Phân biệt sốt xuất huyết và sốt thông thường để theo dõi

Phân biệt sốt xuất huyết và sốt thông thường là gì?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền từ người sang người chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn Aedes aegypti. Căn bệnh này có thể gây giảm tiểu cầu nhanh chóng và dẫn đến biến chứng xuất huyết hoặc sốc do thoát huyết tương nếu không được quản lý y tế sát sao.

Trong khi đó, sốt thông thường là thuật ngữ quen thuộc chỉ các trường hợp sốt do virus cúm, virus hợp bào hô hấp, adenovirus hoặc vi khuẩn nhẹ gây cảm lạnh thông thường. Đa số các cơn sốt thông thường lành tính, chỉ khu trú ở đường hô hấp trên và tự khỏi sau vài ngày nghỉ ngơi. Do giai đoạn khởi phát của cả hai bệnh đều biểu hiện bằng sốt cao, người bệnh rất dễ chủ quan tự điều trị tại nhà mà bỏ qua giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết.

Tính chất cơn sốt và thời gian diễn tiến

Trong sốt xuất huyết do virus Dengue, cơn sốt thường khởi phát rất đột ngột, nhiệt độ cơ thể nhanh chóng tăng cao lên 39 đến 40 độ C và rất khó hạ dù đã dùng thuốc hạ sốt thông thường. Tình trạng sốt cao này thường kéo dài liên tục từ 2 đến 7 ngày.

Ngược lại, sốt thông thường do cảm lạnh, cảm cúm hoặc sốt siêu vi đường hô hấp có thể tăng nhiệt độ từ từ hoặc ngắt quãng. Cơn sốt thông thường đáp ứng tương đối tốt với các biện pháp hạ sốt thông thường và thường có xu hướng thuyên giảm rõ rệt sau 3 đến 5 ngày khi hệ miễn dịch bắt đầu kiểm soát được tác nhân gây bệnh.

Các triệu chứng đi kèm đặc trưng của từng bệnh

Sốt thông thường thường đi kèm các triệu chứng viêm long đường hô hấp trên rất điển hình như chảy nước mũi, nghẹt mũi, hắt hơi liên tục, đau họng, rát họng và ho có đờm. Người bệnh cảm thấy mệt mỏi nhưng các cơ quan khác ít bị ảnh hưởng nặng nề.

Trong khi đó, bệnh nhân sốt xuất huyết thường ít gặp triệu chứng chảy mũi hay ho đờm ở giai đoạn đầu, nhưng lại có cảm giác đau nhức hốc mắt dữ dội, đau đầu dữ dội vùng trán, đau mỏi toàn bộ cơ bắp và đau nhức các khớp xương. Ngoài ra, người bệnh có thể xuất hiện da đỏ ửng vùng mặt cổ, cảm giác buồn nôn, chán ăn và mệt lả toàn thân rõ rệt hơn hẳn so với cảm cúm thông thường.

Dấu hiệu xuất huyết và giai đoạn nguy hiểm cần lưu ý

Điểm khác biệt quan trọng nhất giữa hai tình trạng này nằm ở dấu hiệu xuất huyết và nguy cơ thoát huyết tương. Sốt xuất huyết có thể biểu hiện qua các chấm xuất huyết nhỏ li ti dưới da, chảy máu chân răng, chảy máu cam, bầm tím dưới da dù không va đập, hoặc phụ nữ có thể bị rong kinh bất thường.

Giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của sốt xuất huyết được xem là giai đoạn nguy hiểm nhất. Đáng lưu ý, đây là thời điểm người bệnh có thể đã hạ sốt khiến nhiều người lầm tưởng bệnh đã khỏi. Tuy nhiên, hiện tượng cô đặc máu và giảm tiểu cầu xảy ra mạnh nhất lúc này, có thể dẫn đến tụt huyết áp, sốc và suy tạng. Với sốt thông thường, khi nhiệt độ cơ thể hạ xuống thường đồng nghĩa với việc bệnh nhân đang dần hồi phục và khỏe lại.

Các xét nghiệm y khoa giúp chẩn đoán phân biệt

Để phân biệt chắc chắn giữa sốt xuất huyết và các bệnh lý gây sốt khác, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm công thức máu toàn phần và xét nghiệm huyết thanh học. Xét nghiệm công thức máu giúp đánh giá số lượng tiểu cầu và chỉ số dung tích hồng cầu hematocrit để phát hiện sớm nguy cơ cô đặc máu và giảm tiểu cầu.

Ngoài ra, xét nghiệm kháng nguyên Dengue NS1 có giá trị cao trong những ngày đầu của bệnh, trong khi các xét nghiệm tìm kháng thể Dengue IgM và IgG thường được chỉ định từ ngày thứ 4 hoặc thứ 5 trở đi. Đối với sốt thông thường do virus đường hô hấp, các chỉ số tế bào máu thường ít biến đổi sâu sắc và lượng tiểu cầu vẫn được duy trì ở mức bình thường.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục thường thức sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Khi bị sốt, người bệnh không được tự ý dùng aspirin, analgin hay ibuprofen vì có thể gây xuất huyết dạ dày nghiêm trọng nếu mắc sốt xuất huyết. Bệnh nhân cần uống nhiều nước, nghỉ ngơi và đến ngay cơ sở y tế khi có các dấu hiệu bất thường như mệt lả, li bì, nôn nhiều hoặc chảy máu.

Tóm tắt

Việc phân biệt sớm giữa sốt xuất huyết Dengue và sốt thông thường giúp người bệnh có kế hoạch theo dõi sát sao và nhập viện đúng lúc. Khi xuất hiện cơn sốt đột ngột, việc chủ động đến cơ sở y tế làm xét nghiệm máu là cách an toàn nhất để xác định căn nguyên. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau hạ sốt kháng viêm không steroid khi chưa loại trừ sốt xuất huyết.