thông thường.

Khi trong gia đình hoặc nơi làm việc xuất hiện người có triệu chứng đau họng, sốt nhẹ, ho hoặc khàn tiếng kèm theo xuất hiện màng giả màu trắng xám ở vòm họng, cần hướng dẫn người đó đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc gần. Việc chủ động tự cách ly tạm thời và báo cho cơ quan y tế địa phương giúp khoanh vùng, xử lý nguồn lây kịp thời, ngăn chặn mầm bệnh lan rộng ra toàn bộ khu dân cư hoặc công sở.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa chuyên sâu. Người dân tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc điều trị đặc hiệu để tự chữa bệnh tại nhà khi nghi ngờ mắc bệnh bạch hầu. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau rát họng, nuốt vướng, khàn tiếng hoặc phát hiện màng giả ở họng, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Chủ động phòng ngừa bệnh bạch hầu tại các đô thị lớn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ý thức cá nhân và biện pháp y tế dự phòng. Tiêm chủng đầy đủ, duy trì vệ sinh và chủ động cách ly khi có dấu hiệu nghi ngờ là những việc làm thiết thực giúp bảo vệ bản thân, gia đình và giữ vững an toàn cho cộng đồng.