Phẫu thuật dính thắng lưỡi ở trẻ em có nguy hiểm không?

Phẫu thuật dính thắng lưỡi ở trẻ em là gì?

Dính thắng lưỡi, hay tật dính phanh lưỡi, là hiện tượng dải mô mỏng nối giữa mặt dưới lưỡi và sàn khoang miệng bị ngắn, dày hoặc bám quá sát vào đầu lưỡi. Điều này làm cho lưỡi khó đưa ra phía trước, khó uốn cong lên vòm miệng hoặc cử động sang hai bên. Ở trẻ sơ sinh, tình trạng này dễ nhận biết qua việc trẻ khó ngậm khớp ngậm vú mẹ, hay bị tuột núm vú, bú lâu nhưng không no hoặc phát ra tiếng chép miệng khi bú.

Phẫu thuật dính thắng lưỡi ở trẻ em là biện pháp ngoại khoa nhằm giải phóng dải mô liên kết bị co kéo, từ đó khôi phục lại phạm vi vận động sinh lý của lưỡi. Thủ thuật có thể dao động từ thao tác bấm thắng lưỡi đơn giản bằng dụng cụ y tế chuyên dụng cho đến tạo hình vạt niêm mạc phức tạp hơn tùy thuộc vào mức độ dính và độ tuổi của từng trẻ. Nhìn chung, đây là can thiệp có tính xâm lấn tối thiểu, an toàn và mang lại hiệu quả cải thiện rõ rệt cho chức năng vận động miệng của trẻ.

Mức độ an toàn và các rủi ro có thể gặp khi can thiệp thắng lưỡi

Thủ thuật can thiệp dính thắng lưỡi ở trẻ em được đánh giá là rất an toàn trong thực hành ngoại khoa nhi và tai mũi họng. Đối với trẻ sơ sinh vài tuần tuổi, dải mô thắng lưỡi còn mỏng và ít mạch máu lớn, bác sĩ thường tiến hành giải phóng dải dính rất nhanh gọn trong vài phút, đôi khi chỉ cần gây tê tại chỗ mà không cần phải gây mê toàn thân. Sau khi can thiệp, trẻ có thể bú mẹ trở lại gần như ngay lập tức khi vùng can thiệp được kiểm tra cầm máu ổn định.

Dù vậy, phẫu thuật dính thắng lưỡi vẫn tiềm ẩn một số rủi ro nhỏ mà phụ huynh cần hiểu rõ để theo dõi sát sao. Chảy máu nhẹ là hiện tượng phổ biến nhất và đa số sẽ tự cầm trong thời gian ngắn; hiện tượng chảy máu kéo dài chỉ rất hiếm gặp ở những trẻ có rối loạn đông máu chưa được phát hiện trước đó. Nhiễm trùng vết thương khoang miệng cũng là biến chứng hiếm thấy nhờ đặc tính kháng khuẩn tự nhiên của nước bọt và tốc độ liền sẹo nhanh của niêm mạc miệng. Nguy cơ dính lại thắng lưỡi do sẹo co kéo có thể xảy ra nếu việc tập vận động lưỡi sau thủ thuật không được duy trì đúng hướng dẫn.

Thời điểm phù hợp để cân nhắc phẫu thuật dính thắng lưỡi

Không phải trẻ nào được chẩn đoán dính thắng lưỡi cũng cần phải phẫu thuật ngay lập tức. Quyết định can thiệp phụ thuộc chặt chẽ vào mức độ hạn chế tầm vận động của lưỡi và những ảnh hưởng thực tế đến chức năng bú nuốt hoặc phát triển ngôn ngữ của trẻ. Bác sĩ chuyên khoa nhi, tai mũi họng hoặc răng hàm mặt sẽ thăm khám, phân loại độ dính và đánh giá khả năng bú mẹ trước khi đưa ra chỉ định chính xác.

Thời điểm can thiệp thường được cân nhắc sớm ngay trong giai đoạn sơ sinh nếu dị tật khiến trẻ gặp khó khăn khi ngậm bắt núm vú, bú ngắt quãng, làm đau đầu vú của mẹ hoặc dẫn đến tình trạng chậm tăng cân. Can thiệp ở lứa tuổi sơ sinh thường nhẹ nhàng, nhanh lành và ít gây sang chấn tâm lý cho trẻ. Đối với trẻ lớn hơn, nếu tình trạng dính thắng lưỡi gây cản trở phát âm rõ rệt, khiến trẻ nói ngọng các âm đầu lưỡi như t, đ, l, r hoặc gây khó khăn trong việc vệ sinh răng miệng thì phẫu thuật tạo hình thắng lưỡi cũng sẽ được chỉ định phù hợp.

Chăm sóc và theo dõi trẻ sau phẫu thuật dính thắng lưỡi

Việc chăm sóc đúng cách sau thủ thuật có vai trò then chốt trong việc giúp vết mổ nhanh lành và phòng ngừa tình trạng xơ sẹo gây dính tái phát. Ngay sau khi thực hiện can thiệp, cha mẹ nên cho trẻ bú mẹ hoặc uống sữa nguội theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Sữa mẹ không chỉ giúp trẻ bình tĩnh, giảm cảm giác khó chịu mà còn chứa các yếu tố bảo vệ niêm mạc tự nhiên.

Tại vị trí vết cắt ở mặt dưới lưỡi, thông thường sẽ xuất hiện một mảng màng giả màu trắng hoặc vàng nhạt sau một đến hai ngày. Đây là phản ứng liền thương sinh lý hoàn toàn bình thường của niêm mạc miệng chứ không phải là dấu hiệu mưng mủ hay nhiễm trùng. Phụ huynh nên vệ sinh khoang miệng nhẹ nhàng cho trẻ bằng nước muối sinh lý ấm sau mỗi cữ ăn. Quan trọng nhất, gia đình cần kiên trì thực hiện các bài tập nâng đầu lưỡi và xoa nhẹ đáy lưỡi theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị để đảm bảo lưỡi duy trì độ linh hoạt tối đa.

Lưu ý an toàn

Gia đình tuyệt đối không tự ý dùng các dụng cụ sắc nhọn tại nhà để cắt hay bấm thắng lưỡi cho trẻ vì tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và chảy máu nghiêm trọng. Trẻ cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám kỹ lưỡng trước khi can thiệp để loại trừ các bệnh lý về máu hoặc bất thường cấu trúc khác. Nếu sau thủ thuật trẻ có biểu hiện chảy máu miệng khó cầm, sốt cao, bỏ bú hoàn toàn hoặc quấy khóc không dứt, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để được kiểm tra và xử trí y tế kịp thời.

Tóm tắt

Phẫu thuật dính thắng lưỡi ở trẻ em là một can thiệp ngoại khoa cơ bản, an toàn và mang lại hiệu quả thiết thực cho quá trình bú nuốt cũng như phát triển khả năng phát âm của trẻ nhỏ. Để giảm thiểu tối đa các rủi ro hiếm gặp, cha mẹ nên đưa con đến khám tại các bệnh viện có chuyên khoa nhi hoặc tai mũi họng uy tín, đồng thời tuân thủ chặt chẽ chỉ dẫn chăm sóc và bài tập vận động lưỡi sau thủ thuật từ bác sĩ điều trị.