Nữ bị quai bị có vô sinh không và những điều cần biết

Nữ bị quai bị có vô sinh không là gì?

• Bệnh quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus quai bị thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn từ mũi họng của người nhiễm bệnh. Biểu hiện điển hình của bệnh là tình trạng sưng nóng và đau nhức ở tuyến nước bọt mang tai, kèm theo sốt nhẹ, mệt mỏi, đau cơ và chán ăn.
• Ngoài việc gây viêm các tuyến nước bọt, virus quai bị có ái lực đặc biệt với các mô tuyến khác trong cơ thể bao gồm tụy, màng não và các tuyến sinh dục. Ở nữ giới trưởng thành và trẻ em gái sau tuổi dậy thì, virus có thể xâm nhập và gây viêm buồng trứng. Dù biến chứng này ít gặp hơn so với viêm tinh hoàn ở nam giới, người bệnh vẫn cần trang bị đầy đủ kiến thức để theo dõi và xử trí kịp thời.

Khả năng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nữ giới khi mắc quai bị

• Khi nhắc đến biến chứng vô sinh do bệnh quai bị, nhiều người thường nghĩ ngay đến nam giới do nguy cơ viêm teo tinh hoàn. Ở nữ giới, virus quai bị cũng có thể xâm nhập vào các cơ quan sinh sản và gây viêm buồng trứng. Tuy nhiên, tỷ lệ viêm buồng trứng ở nữ giới thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ viêm tinh hoàn ở nam giới. Hầu hết các ca viêm buồng trứng do quai bị diễn ra ở mức độ nhẹ, tổn thương mang tính chất tạm thời và có thể tự thuyên giảm theo thời gian khi cơ thể đào thải hết virus.
• Do cấu trúc giải phẫu của buồng trứng nằm sâu trong khung chậu và được bảo vệ tốt, biến chứng xơ hóa hay suy giảm chức năng buồng trứng vĩnh viễn là cực kỳ hiếm gặp. Vì vậy, người bệnh nữ không nên quá lo sợ về việc chắc chắn sẽ bị vô sinh sau khi nhiễm quai bị, nhưng vẫn cần theo dõi sát sao sức khỏe tổng thể.

Triệu chứng nhận biết biến chứng viêm buồng trứng ở bệnh nhân nữ

• Biến chứng viêm buồng trứng thường xuất hiện sau khi tình trạng sưng tuyến nước bọt mang tai đã khởi phát vài ngày đến một tuần. Chị em phụ nữ mắc bệnh có thể nhận thấy các cơn đau âm ỉ hoặc quặn thắt ở vùng bụng dưới, cảm giác đau tăng lên khi di chuyển hoặc ấn nhẹ vào vùng hạ vị. Một số trường hợp kèm theo đau lưng, sốt cao trở lại hoặc rối loạn nhẹ chu kỳ kinh nguyệt kế tiếp.
• Nếu xuất hiện các biểu hiện này, người bệnh cần nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường và thông báo ngay cho bác sĩ phụ khoa hoặc bác sĩ truyền nhiễm. Việc khám lâm sàng cùng xét nghiệm siêu âm ổ bụng tổng quát sẽ giúp phân biệt đau do viêm buồng trứng với các bệnh lý cấp tính khác như viêm ruột thừa, viêm phần phụ do vi khuẩn hoặc u nang buồng trứng xoắn.

Các biến chứng toàn thân khác cần theo dõi ở phụ nữ mắc bệnh quai bị

• Bên cạnh viêm buồng trứng, phụ nữ mắc quai bị có thể đối mặt với một số biến chứng khác như viêm tuyến vú, viêm tụy cấp hoặc các tổn thương thần kinh trung ương như viêm màng não vô khuẩn. Ở phụ nữ đang trong thai kỳ, đặc biệt là ba tháng đầu, nhiễm virus quai bị làm gia tăng đáng kể nguy cơ sảy thai hoặc thai chết lưu tự nhiên dù virus hiếm khi gây dị tật bẩm sinh cho thai nhi.
• Với phụ nữ đang có kế hoạch sinh con, việc bảo vệ bản thân trước bệnh truyền nhiễm là điều kiện tiên quyết. Khi được phát hiện và chăm sóc đúng cách trong giai đoạn cấp tính, cơ thể sẽ hồi phục tốt mà không để lại di chứng ảnh hưởng tới khả năng thụ thai hay chức năng nội tiết sau này.

Biện pháp phòng ngừa và lời khuyên chăm sóc cho nữ giới

• Chủ động phòng ngừa thông qua tiêm chủng vắc xin phối hợp sởi quai bị rubella là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh quai bị và các biến chứng liên quan. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ nên hoàn thành lịch tiêm vắc xin ít nhất một đến ba tháng trước khi dự định có thai để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho thai kỳ.
• Khi không may mắc bệnh, người bệnh cần hạn chế vận động mạnh, bổ sung đủ nước, ăn các món lỏng dễ tiêu hóa và cách ly tại nhà để tránh lây lan cho cộng đồng. Việc tái khám phụ khoa định kỳ sau khi khỏi bệnh quai bị cũng giúp chị em hoàn toàn yên tâm về tình trạng sức khỏe sinh sản của bản thân.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trên mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc giảm đau kháng viêm khi chưa có chỉ định y tế. Nếu xuất hiện các dấu hiệu đau bụng dữ dội, sốt cao liên tục hoặc nôn ói, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Bệnh quai bị ở nữ giới hiếm khi gây vô sinh nhưng vẫn có thể dẫn đến viêm buồng trứng cùng các biến chứng toàn thân khác nếu không được theo dõi chu đáo. Việc chủ động tiêm ngừa vắc xin kết hợp đi khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.