Nội soi đại trực tràng là gì và khi nào nên thực hiện

Nội soi đại trực tràng là gì?

Nội soi đại trực tràng là kỹ thuật y khoa thăm khám trực tiếp sử dụng ống soi mềm đường kính nhỏ, trang bị camera độ phân giải cao để quan sát cấu trúc bên trong lòng đại tràng và trực tràng. Thiết bị truyền tải hình ảnh chi tiết lên màn hình quan sát, giúp bác sĩ phát hiện chính xác các bất thường ở niêm mạc ruột già như tổn thương viêm nhiễm, vết loét, dải polyp hay dấu hiệu nghi ngờ ung thư giai đoạn sớm.

Bên cạnh mục đích chẩn đoán, thăm khám đại trực tràng bằng ống soi mềm còn hỗ trợ thực hiện các can thiệp y tế ít xâm lấn. Trong khi soi, nếu phát hiện polyp hoặc vùng tổn thương có nguy cơ hóa u, bác sĩ có thể tiến hành sinh thiết mẫu mô hoặc sử dụng dụng cụ chuyên dụng để cắt bỏ polyp ngay lập tức. Điều này giúp giảm thiểu việc phải phẫu thuật mở và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm về sau cho người bệnh.

Các đối tượng và trường hợp được chỉ định nội soi đại trực tràng

Bác sĩ thường chỉ định thủ thuật nội soi đại trực tràng khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng bất thường kéo dài ở đường tiêu hóa dưới. Những dấu hiệu phổ biến bao gồm đau bụng mạn tính không rõ nguyên nhân, thay đổi thói quen đại tiện như tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài nhiều tuần, đi ngoài ra máu tươi hoặc phân có màu đen bất thường. Ngoài ra, tình trạng sụt cân đột ngột, thiếu máu thiếu sắt không giải thích được cũng là yếu tố thúc đẩy việc kiểm tra niêm mạc ruột già.

Bên cạnh mục đích chẩn đoán khi có triệu chứng, kỹ thuật này còn được áp dụng rộng rãi trong chương trình tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ. Người từ 45 tuổi trở lên, người có tiền sử gia đình mắc bệnh polyp hoặc ung thư đường tiêu hóa, hay những bệnh nhân từng điều trị viêm ruột mạn tính như bệnh Crohn, viêm đại tràng mãn tính đều được khuyến cáo nên thăm khám định kỳ. Việc theo dõi sau khi cắt polyp cũng đòi hỏi thực hiện lại kỹ thuật soi để đảm bảo không tái phát tổn thương.

Quy trình thực hiện kỹ thuật nội soi đại trực tràng

Thủ thuật nội soi đại trực tràng thường diễn ra theo các bước chuẩn y khoa để đảm bảo an toàn và tính chính xác cao. Trước khi tiến hành soi, người bệnh cần làm sạch đại tràng bằng thuốc xổ chuyên dụng theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ nhằm giúp lòng ruột thông thoáng, sạch sẽ, không còn phân cản trở tầm nhìn của camera.

Tại phòng thăm khám, người bệnh có thể lựa chọn nội soi thường hoặc nội soi không đau có tiền mê. Với nội soi tiền mê, bác sĩ gây mê sẽ sử dụng thuốc an thần nhẹ giúp người bệnh chìm vào giấc ngủ ngắn, không cảm thấy đau đớn hay khó chịu trong suốt quá trình thăm khám. Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa sẽ nhẹ nhàng đưa ống soi qua hậu môn, đi qua trực tràng và tiến sâu vào đại tràng. Quá trình quan sát và thực hiện thủ thuật can thiệp nếu có thường kéo dài khoảng 15 đến 30 phút.

Những điều người bệnh cần chuẩn bị trước khi nội soi đại trực tràng

Khâu chuẩn bị đóng vai trò rất quan trọng quyết định sự thành công và độ chính xác của kết quả nội soi đại trực tràng. Vài ngày trước khi làm thủ thuật, người bệnh nên điều chỉnh chế độ ăn uống sang các món ăn nhẹ, ít xơ, dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp, đồng thời tránh tiêu thụ thực phẩm chứa nhiều hạt nhỏ, rau nhiều chất xơ hoặc đồ uống có màu đỏ, màu tím làm ảnh hưởng đến màu sắc niêm mạc ruột.

Vào ngày thăm khám, người bệnh phải nhịn ăn hoàn toàn theo thời gian chỉ định của bác sĩ và uống thuốc làm sạch ruột theo hướng dẫn. Việc nhịn ăn uống giúp dạ dày và ruột trống rỗng, giảm rủi ro trào ngược trong quá trình nội soi. Nếu đang sử dụng các loại thuốc điều trị bệnh mạn tính như thuốc chống đông máu, thuốc điều trị tiểu đường hay huyết áp, người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ để có kế hoạch tạm dừng hoặc điều chỉnh liều lượng phù hợp trước khi làm kiểm tra.

Theo dõi và chăm sóc sức khỏe sau khi nội soi đại trực tràng

Sau khi quá trình nội soi đại trực tràng kết thúc, người bệnh sẽ được đưa sang phòng hồi sức để theo dõi sức khỏe. Nếu có sử dụng thuốc tiền mê, người bệnh cần nghỉ ngơi tại chỗ đến khi tỉnh táo hoàn toàn và tuyệt đối không tự điều khiển phương tiện giao thông hay vận hành máy móc trong ngày. Cảm giác đầy hơi, chướng bụng nhẹ hoặc quặn bụng có thể xuất hiện do hơi khí được bơm vào đại tràng trong lúc soi, tuy nhiên triệu chứng này thường tự hết sau vài giờ.

Về chế độ ăn uống, người bệnh nên bắt đầu bằng các thức ăn lỏng, mềm, nhẹ nhàng như súp hoặc cháo ấm, sau đó mới quay lại chế độ ăn thông thường khi hệ tiêu hóa đã ổn định. Trong trường hợp có thực hiện cắt polyp hoặc sinh thiết mô, bác sĩ sẽ có những dặn dò riêng về việc kiêng khem thức ăn cứng hoặc vận động mạnh. Nếu gặp phải các dấu hiệu bất thường như đau bụng dữ dội, sốt cao, đi ngoài ra máu lượng nhiều, người bệnh cần liên hệ y tế ngay.

Lưu ý an toàn

Nội soi đại trực tràng là thủ thuật an toàn nhưng vẫn tồn tại một số rủi ro hiếm gặp như chảy máu niêm mạc, phản ứng với thuốc an thần hoặc thủng thành đại tràng. Người bệnh cần thực hiện thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín có chuyên khoa tiêu hóa và hệ thống thiết bị đạt chuẩn. Đảm bảo khai báo trung thực tiền sử bệnh lý, dị ứng thuốc cũng như danh mục thuốc đang sử dụng. Nếu xuất hiện biến chứng như sốt, rét run, đau bụng dữ dội hoặc đi ngoài ra máu liên tục sau thủ thuật, cần tới ngay cơ sở y tế gần nhất để xử lý kịp thời.

Tóm tắt

Nội soi đại trực tràng là phương pháp chẩn đoán hiệu quả giúp phát hiện sớm các bệnh lý đường tiêu hóa và tầm soát ung thư ruột già. Việc chủ động thăm khám khi có triệu chứng nghi ngờ hoặc theo độ tuổi khuyến cáo sẽ giúp bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa toàn diện. Khi có nhu cầu kiểm tra, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn quy trình phù hợp và an toàn nhất.