Phẫu thuật viêm xoang và những điều cần biết

Phẫu thuật viêm xoang là gì?

Hệ thống xoang cạnh mũi bao gồm các hốc rỗng chứa khí nằm trong khối xương sọ mặt, được lót bởi lớp niêm mạc liên tục với niêm mạc hốc mũi. Bình thường, các xoang này tiết dịch nhầy và liên tục dẫn lưu qua các lỗ thông nhỏ vào khoang mũi để giữ ẩm và làm sạch không khí hít vào. Khi lớp niêm mạc bị phù nề mạn tính hoặc các lỗ thông bị bít tắc cơ học bởi polyp hay biến dạng xương, dịch tiết sẽ ứ đọng lại tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển. Phẫu thuật viêm xoang can thiệp trực tiếp vào cơ chế này nhằm tái lập sự thông khí và phục hồi chức năng sinh lý bình thường của hệ thống mũi xoang.

Trường hợp được chỉ định phẫu thuật viêm xoang

Phẫu thuật viêm xoang không phải là lựa chọn can thiệp đầu tay mà chỉ được cân nhắc khi các phương pháp nội khoa thất bại. Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thường chỉ định phẫu thuật cho các trường hợp viêm mũi xoang mạn tính kéo dài trên mười hai tuần dù đã dùng đầy đủ các đợt thuốc kháng sinh, thuốc xịt mũi chứa corticosteroid và dung dịch rửa mũi chuyên dụng.

Bên cạnh đó, phẫu thuật còn cần thiết cho những người có bất thường cấu trúc giải phẫu hốc mũi gây cản trở thông khí tự nhiên, chẳng hạn như lệch vẹo vách ngăn mũi nghiêm trọng, phì đại cuốn mũi, hoặc polyp mũi phát triển kích thước lớn chèn ép các lỗ thông xoang. Những trường hợp viêm xoang do nấm, hình thành khối u lành tính hoặc đã xuất hiện biến chứng lan vào ổ mắt, xương sọ cũng bắt buộc phải can thiệp ngoại khoa kịp thời để ngăn chặn tổn thương thứ phát.

Phương pháp phẫu thuật nội soi mũi xoang hiện nay

Kỹ thuật ngoại khoa mũi xoang phổ biến và tiên tiến nhất hiện nay là phẫu thuật nội soi mũi xoang chức năng, thường được viết tắt là FESS. Phương pháp này sử dụng các ống nội soi nhỏ gắn camera độ phân giải cao đi qua đường lỗ mũi tự nhiên, giúp bác sĩ quan sát rõ ràng từng ngóc ngách giải phẫu vi thể trong hốc mũi mà không cần rạch da bên ngoài.

Mục tiêu cốt lõi của phẫu thuật nội soi là lấy bỏ các mô bệnh tích, cắt polyp, nới rộng các lỗ thông xoang tự nhiên bị bít tắc, đồng thời bảo tồn tối đa lớp niêm mạc lành và cấu trúc xương lân cận. Nhờ xâm lấn tối thiểu, kỹ thuật này giúp giảm bớt chảy máu, hạn chế đau sau mổ, bảo tồn sinh lý dẫn lưu và rút ngắn đáng kể thời gian nằm viện so với các phương pháp mổ mở kinh điển trước đây.

Quy trình chuẩn bị và các bước thực hiện phẫu thuật

Trước khi tiến hành phẫu thuật, người bệnh được thăm khám tổng quát, làm các xét nghiệm máu cần thiết và chụp cắt lớp vi tính mũi xoang để đánh giá cụ thể phạm vi tổn thương và biến đổi giải phẫu. Bệnh nhân cần thông báo cho bác sĩ danh sách các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu hoặc thực phẩm bổ sung, đồng thời tuân thủ hướng dẫn nhịn ăn uống trước gây mê.

Phẫu thuật thường kéo dài từ một đến hai giờ tùy thuộc vào độ phức tạp của từng xoang bị tổn thương. Bác sĩ sẽ tiến hành mở rộng xoang hàm, xoang sàng, xoang trán hoặc xoang bướm, làm sạch chất nhầy ứ đọng. Kết thúc thủ thuật, hốc mũi có thể được đặt vật liệu xốp cầm máu tự tiêu hoặc bấc mũi để kiểm soát chảy máu và ổn định niêm mạc. Người bệnh sẽ được theo dõi tại phòng hồi tỉnh cho đến khi các chỉ số sinh tồn ổn định hoàn toàn.

Quá trình hồi phục và cách chăm sóc hốc mũi sau phẫu thuật

Quá trình phục hồi sau mổ xoang phụ thuộc rất lớn vào việc tuân thủ chế độ tự chăm sóc tại nhà. Trong những ngày đầu, hiện tượng chảy dịch nhầy lẫn ít máu tươi, nghẹt mũi và cảm giác vướng víu vùng mặt là phản ứng hoàn toàn bình thường khi niêm mạc mũi đang hồi phục.

Người bệnh cần duy trì việc xịt rửa hốc mũi đều đặn bằng dung dịch muối đẳng trương vô trùng theo đúng hướng dẫn của điều dưỡng để đào thải vảy máu và mô vụn, ngăn ngừa hình thành sẹo dính. Tuyệt đối không được xì mũi mạnh, không ngoáy mũi, hạn chế cúi gập người hoặc nâng vác đồ vật nặng trong ít nhất hai tuần đầu. Bên cạnh đó, việc tái khám định kỳ theo lịch hẹn là bắt buộc để bác sĩ kiểm tra hốc mổ, hút sạch dịch đọng và can thiệp tách dính sớm nếu có.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y học và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định phẫu thuật từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Quyết định can thiệp ngoại khoa luôn cần dựa trên kết quả thăm khám lâm sàng trực tiếp và phim chụp cắt lớp vi tính. Nếu sau phẫu thuật bạn gặp các triệu chứng như sốt cao liên tục, chảy máu mũi lượng nhiều không cầm, đau đầu dữ dội, cứng gáy hoặc suy giảm thị lực đột ngột, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Phẫu thuật viêm xoang là giải pháp can thiệp hiệu quả khi điều trị nội khoa không còn đem lại đáp ứng tốt. Để đạt kết quả tối ưu và ngăn ngừa bệnh tái phát, người bệnh cần tuân thủ phác đồ chăm sóc hậu phẫu, vệ sinh hốc mũi đúng cách và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.