Nuốt niềng răng vào bụng có nguy hiểm không và cách xử trí

Nuốt niềng răng là gì?

Chỉnh nha bằng mắc cài là phương pháp nắn chỉnh răng phổ biến, sử dụng hệ thống mắc cài kim loại hoặc sứ, dây cung kim loại và dây thun liên hàm để tạo lực dịch chuyển răng. Trong suốt quá trình đeo niềng kéo dài, sự cố bung tuột mắc cài hoặc đứt gãy dây cung có thể xảy ra bất cứ lúc nào, đặc biệt là khi ăn các thực phẩm dai cứng hoặc vệ sinh răng miệng sai cách.

Khi các mảnh vỡ này rơi ra trong khoang miệng, phản xạ nuốt tự nhiên có thể đẩy chúng trôi xuống cổ họng trước khi người bệnh kịp nhả ra. Tình trạng này đòi hỏi người bệnh phải phân biệt rõ liệu dị vật đã đi vào đường tiêu hóa hay đường hô hấp. Nếu dị vật rơi vào đường tiêu hóa, phần lớn các vật thể nhỏ trơ sẽ di chuyển theo nhu động ruột mà không gây nhiễm độc. Ngược lại, nếu dị vật lọt vào phế quản hoặc có cạnh quá sắc nhọn, nguy cơ tổn thương cơ học có thể đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp.

Mức độ nguy hiểm khi lỡ nuốt phải khí cụ chỉnh nha

Trong quá trình chỉnh nha, các bộ phận nhỏ như mắc cài kim loại, mắc cài sứ, dây cung ngắn, nút cài hoặc chun có thể bị bong ra khi ăn nhai đồ cứng hoặc vận động mạnh. Nếu khí cụ vô tình rơi vào đường tiêu hóa, phần lớn những vật thể nhỏ, trơn nhẵn như chun hoặc mắc cài đơn lẻ sẽ theo thức ăn qua thực quản xuống dạ dày và được đào thải theo phân trong vài ngày mà không gây tổn hại nghiêm trọng.

Tuy nhiên, nguy cơ trầy xước hoặc thủng niêm mạc đường tiêu hóa vẫn có thể xảy ra nếu nuốt phải đoạn dây cung nhọn, mắc cài có móc sắc hoặc các khí cụ có kích thước cồng kềnh. Ngoài ra, mối đe dọa lớn nhất là dị vật rơi nhầm vào đường thở thay vì đường tiêu hóa, gây tắc nghẽn hô hấp tức thì. Do đó, việc nhận định chính xác tình trạng hô hấp của bản thân là bước đầu tiên và quan trọng nhất ngay sau khi tai nạn xảy ra.

Các bước xử trí đúng cách ngay sau khi nuốt phải niềng răng

Ngay khi phát hiện khí cụ niềng răng bị tuột và trôi xuống họng, điều quan trọng nhất là phải giữ tâm lý thật bình tĩnh. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý đưa ngón tay vào móc họng nhằm kích thích nôn mửa. Động tác móc họng có thể khiến cạnh sắc của mắc cài hoặc dây cung cào xước, rách niêm mạc thực quản, hoặc tệ hơn là làm dị vật bị sặc ngược vào khí quản gây nguy hiểm đến tính mạng.

Người bệnh nên kiểm tra xem mình có bị ho sặc sụa, khó thở, tức ngực hay khàn tiếng hay không. Nếu hơi thở hoàn toàn bình thường và chỉ có cảm giác hơi vướng nhẹ ở cổ họng, có thể uống một ngụm nước ấm nhỏ để kiểm tra xem dị vật đã trôi xuống dạ dày hay chưa. Sau đó, hãy thông báo ngay cho bác sĩ nha khoa đang điều trị để nhận được lời khuyên chuyên môn phù hợp với loại khí cụ vừa nuốt phải.

Những dấu hiệu cảnh báo biến chứng cần đến cơ sở y tế khẩn cấp

Mặc dù đa số các trường hợp nuốt niềng răng diễn ra êm đẹp, người bệnh cần đặc biệt cảnh giác với các triệu chứng cảnh báo dị vật gây biến chứng hoặc đi vào đường thở. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như khó thở dữ dội, tím tái, thở rít, ho không dứt hoặc nghẹt thở, người xung quanh cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất ngay lập tức.

Đối với đường tiêu hóa, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa nếu cảm thấy nuốt nghẹn, đau nhói ở vùng xương ức, đau quặn bụng liên tục, nôn mửa hoặc nôn ra dịch lẫn máu. Đây là những biểu hiện cho thấy khí cụ có thể đã làm rách hoặc kẹt lại ở thực quản, dạ dày hoặc ruột. Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa có thể chỉ định chụp X-quang hoặc nội soi đường tiêu hóa trên để xác định vị trí và gắp dị vật ra ngoài một cách an toàn.

Chăm sóc và theo dõi đường tiêu hóa trong những ngày tiếp theo

Trong trường hợp khí cụ nhỏ, không sắc nhọn và không có triệu chứng bất thường, người bệnh có thể được hướng dẫn theo dõi tại nhà. Chế độ ăn uống trong những ngày này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ bảo vệ niêm mạc ruột và thúc đẩy đào thải dị vật tự nhiên.

Người bệnh nên ăn các món ăn mềm, lỏng như cháo loãng, súp dinh dưỡng và bổ sung các thực phẩm giàu chất xơ như khoai lang, chuối, rau xanh để làm tăng thể tích phân, bọc quanh dị vật giúp giảm thiểu nguy cơ cọ xát vào thành ruột. Tránh dùng thuốc nhuận tràng hay thuốc tẩy xổ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Đồng thời, cần quan sát phân khi đi vệ sinh trong hai đến bốn ngày tiếp theo để xác nhận khí cụ đã ra ngoài, sau đó hẹn lịch với nha sĩ để gắn lại mắc cài và tiếp tục kế hoạch chỉnh nha.

Lưu ý an toàn

Bài viết cung cấp thông tin thường thức y khoa và không thay thế cho việc chẩn đoán hay can thiệp y tế trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý uống thuốc nhuận tràng, thuốc gây nôn hoặc cố gắng móc họng khi nuốt phải dị vật. Mọi trường hợp nuốt phải đoạn dây kim loại dài, sắc nhọn hoặc xuất hiện triệu chứng đau ngực, khó thở, đau bụng dữ dội đều cần được đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa hoặc hồi sức cấp cứu để được can thiệp an toàn.

Tóm tắt

Nuốt phải khí cụ niềng răng phần lớn có thể đào thải tự nhiên qua đường tiêu hóa nếu kích thước nhỏ và bề mặt không quá sắc nhọn. Tuy vậy, việc giữ bình tĩnh, theo dõi sát các biểu hiện khó chịu ở ngực hoặc bụng và trao đổi với bác sĩ nha khoa là bước cần thiết để đảm bảo an toàn. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh cần tới cơ sở y tế ngay để được thăm khám kịp thời.