Nội soi dạ dày qua đường mũi có đau không và những điều cần biết

Nội soi dạ dày qua đường mũi có đau không là gì?

Nội soi dạ dày qua đường mũi là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, sử dụng một ống soi mềm có gắn camera và nguồn sáng chuyên dụng với đường kính chỉ khoảng 5 đến 6 milimet đưa qua lỗ mũi để quan sát thực quản, dạ dày và hành tá tràng. Kỹ thuật này giúp bác sĩ phát hiện chính xác các tổn thương viêm trợt, ổ loét, polyp hoặc các biến đổi bất thường của niêm mạc đường tiêu hóa trên. Khác với phương pháp truyền thống đưa ống soi qua khoang miệng, ngả đường mũi đi theo khe sàn mũi xuống thẳng họng mà không chạm vào cuống lưỡi hay vùng hầu họng nhạy cảm. Do đó, phương pháp này vừa giữ được độ chính xác quang học cao trong chẩn đoán, vừa giảm bớt nỗi sợ hãi tâm lý cho người bệnh.

Cơ chế thực hiện và mức độ cảm giác khi soi qua mũi

Ống nội soi đường mũi có đường kính siêu nhỏ, chỉ khoảng 5 đến 6 milimet, tức nhỏ hơn đáng kể so với ống soi ngả miệng truyền thống. Dây soi mềm mại được luồn nhẹ nhàng qua lỗ mũi, đi qua khe mũi dưới xuống ngã ba hầu họng rồi tiến vào thực quản và dạ dày. Đường đi này tách biệt với gốc lưỡi và lưỡi gà, vốn là những thụ thể nhạy cảm kích hoạt phản xạ co thắt nôn.

Trước khi tiến hành, nhân viên y tế sẽ xịt thuốc co mạch và thuốc tê vào niêm mạc mũi của người bệnh. Thuốc giúp cuốn mũi co lại, tạo khoảng trống thông thoáng, đồng thời làm mất cảm giác khó chịu tại chỗ. Nhờ đó, người bệnh hầu như chỉ cảm thấy hơi cộm tức nhẹ ở cánh mũi hoặc sống mũi trong vài giây đầu, hoàn toàn không trải qua cảm giác đau đớn dữ dội hay nghẹt thở.

So sánh mức độ dễ chịu so với nội soi qua miệng

Khác biệt lớn nhất giữa hai phương pháp nằm ở phản xạ nôn và khả năng kiểm soát tâm lý. Nội soi qua đường miệng truyền thống thường đè lên lưỡi, kích thích vùng hầu họng gây nôn ọe liên tục, tăng tiết nước bọt và làm tăng huyết áp hoặc nhịp tim do lo sợ.

Ngược lại, ngả soi qua mũi giải phóng hoàn toàn khoang miệng. Người bệnh thở đều đặn bằng cả mũi và miệng, không bị nghẹn ứ dịch tiết và có thể trò chuyện với bác sĩ khi cảm thấy bất thường. Sự tỉnh táo này giúp người bệnh an tâm, không chịu tác động phụ của thuốc gây mê toàn thân như mệt mỏi, ngủ gật hay choáng váng sau thủ thuật. Thời gian hồi phục sau soi qua mũi cũng diễn ra nhanh chóng, người bệnh có thể tự đi lại và ra về sớm.

Các bước tiến hành trong một ca nội soi dạ dày qua mũi

Quy trình bắt đầu bằng bước thăm khám sơ bộ hốc mũi và xịt thuốc tê kết hợp co mạch niêm mạc mũi. Sau vài phút khi thuốc phát huy tác dụng, bác sĩ hướng dẫn người bệnh nằm nghiêng về bên trái ở tư thế thoải mái.

Bác sĩ khéo léo đưa ống soi qua hốc mũi thông thoáng nhất, hướng dẫn người bệnh phối hợp nuốt nhẹ khi ống đi qua cổ họng để tiến vào lòng thực quản. Trong suốt quá trình máy di chuyển qua dạ dày và tá tràng để ghi hình niêm mạc, người bệnh chỉ cần thở đều, thả lỏng cơ thể. Toàn bộ thời gian quan sát cẩn thận chỉ kéo dài từ 10 đến 15 phút. Sau khi rút ống soi, người bệnh được nghỉ ngơi tại chỗ khoảng 15 đến 30 phút để theo dõi trước khi nhận kết quả tư vấn từ bác sĩ.

Đối tượng thích hợp và trường hợp cần hạn chế thực hiện

Phương pháp này rất thích hợp cho những người có phản xạ hầu họng quá nhạy cảm, người sợ hãi nội soi miệng nhưng có bệnh lý tim mạch, hô hấp không đủ điều kiện an toàn để gây mê toàn thân. Người cần kiểm tra định kỳ bệnh lý viêm loét dạ dày tá tràng cũng cảm thấy nhẹ nhàng hơn khi chọn ngả mũi.

Tuy nhiên, thủ thuật không áp dụng được cho mọi trường hợp. Những người có dị tật hẹp lỗ mũi, polyp mũi to, vẹo vách ngăn mũi nặng hoặc đang bị viêm mũi xoang xuất tiết nhiều sẽ khó luồn ống qua mũi. Ngoài ra, người có tiền sử chảy máu cam tái diễn, bệnh lý rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông liều cao cũng cần được đánh giá rất thận trọng để phòng ngừa nguy cơ chảy máu niêm mạc mũi.

Những điều người bệnh cần lưu ý trước và sau khi soi

Để cuộc nội soi diễn ra an toàn và hình ảnh chẩn đoán đạt độ nét tối đa, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt yêu cầu nhịn ăn uống. Dạ dày còn đọng thức ăn sẽ che lấp các tổn thương viêm loét nhỏ, đồng thời làm tăng nguy cơ trào ngược dịch vị vào đường thở.

Người bệnh nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng, tiền sử dị ứng thuốc tê cũng như bất kỳ bất thường nào ở vùng tai mũi họng từng điều trị. Sau khi hoàn tất thủ thuật, nên chờ khoảng 30 đến 60 phút cho thuốc tê tan hết trước khi uống nước hoặc ăn nhẹ bằng thức ăn mềm, lỏng, nguội như súp hay cháo để tránh bị sặc hoặc gây kích ứng niêm mạc họng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa, không thay thế cho chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh có tiền sử chảy máu mũi, nghẹt mũi mạn tính, rối loạn đông máu hoặc đang sử dụng thuốc chống đông cần trao đổi kỹ với bác sĩ để lựa chọn phương pháp thăm khám thích hợp, tránh nguy cơ tổn thương niêm mạc mũi.

Tóm tắt

Nội soi dạ dày qua đường mũi là giải pháp chẩn đoán đường tiêu hóa trên tương đối nhẹ nhàng, hạn chế cảm giác nôn nao và giúp người bệnh giữ được tâm lý thoải mái. Người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa về bệnh sử mũi xoang để được tư vấn phương pháp thăm khám thích hợp nhất.