Phải làm gì khi bị chấn thương sọ não nhẹ để tránh biến chứng nguy hiểm

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Chấn thương sọ não nhẹ, thường gặp dưới dạng chấn động não sau tai nạn sinh hoạt, ngã hoặc va chạm giao thông, là tình trạng cần được xử trí đúng cách để tránh biến chứng. Dù triệu chứng ban đầu có thể nhẹ thoáng qua, người bệnh vẫn cần được chăm sóc và theo dõi y khoa sát sao.

Nhiều người thường chủ quan quay trở lại làm việc ngay sau va đập đầu mà không biết rằng tổn thương nội sọ có thể tiến triển âm thầm sau vài giờ hoặc vài ngày. Nắm rõ các bước xử trí bước đầu, chế độ nghỉ ngơi và nhận biết dấu hiệu nguy hiểm là yếu tố quyết định giúp bảo vệ an toàn thần kinh cho người bệnh.

Chấn thương sọ não nhẹ là gì?

Chấn thương sọ não nhẹ là tổn thương chức năng não bộ tạm thời xảy ra sau một lực tác động cơ học trực tiếp hoặc gián tiếp vào vùng đầu. Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như choáng váng, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi, nhạy cảm với ánh sáng hoặc âm thanh, và đôi khi có giai đoạn mất ý thức ngắn vài giây đến vài phút. Về mặt y khoa, phần lớn chấn thương sọ não nhẹ không gây tổn thương cấu trúc nhìn thấy được trên phim chụp cắt lớp vi tính thông thường, nhưng vẫn làm xáo trộn tạm thời quá trình trao đổi chất của tế bào thần kinh. Do đó, việc theo dõi sát sao trong giai đoạn đầu là bắt buộc nhằm phát hiện sớm các tổn thương thứ phát như tụ máu nội sọ hoặc phù não.

Xử trí ban đầu ngay sau va chạm vùng đầu

Ngay sau khi xảy ra va đập vào vùng đầu, việc đầu tiên là cho người bệnh dừng ngay mọi hoạt động và ngồi hoặc nằm nghỉ ở nơi yên tĩnh, thoáng mát. Cần kiểm tra nhanh mức độ tỉnh táo bằng cách hỏi tên, địa chỉ hoặc sự việc vừa xảy ra. Nếu có vết thương ngoài da gây chảy máu nhẹ, hãy dùng gạc sạch ép nhẹ để cầm máu. Trong trường hợp có vết sưng nề bầm tím, việc chườm lạnh ngắt quãng bằng khăn bọc đá trong khoảng 15 đến 20 phút có thể giúp giảm đau và giảm phù nề mô mềm xung quanh. Tuyệt đối không xoa dầu nóng hoặc chườm nóng lên vị trí chấn thương mới.

Chăm sóc và theo dõi người bệnh tại nhà trong 48 giờ đầu

Trong 24 đến 48 giờ đầu tiên, người bệnh cần có người thân ở cạnh để quan sát diễn biến tâm thần và thể chất. Người bệnh cần được nghỉ ngơi cả về thể xác lẫn tinh thần, hạn chế tối đa việc sử dụng điện thoại, máy tính, xem tivi hoặc đọc sách quá lâu vì có thể làm tăng cảm giác đau đầu và chóng mặt. Về dinh dưỡng, nên ưu tiên các món ăn nhẹ, dễ tiêu như cháo súp và uống đủ nước. Không sử dụng rượu, bia, cà phê hoặc các chất kích thích trong thời gian theo dõi vì chúng làm rối loạn tri giác và cản trở việc theo dõi thần kinh.

Các dấu hiệu nguy hiểm cần đến bệnh viện cấp cứu ngay

Mặc dù được phân loại là chấn thương sọ não nhẹ, một số trường hợp vẫn có nguy cơ hình thành khối máu tụ nội sọ tiến triển chậm. Do đó, người nhà cần lập tức đưa bệnh nhân đến bệnh viện có chuyên khoa ngoại thần kinh nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo: đau đầu ngày càng dữ dội không giảm, nôn ói liên tục từ hai lần trở lên, co giật, yếu hoặc tê bì chân tay, nói ngọng, mất định hướng, một bên đồng tử mắt giãn to hơn bên còn lại, chảy dịch trong hoặc máu từ tai hoặc mũi, hoặc người bệnh rơi vào tình trạng ngủ li bì, khó đánh thức.

Lưu ý phục hồi và thời điểm quay trở lại sinh hoạt bình thường

Sau khi giai đoạn nguy hiểm ban đầu qua đi, quá trình trở lại học tập và làm việc cần được thực hiện từ từ theo từng giai đoạn. Nếu các triệu chứng như đau đầu nhẹ, chóng mặt hoặc mệt mỏi tái phát khi làm việc, người bệnh cần dừng lại để nghỉ ngơi thêm. Không vội vàng tham gia các môn thể thao đối kháng, lái xe đường dài hoặc lao động nặng khi chưa hoàn toàn bình phục. Việc tuân thủ hướng dẫn tái khám của bác sĩ giúp đảm bảo não bộ đã phục hồi bình thường và ngăn ngừa hội chứng sau chấn động não kéo dài.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất hướng dẫn thường thức, không thay thế cho việc thăm khám và chẩn đoán của bác sĩ ngoại thần kinh. Tuyệt đối không tự ý cho người bệnh dùng thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc thuốc giảm đau chứa aspirin khi chưa có chỉ định y tế. Nếu người bệnh từng bất tỉnh sau va đập hoặc có bệnh lý rối loạn đông máu, cần đưa đến cơ sở y tế kiểm tra ngay cả khi chưa có biểu hiện nặng.

Tóm tắt

Chấn thương sọ não nhẹ thường có thể hồi phục tốt nếu được theo dõi sát và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, tuyệt đối không được chủ quan trước bất kỳ thay đổi bất thường nào về ý thức hoặc tri giác. Khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức để được kiểm tra và xử trí kịp thời.