Nội soi đại tràng có gây ra biến chứng không và những điều cần biết

Biến chứng nội soi đại tràng là gì?

Nội soi đại tràng là kỹ thuật sử dụng một ống mềm có gắn camera và nguồn sáng ở đầu đưa qua hậu môn đi ngược lên toàn bộ khung đại tràng đến manh tràng. Hình ảnh truyền về màn hình giúp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa quan sát trực tiếp bề mặt niêm mạc, nhận diện tổn thương viêm loét, khối u, đồng thời có thể can thiệp lấy mẫu sinh thiết hoặc cắt bỏ polyp ngay trong lúc soi.

Về mặt y khoa, nội soi đại tràng được xếp vào nhóm thủ thuật xâm lấn tối thiểu. Nhờ sự phát triển của công nghệ thiết bị hiện đại cùng kỹ thuật tiền mê hoặc gây mê hồi sức an toàn, tỷ lệ biến chứng nặng trong nội soi chẩn đoán thông thường là rất thấp, chỉ rơi vào khoảng vài phần nghìn. Mặc dù vậy, bất kỳ can thiệp y tế nào can thiệp vào đường tiêu hóa cũng có ranh giới rủi ro cơ học hoặc phản ứng dược chất cần được người bệnh và bác sĩ nhận diện rõ ràng.

Các biến chứng có thể xảy ra trong và sau khi nội soi đại tràng

Biến chứng trong nội soi đại tràng thường chia thành tai biến cơ học tại chỗ và phản ứng liên quan đến thuốc. Rủi ro thường gặp nhất là chảy máu tại vị trí sinh thiết hoặc diện cắt sau khi can thiệp cắt polyp. Phần lớn trường hợp chảy máu ở mức độ nhẹ, có thể xử trí cầm máu tại chỗ ngay trong lúc soi hoặc tự ổn định sau vài ngày.

Tai biến cơ học nghiêm trọng hơn nhưng hiếm gặp là thủng đại tràng, thường xảy ra trên nền thành ruột bị viêm loét nặng, có túi thừa hoặc chịu lực can thiệp khi cắt polyp chân rộng. Riêng với nội soi không đau có dùng thuốc an thần hoặc gây mê, người bệnh có thể gặp tụt huyết áp nhẹ, rối loạn nhịp tim thoáng qua, buồn nôn hoặc ức chế hô hấp nhẹ, các phản ứng này luôn được ê kíp gây mê theo dõi và xử trí trực tiếp trong phòng thủ thuật.

Yếu tố làm gia tăng nguy cơ rủi ro khi thực hiện nội soi đại tràng

Tỷ lệ xuất hiện rủi ro khác nhau giữa từng cá nhân, phụ thuộc vào bản chất thủ thuật, thể trạng và bệnh nền kèm theo. Người có chỉ định nội soi can thiệp như cắt polyp lớn, nong đoạn ruột hẹp hay cầm máu tổn thương mạch máu luôn đối mặt với nguy cơ chảy máu và thủng ruột cao hơn so với người chỉ nội soi kiểm tra tầm soát.

Người cao tuổi mắc kèm bệnh tim mạch, suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường hoặc suy thận mạn có nguy cơ gặp bất lợi về tuần hoàn và hô hấp cao hơn khi dùng thuốc an thần. Việc đang dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu mà chưa kịp hội chẩn điều chỉnh phác đồ trước khi soi cũng làm gia tăng đáng kể nguy cơ xuất huyết sau can thiệp.

Các biện pháp giúp phòng ngừa và giảm thiểu biến chứng nội soi

Tuân thủ đúng các hướng dẫn trước khi nội soi là yếu tố quyết định giúp thủ thuật an toàn và đạt độ chính xác tối ưu. Bước quan trọng nhất là làm sạch hoàn toàn lòng đại tràng bằng thuốc nhuận tràng được chỉ định. Lòng ruột sạch phân giúp bác sĩ quan sát rõ toàn bộ bề mặt niêm mạc, hạn chế bỏ sót tổn thương và tránh việc dụng cụ cọ xát gây sang chấn thành ruột.

Người bệnh cần chủ động thông báo đầy đủ tiền sử dị ứng, bệnh mạn tính và toàn bộ danh mục thuốc điều trị đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc kiểm soát đường huyết. Yêu cầu nhịn ăn uống từ sáu đến tám giờ trước giờ hẹn là bắt buộc nhằm ngăn chặn biến chứng trào ngược dịch tiêu hóa vào đường thở khi sử dụng thuốc an thần.

Dấu hiệu bất thường cần đến bệnh viện kiểm tra ngay sau nội soi

Sau thủ thuật, người bệnh được theo dõi tại phòng hồi tỉnh từ ba mươi phút đến hai giờ cho tới khi tỉnh táo hoàn toàn và các chỉ số sinh tồn ổn định. Trong một đến hai ngày đầu, triệu chứng trướng hơi nhẹ hoặc nặng bụng do khí bơm làm căng lòng ruột là diễn biến thường gặp, cảm giác này sẽ giảm bớt sau khi xì hơi hoặc đi ngoài.

Người bệnh cần trở lại cơ sở y tế hoặc khoa cấp cứu ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng. Các triệu chứng bao gồm đau bụng dữ dội, bụng cứng hoặc chướng tăng dần, sốt cao rét run, đi ngoài ra nhiều máu tươi hoặc phân đen, kèm hoa mắt, chóng mặt và khó thở. Đây có thể là biểu hiện của thủng ruột hoặc chảy máu muộn cần được chẩn đoán và xử trí y khoa kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe tổng quan và không thay thế cho đánh giá chuyên môn của bác sĩ. Mức độ rủi ro khi nội soi đại tràng ở mỗi người bệnh là khác nhau tùy theo thể trạng và mục đích chẩn đoán hay điều trị. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều các thuốc điều trị bệnh mạn tính trước khi nội soi mà cần thảo luận trực tiếp với bác sĩ phụ trách. Khi có bất kỳ biểu hiện đau đớn bất thường nào sau thủ thuật, cần liên hệ ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám.

Tóm tắt

Nội soi đại tràng vẫn là phương pháp vàng giúp phát hiện sớm và phòng ngừa hiệu quả ung thư đường tiêu hóa với độ an toàn rất cao. Mặc dù biến chứng là điều có thể xảy ra nhưng tỷ lệ cực kỳ thấp tại các cơ sở y tế đạt chuẩn. Việc chủ động chuẩn bị kỹ lưỡng, khai báo trung thực tiền sử sức khỏe và tuân thủ theo dõi sau thủ thuật sẽ giúp bảo vệ tối đa an toàn cho người bệnh.