Phẫu thuật Bentall trong điều trị bệnh lý gốc động mạch chủ

Phẫu thuật Bentall là gì?

Gốc động mạch chủ là phần đầu tiên của động mạch chủ nối liền với tâm thất trái của tim, bao gồm vòng van động mạch chủ, các xoang Valsalva và vị trí xuất phát của hai động mạch vành cung cấp máu nuôi cơ tim. Khi khu vực này bị giãn nở quá mức, bóc tách thành mạch hoặc tổn thương do thoái hóa mô liên kết, cấu trúc giải phẫu nâng đỡ van tim sẽ bị biến dạng dẫn đến hở van động mạch chủ nặng và nguy cơ vỡ thành mạch đe dọa tính mạng.

Phẫu thuật Bentall được mô tả lần đầu vào năm 1968 bởi hai phẫu thuật viên Hugh Bentall và Antony De Bono. Đây là tiêu chuẩn vàng trong điều trị ngoại khoa các bệnh lý kết hợp giữa phình giãn hoặc bóc tách gốc động mạch chủ kèm thương tổn van động mạch chủ. Phẫu thuật giúp giải quyết triệt để cả hai vấn đề trong cùng một thì mổ, bảo vệ cơ tim và tái lập dòng chảy sinh lý ổn định từ thất trái lên hệ tuần hoàn chung.

Chỉ định y khoa của phẫu thuật Bentall

Phẫu thuật Bentall thường được chỉ định cho các bệnh lý nghiêm trọng đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh. Nhóm bệnh phổ biến nhất bao gồm phình gốc động mạch chủ tiến triển vượt ngưỡng an toàn, bóc tách động mạch chủ ngực cấp tính type A có lan vào gốc động mạch chủ, hoặc hở van động mạch chủ nặng đi kèm giãn lớn xoang Valsalva.

Ngoài ra, phương pháp này còn được áp dụng cho những người mắc các hội chứng rối loạn mô liên kết di truyền như hội chứng Marfan, hội chứng Loeys-Dietz hoặc hội chứng Ehlers-Danlos khiến thành động mạch chủ bị suy yếu nghiêm trọng từ sớm. Bệnh nhân bị viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn gây áp xe phá hủy chân vòng van và gốc động mạch chủ cũng có thể cần đến phẫu thuật Bentall để loại bỏ tổ chức nhiễm trùng và tái tạo lại cấu trúc giải phẫu.

Quy trình thực hiện kỹ thuật Bentall

Phẫu thuật Bentall là một đại phẫu tim mở đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của ê kíp phẫu thuật tim mạch và gây mê hồi sức. Bệnh nhân được gây mê toàn thân và kết nối với hệ thống máy tim phổi nhân tạo nhằm duy trì tuần hoàn và hô hấp trong suốt thời gian tim ngừng đập.

Phẫu thuật viên sẽ tiến hành mở xương ức, bộc lộ tim và động mạch chủ ngực, sau đó cắt bỏ đoạn gốc động mạch chủ bị tổn thương cùng lá van động mạch chủ bị bệnh. Hai lỗ xuất phát của động mạch vành trái và động mạch vành phải được cắt tỉa cẩn thận dưới dạng nút cúc. Tiếp theo, một ống ghép nhân tạo bằng chất liệu dacron đã gắn sẵn van tim cơ học hoặc van sinh học sẽ được khâu cố định vào vòng van động mạch chủ. Cuối cùng, phẫu thuật viên cắm lại hai lỗ động mạch vành vào thân ống ghép rồi nối phần trên của ống với đoạn động mạch chủ lành lặn.

Những rủi ro và biến chứng có thể gặp phải

Do tính chất phức tạp của phẫu thuật tim hở có chạy máy tuần hoàn ngoài cơ thể, người bệnh có thể đối mặt với một số rủi ro nhất định. Các biến chứng sớm trong và ngay sau mổ bao gồm chảy máu nhiều đòi hỏi phải truyền máu hoặc mở lại ngực cầm máu, rối loạn nhịp tim, suy tim cấp, tai biến mạch máu não do thuyên tắc khí hoặc huyết khối, và suy giảm chức năng thận tạm thời.

Về lâu dài, người bệnh có nguy cơ gặp phải biến chứng liên quan đến van tim nhân tạo như viêm nội tâm mạc nhiễm trùng ống ghép, hẹp tắc lỗ động mạch vành tái cắm, hoặc biến chứng chảy máu hay huyết khối liên quan đến việc dùng thuốc kháng đông. Dù vậy, với những tiến bộ vượt bậc về kỹ thuật mổ và chăm sóc hồi sức tích cực hiện nay, tỷ lệ thành công của kỹ thuật Bentall tại các trung tâm tim mạch lớn đã đạt mức rất cao.

Chăm sóc và phục hồi sau phẫu thuật Bentall

Giai đoạn hậu phẫu đóng vai trò quyết định đối với kết quả phục hồi của người bệnh. Trong những ngày đầu sau mổ tại khoa hồi sức, bệnh nhân được theo dõi sát các chỉ số huyết động, chức năng hô hấp và dẫn lưu màng tim màng phổi. Khi chuyển về khoa nội trú, người bệnh được hướng dẫn tập thở sâu, ho khạc đờm và vận động nhẹ tại giường để phòng ngừa xẹp phổi và tắc mạch chi dưới.

Sau khi xuất viện, bệnh nhân cần duy trì chế độ dinh dưỡng giảm muối, hạn chế thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, kiểm soát huyết áp chặt chẽ theo mục tiêu bác sĩ đề ra. Đối với trường hợp thay van cơ học, việc đo chỉ số đông máu INR định kỳ và tuân thủ liều lượng thuốc chống đông là bắt buộc để ngăn ngừa huyết khối kẹt van hoặc xuất huyết. Người bệnh cũng cần giữ vệ sinh răng miệng tốt để phòng tránh nhiễm trùng van tim nhân tạo.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông và không thể thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Mỗi người bệnh có tình trạng thương tổn giải phẫu và bệnh lý nền khác nhau, do đó kế hoạch phẫu thuật, lựa chọn loại van tim cũng như phác đồ dùng thuốc chống đông cần được thảo luận kỹ lưỡng trực tiếp với bác sĩ điều trị. Không tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều lượng thuốc tim mạch khi chưa có ý kiến chuyên môn.

Tóm tắt

Phẫu thuật Bentall là bước tiến quan trọng của phẫu thuật tim mạch giúp giải quyết triệt để các tổn thương phức tạp tại van động mạch chủ và gốc động mạch chủ. Thành công của cuộc mổ không chỉ dựa vào kỹ thuật can thiệp mà còn phụ thuộc lớn vào quá trình theo dõi, tuân thủ dùng thuốc chống đông và lối sống lành mạnh sau phẫu thuật. Khi có các dấu hiệu bất thường về tim mạch, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám kịp thời.