Phẫu thuật rò luân nhĩ là gì và khi nào cần thực hiện

Phẫu thuật rò luân nhĩ là gì?

Rò luân nhĩ là một dạng dị tật khe mang lành tính xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời, đặc trưng bởi một lỗ nhỏ li ti nằm ở vị trí tiếp giáp giữa vành tai và da mặt. Bên dưới lỗ rò nhỏ này là một mạng lưới đường ống biểu mô ngầm, có thể đi thẳng hoặc chia nhánh sâu vào sụn vành tai. Tuyến bã nhờn bên trong lòng ống liên tục tiết chất cặn bã, nếu không thoát ra ngoài được sẽ tạo môi trường cho vi khuẩn sinh sôi.

Phẫu thuật rò luân nhĩ là can thiệp triệt căn nhằm bóc tách hoàn toàn đường ống này ra khỏi tổ chức dưới da. Bản chất của phẫu thuật không nhằm mục đích thẩm mỹ đơn thuần mà là giải pháp y khoa ngăn ngừa những đợt viêm tái đi tái lại gây đau nhức, rò mủ kéo dài và phá hủy mô mềm lân cận.

Bản chất và mục đích của phẫu thuật rò luân nhĩ

Rò luân nhĩ là dị tật bẩm sinh do sự kết hợp không hoàn chỉnh của các cung mang trong thời kỳ phôi thai, tạo thành một lỗ nhỏ ở vùng trước vành tai thông vào ống biểu mô ngóc ngách bên dưới da. Phẫu thuật rò luân nhĩ là phương pháp can thiệp ngoại khoa chuyên khoa tai mũi họng nhằm rạch da, bóc tách và lấy trọn vẹn toàn bộ đường rò cùng các túi nang biểu mô kèm theo.

Mục đích chính của ca phẫu thuật là triệt tiêu hoàn toàn đường dẫn lưu bất thường, ngăn chặn tình trạng dịch bài tiết ứ đọng tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Vì các nhánh rò có thể phân nhánh phức tạp, ôm sát màng sụn vành tai hoặc lan sâu vào mô mềm, thao tác bóc tách đòi hỏi sự tỉ mỉ của phẫu thuật viên nhằm hạn chế tối đa việc bỏ sót tổ chức biểu mô, từ đó ngăn ngừa nguy cơ tái phát sau mổ.

Khi nào cần chỉ định mổ rò luân nhĩ

Không phải mọi trường hợp có lỗ rò luân nhĩ đều phải can thiệp dao kéo. Phẫu thuật thường chỉ được bác sĩ chỉ định khi đường rò đã từng xuất hiện ít nhất một đợt viêm nhiễm cấp tính, sưng đỏ, chảy dịch hôi hoặc hình thành ổ áp xe tích tụ mủ dưới da.

Thời điểm can thiệp thích hợp nhất là giai đoạn thoái lui, khi ổ viêm đã hoàn toàn nguội bớt, mô xung quanh mềm mại và không còn phù nề. Nếu phẫu thuật khi đang viêm cấp tính, ranh giới giữa đường rò và mô lành xung quanh rất khó phân định, làm tăng nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng lan rộng và dễ để sót nhánh rò. Đối với trẻ nhỏ, bác sĩ sẽ cân nhắc độ tuổi và khả năng hợp tác gây mê an toàn trước khi xếp lịch phẫu thuật.

Các bước thực hiện phẫu thuật rò luân nhĩ cơ bản

Quy trình phẫu thuật rò luân nhĩ được thực hiện tại phòng mổ của các bệnh viện có chuyên khoa tai mũi họng. Trước khi phẫu thuật, bệnh nhân được thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng, thực hiện các xét nghiệm tiền phẫu cần thiết và đánh giá tình trạng toàn thân. Tùy thuộc vào độ tuổi và tâm lý người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp gây tê tại chỗ cho người lớn hoặc gây mê nội khí quản đối với trẻ em.

Phẫu thuật viên có thể bơm chất chỉ thị màu chuyên dụng vào lỗ rò để nhuộm rõ các nhánh ngóc ngách biểu mô. Tiếp đó, đường rạch da hình elip quanh miệng lỗ rò được tạo ra, bóc tách cẩn thận dọc theo chiều dài đường rò cho đến tận đáy, đôi khi cần cắt bỏ một mảnh sụn vành tai nhỏ dính liền nếu cần thiết. Sau khi kiểm tra sạch tổ chức, phẫu trường được cầm máu kỹ và khâu đóng vết thương theo từng lớp.

Chăm sóc và theo dõi sau phẫu thuật rò luân nhĩ

Sau khi kết thúc ca mổ, người bệnh thường được đặt băng ép nhẹ vùng trước tai để phòng ngừa tụ máu và giảm sưng nề. Vết mổ cần được giữ khô ráo, sạch sẽ, thay băng theo hướng dẫn của điều dưỡng và tránh để nước sinh hoạt dính vào trong những ngày đầu.

Bệnh nhân cần tuân thủ đơn thuốc kháng sinh, chống viêm và giảm đau do bác sĩ chỉ định để phòng ngừa bội nhiễm hậu phẫu. Người bệnh nên nghỉ ngơi hợp lý, tránh các va chạm trực tiếp hoặc cọ xát vào vùng tai phẫu thuật. Cần tái khám đúng hẹn để cắt chỉ sau khoảng một tuần hoặc đi khám ngay nếu vết mổ chảy máu nhiều, đau nhức tăng dần, sốt cao hoặc tiết dịch bất thường.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa tổng quan, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định phẫu thuật của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh uống hay bôi đắp các loại lá dân gian vào lỗ rò đang sưng mủ. Quyết định can thiệp phẫu thuật cần dựa trên kết quả thăm khám trực tiếp và đánh giá cẩn trọng từ bác sĩ tai mũi họng.

Tóm tắt

Phẫu thuật rò luân nhĩ là giải pháp triệt để nhằm loại bỏ đường rò bẩm sinh khi tổn thương tái diễn viêm nhiễm. Can thiệp đúng thời điểm khi tai không còn viêm cấp giúp giảm thiểu biến chứng và nguy cơ sót nang. Người bệnh cần thảo luận trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng để có chỉ định và kế hoạch điều trị an toàn, phù hợp.