Những vật dụng hàng ngày không nên dùng chung để bảo vệ sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Trong sinh hoạt thường ngày, nhiều người có thói quen tiện tay dùng chung các đồ dùng cá nhân với người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp mà không lường trước những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn. Dù bề ngoài trông rất sạch sẽ, các vật dụng này vẫn có thể chứa vô số vi khuẩn, virus, nấm mốc và dịch tiết cơ thể từ người sử dụng trước đó.
Hành động chia sẻ vật dụng cá nhân là một trong những con đường lây lan nhanh chóng của các bệnh da liễu, nhiễm trùng hô hấp, bệnh răng miệng và thậm chí là các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm qua đường máu. Hiểu rõ danh sách các vật dụng không nên dùng chung sẽ giúp bạn chủ động phòng ngừa bệnh tật và thiết lập lối sống an toàn cho cả gia đình.
Vật dụng hàng ngày không nên dùng chung là gì?
Đồ dùng cá nhân là các vật dụng được thiết kế để phục vụ việc chăm sóc vệ sinh hoặc làm đẹp cho một người cụ thể. Trong quá trình sử dụng, các vật dụng này thường xuyên tiếp xúc với da, niêm mạc, lông tóc, nước bọt, mồ hôi hoặc thậm chí là các giọt máu li ti xuất hiện khi có trầy xước nhẹ. Mắt thường không thể nhìn thấy các vi sinh vật bám trụ trên bề mặt vật liệu như nhựa, kim loại, sợi vải hay silicon. Khi người khác sử dụng lại đồ dùng đó, mầm bệnh có thể dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua các vết nứt nẻ trên da hoặc niêm mạc mỏng. Nhiều bệnh lý truyền nhiễm như viêm gan virus, viêm da tiếp xúc vi nấm, nhiễm khuẩn tụ cầu, viêm kết mạc hay nhiễm virus herpes có thể khởi nguồn từ thói quen dùng chung đồ tưởng chừng như vô hại này. Do đó, việc phân định ranh giới sử dụng riêng biệt cho từng loại đồ dùng là nguyên tắc cơ bản trong y học dự phòng cộng đồng.
Bàn chải đánh răng và dụng cụ vệ sinh răng miệng
Bàn chải đánh răng là vật dụng tiếp xúc trực tiếp với bề mặt răng, nướu và nước bọt. Trong quá trình chải răng, những vi tổn thương nhỏ ở nướu có thể xuất hiện, tạo điều kiện cho các mầm bệnh xâm nhập qua đường máu hoặc dịch tiết. Dùng chung bàn chải có thể làm lây lan vi khuẩn gây sâu răng, viêm quanh răng và các virus lây truyền qua niêm mạc như virus herpes simplex hay các virus viêm gan. Ngoài ra, độ ẩm thường xuyên trên lông bàn chải sau khi sử dụng cũng là môi trường thuận lợi để vi sinh vật tồn tại kéo dài. Mỗi thành viên trong gia đình cần có bàn chải riêng biệt, đặt ở vị trí khô thoáng và thay mới định kỳ sau mỗi ba tháng.
Dao cạo râu và dụng cụ cắt tỉa móng tay móng chân
Dao cạo râu, kềm bấm móng tay và nhíp nhổ lông là những vật sắc nhọn dễ gây xước da hoặc chảy máu vi thể mà mắt thường khó nhận biết. Khi dùng chung các vật dụng này, dịch tiết và máu mang mầm bệnh có thể truyền trực tiếp từ người này sang người khác. Nguy cơ lây nhiễm đáng lo ngại nhất bao gồm virus viêm gan B, viêm gan C và các tác nhân gây nhiễm trùng huyết. Với kềm bấm móng, nguy cơ lây nhiễm vi nấm gây nấm móng, nấm da quanh móng hoặc mụn cóc sinh dục do virus HPV cũng rất phổ biến. Vì vậy, các dụng cụ cắt tỉa này cần được dùng riêng, lau rửa sạch và sát trùng bằng cồn sau mỗi lần sử dụng.
Khăn mặt khăn tắm và vật dụng bằng vải trong phòng tắm
Khăn mặt và khăn tắm thường xuyên lưu lại tế bào chết, chất nhờn và mồ hôi sau khi lau người. Môi trường ẩm ướt, thiếu ánh sáng tự nhiên trong phòng tắm tạo điều kiện lý tưởng cho vi nấm và vi khuẩn phát triển mạnh mẽ trên sợi vải. Dùng chung khăn lau mặt có thể làm lây lan các chủng vi khuẩn tụ cầu gây mụn nhọt, viêm nang lông, cũng như các bệnh lý viêm kết mạc mắt cấp tính. Dùng chung khăn tắm làm gia tăng nguy cơ lây truyền các bệnh nấm da như hắc lào, lang ben hoặc ghẻ ngứa giữa các thành viên sống chung nhà. Mọi người nên dùng khăn riêng, phơi khô sau mỗi lần sử dụng và giặt định kỳ hàng tuần.
Dụng cụ trang điểm và các sản phẩm dưỡng môi
Cọ trang điểm, bông mút phấn, chì kẻ mắt và son môi tiếp xúc trực tiếp với vùng da nhạy cảm quanh mắt, miệng và dịch tiết tự nhiên. Cọ và mút trang điểm tích tụ nhiều bã nhờn, bụi bẩn cùng vi khuẩn gây mụn trứng cá và viêm bờ mi. Việc chia sẻ son môi hoặc son dưỡng là con đường ngắn dẫn đến lây nhiễm virus herpes môi, gây ra các nốt mụn nước đau rát khó chịu. Tương tự, dùng chung chì kẻ mắt hoặc mascara có thể nhanh chóng làm lây lan vi khuẩn gây đau mắt đỏ hoặc nhiễm trùng giác mạc. Việc vệ sinh cọ trang điểm thường xuyên bằng dung dịch chuyên dụng và giữ mỹ phẩm cho mục đích cá nhân là nguyên tắc quan trọng để bảo vệ da.
Tai nghe nhét tai và lăn khử mùi cá nhân
Tai nghe nhét tai thường đưa sâu vào trong ống tai, nơi có sự tích tụ tự nhiên của ráy tai, hơi ẩm và hệ vi sinh vật bản địa. Khi chia sẻ tai nghe, vi khuẩn từ tai người này có thể chuyển sang tai người khác, làm mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên và dẫn đến nguy cơ viêm tai ngoài, nhiễm trùng ống tai hoặc nhọt ống tai. Thêm vào đó, việc dùng chung lăn khử mùi dạng đầu lăn trực tiếp lên vùng da nách nhiều mồ hôi cũng có thể truyền vi khuẩn gây mùi và các vi nấm cư trú trên da. Đối với tai nghe nhét tai, người dùng nên vệ sinh bằng cồn y tế định kỳ và hạn chế tối đa việc cho người khác mượn sử dụng.
Lưu ý an toàn
Những thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức vệ sinh phòng bệnh và không thay thế cho các chỉ định y khoa. Khi nghi ngờ bản thân bị lây nhiễm bệnh qua đồ dùng chung hoặc xuất hiện các dấu hiệu như lở loét da, ngứa ngáy dữ dội, mắt đỏ đau nhức hay tổn thương niêm mạc kéo dài, người bệnh không nên tự ý bôi thuốc hoặc dùng thuốc uống không rõ nguồn gốc mà cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa da liễu hoặc truyền nhiễm để được bác sĩ chẩn đoán chính xác.
Tóm tắt
Thói quen dùng riêng đồ dùng cá nhân là biện pháp vệ sinh đơn giản nhưng có ý nghĩa lớn trong việc ngăn chặn các bệnh truyền nhiễm. Mỗi người nên tự trang bị các vật dụng thiết yếu mang theo khi đi làm, đi học hoặc lưu trú nơi công cộng. Khi phát hiện các tổn thương bất thường ở da, niêm mạc miệng hoặc mắt, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn điều trị kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Cần làm gì nếu vô tình dùng chung bàn chải đánh răng với người khác?
Nếu lỡ dùng nhầm, bạn nên súc miệng kỹ bằng nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn miệng chuyên dụng, sau đó thay ngay bàn chải mới để tránh tiếp tục tiếp xúc với mầm bệnh tồn đọng.
Xịt cồn khử trùng có giúp dụng cụ trang điểm dùng chung an toàn không?
Nước xịt khử trùng bề mặt có thể giảm bớt vi khuẩn tạm thời nhưng không thể tiêu diệt hoàn toàn tế bào nấm hoặc bọ ve nằm sâu trong đầu cọ trang phục hay mút phấn.
Dùng chung tai nghe chụp tai có đỡ rủi ro hơn tai nghe nhét tai không?
Các loại tai nghe nhét sâu vào ống tai có nguy cơ lây truyền vi khuẩn cao hơn nhiều so với tai nghe chụp ngoài vành tai vì dễ tích tụ ráy tai, ẩm ướt và cọ xát niêm mạc.
Trẻ nhỏ trong cùng gia đình có nên dùng chung khăn mặt và khăn tắm không?
Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và làn da rất mỏng manh, do đó việc dùng chung khăn tắm hay dụng cụ vệ sinh càng dễ khiến trẻ nhiễm trùng da hoặc lây bệnh hô hấp.
Giặt khăn tắm thường xuyên có loại bỏ hoàn toàn nguy cơ lây bệnh khi dùng chung không?
Việc giặt khăn ở nhiệt độ cao và phơi dưới ánh nắng mặt trời giúp diệt khuẩn tốt, nhưng khăn ẩm treo trong nhà tắm kín vẫn là môi trường sinh sôi của nấm mốc, tốt nhất mỗi người vẫn nên có khăn riêng.
