Nội soi dạ dày có được uống nước không và những lưu ý quan trọng

Nội soi dạ dày có được uống nước không?

Nội soi dạ dày tá tràng là phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, sử dụng một ống mềm có gắn camera quang học đưa qua miệng hoặc mũi xuống thực quản, dạ dày và tá tràng. Kỹ thuật này giúp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa quan sát trực tiếp bề mặt niêm mạc, phát hiện sớm các ổ loét, viêm sung huyết, polyp hoặc khối u bất thường.

Để hình ảnh hiển thị rõ nét và không bị che khuất, lòng đường tiêu hóa trên bắt buộc phải sạch hoàn toàn cặn bã thức ăn và dịch ứ đọng. Bất kỳ lượng thức ăn thừa hay chất lỏng tồn dư nào cũng có thể cản trở ánh sáng, gây khó khăn cho việc lấy mẫu sinh thiết tế bào hoặc thực hiện các can thiệp cầm máu qua nội soi. Do đó, việc chuẩn bị đường tiêu hóa trước thủ thuật, bao gồm cả việc hạn chế uống nước đúng quy cách, là yêu cầu y khoa bắt buộc.

Quy định về việc uống nước trước khi thực hiện nội soi dạ dày

Trước khi nội soi dạ dày, người bệnh vẫn được phép uống nước nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt về loại nước, lượng nước và thời điểm dừng uống. Nước lọc trắng tinh khiết là loại chất lỏng duy nhất được chấp nhận nếu người bệnh cảm thấy khát trước thủ thuật.

Các loại đồ uống khác như sữa tươi, sữa đậu nành, nước ngọt có ga, cà phê hoặc nước ép hoa quả có màu sẫm đều bị nghiêm cấm. Những chất lỏng có màu hoặc chứa chất béo sẽ bám dính vào lớp niêm mạc, làm mờ camera nội soi và khiến bác sĩ dễ bỏ sót các tổn thương viêm loét nhỏ hoặc tế bào tiền ung thư.

Nguyên tắc bắt buộc là người bệnh phải ngưng uống hoàn toàn tất cả các loại nước ít nhất 2 tiếng trước giờ nội soi tiêu hóa thông thường và ít nhất 4 đến 6 tiếng trước giờ nội soi dạ dày có tiền mê gây mê. Việc để dạ dày trống rỗng hoàn toàn giúp đảm bảo môi trường quan sát quang học sạch sẽ và thuận tiện nhất.

Nguy cơ hít sặc và ảnh hưởng tầm nhìn quan sát khi dạ dày còn nước

Lý do quan trọng nhất của việc hạn chế nước là phòng ngừa biến chứng trào ngược dịch vị và hít sặc vào đường thở. Trong quá trình đưa dây soi qua vùng hầu họng, phản xạ nôn ói tự nhiên rất dễ bị kích thích. Nếu dạ dày vẫn còn chứa nhiều nước, dịch lỏng kèm axit tiêu hóa có thể trào ngược lên họng rồi tràn vào khí quản, phế quản gây suy hô hấp cấp hoặc viêm phổi hít nguy hiểm đến tính mạng.

Đặc biệt ở kỹ thuật nội soi dạ dày gây mê tiền mê, các phản xạ bảo vệ đường thở tự nhiên của cơ thể gần như bị ức chế tạm thời. Lượng nước ứ đọng trong dạ dày nếu trào ngược sẽ đi thẳng vào phổi mà cơ thể không thể tự ho khạc để tống dị vật ra ngoài.

Ngoài ra, sự xuất hiện của vũng nước trong lòng dạ dày sẽ cản trở tầm nhìn của ống kính chuyên dụng. Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa sẽ mất nhiều thời gian hơn để hút dịch, làm kéo dài thời gian làm thủ thuật không cần thiết và giảm độ sắc nét của hình ảnh chẩn đoán niêm mạc.

Thời gian ngừng uống nước cần thiết cho từng kỹ thuật nội soi

Thời gian nhịn uống nước phụ thuộc trực tiếp vào phương pháp nội soi mà người bệnh được chỉ định thực hiện. Đối với phương pháp nội soi dạ dày truyền thống qua đường miệng hoặc đường mũi khi người bệnh tỉnh táo, thời gian ngừng uống nước lọc tối thiểu là 2 giờ trước khi bắt đầu soi. Khoảng thời gian này vừa đủ để dạ dày kịp co bóp đẩy hết lượng chất lỏng trong suốt xuống tá tràng.

Đối với thủ thuật nội soi tiêu hóa không đau có gây mê tĩnh mạch, tiêu chuẩn an toàn đòi hỏi khắt khe hơn rất nhiều theo quy định gây mê hồi sức. Người bệnh cần dừng uống nước lọc tối thiểu từ 2 đến 4 giờ trước thủ thuật, đồng thời không được uống bất kỳ ngụm nước nào trong vòng 2 giờ sát giờ gây mê.

Nếu người bệnh có kèm các bệnh lý làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày như đái tháo đường biến chứng thần kinh tự chủ hoặc hẹp môn vị tiêu hóa, thời gian nhịn uống nước có thể phải kéo dài hơn theo đánh giá của bác sĩ thăm khám ban đầu.

Hướng dẫn uống nước đúng cách sau khi hoàn thành nội soi dạ dày

Sau khi kết thúc quá trình nội soi dạ dày, người bệnh chưa nên vội vàng uống nước hay ăn uống ngay lập tức. Thuốc gây tê dạng xịt hoặc ngậm tại chỗ vùng hầu họng vẫn còn hiệu lực trong khoảng 30 đến 60 phút sau thủ thuật, khiến cảm giác nuốt bị tê bì và phản xạ đóng mở nắp thanh quản chưa phục hồi hoàn toàn. Nếu uống nước ngay, người bệnh rất dễ bị sặc nước vào đường hô hấp gây ho sặc sụa.

Sau khoảng 1 giờ kể từ lúc rút ống soi, khi cảm giác tê buốt ở cổ họng đã tan hết, người bệnh có thể thử uống vài ngụm nước lọc ấm nhỏ. Hãy nuốt từ tốn và lắng nghe phản xạ hầu họng xem có cảm thấy nghẹn hay muốn sặc hay không trước khi uống thêm một lượng vừa phải.

Đối với người bệnh thực hiện nội soi gây mê, cần nghỉ ngơi theo dõi tại phòng hồi tỉnh cho đến khi hoàn toàn tỉnh táo, các chỉ số sinh hiệu ổn định và được bác sĩ cho phép thì mới bắt đầu nhấp từng ngụm nước ấm nhỏ. Tránh uống nước đá lạnh hoặc các đồ uống có cồn, ga ngay sau nội soi.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý nhịn hoặc bỏ các thuốc điều trị bệnh mạn tính thiết yếu như thuốc huyết áp hay tim mạch mà cần trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được hướng dẫn thời điểm uống thuốc an toàn trước giờ nội soi. Mọi thắc mắc về thời gian nhịn ăn uống phải được nhân viên y tế giải thích cụ thể dựa trên thể trạng và phương pháp nội soi của từng người.

Tóm tắt

Nội soi dạ dày là thủ thuật an toàn giúp phát hiện chính xác các tổn thương đường tiêu hóa. Việc tuân thủ quy định nhịn uống nước trước khi soi đóng vai trò quyết định đến độ chính xác của hình ảnh và sự an toàn tính mạng của người bệnh. Người bệnh nên chủ động hỏi kỹ nhân viên y tế về thời gian ngưng uống nước để có sự chuẩn bị chu đáo nhất.