Những thông tin cần biết về bệnh nấm ống tai và cách xử trí

Nấm ống tai là gì?

Nấm ống tai là tình trạng viêm nhiễm bán cấp hoặc mạn tính xảy ra ở da ống tai ngoài do sự phát triển quá mức của các loại vi nấm. Ống tai ngoài có cấu trúc hình ống hẹp, tối và ấm áp, vốn là điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật cư trú. Khi lớp sáp tai bảo vệ bị mất đi hoặc có tổn thương trầy xước niêm mạc kết hợp với độ ẩm cao, bào tử nấm sẽ bám dính, nảy mầm và phát triển thành từng đám sợi nấm bám chặt vào thành ống tai. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là những người thường xuyên bơi lội, người sống trong môi trường nóng ẩm hoặc người có thói quen vệ sinh tai không đúng cách. Nếu không được chẩn đoán và xử trí y tế kịp thời, tổn thương nấm có thể lan rộng đến màng nhĩ, gây thủng màng nhĩ hoặc bội nhiễm vi khuẩn tạo nên các ổ viêm mủ phức tạp.

Nguyên nhân và những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc nấm ống tai

Nhiễm nấm ống tai xảy ra khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da ống tai ngoài bị suy yếu, tạo môi trường thuận lợi cho vi nấm bùng phát. Hai chủng nấm thường gặp nhất là Aspergillus và Candida. Môi trường nhiệt đới ẩm ướt, thời tiết nóng ẩm hoặc thói quen thường xuyên để nước đọng trong tai sau khi tắm, bơi lội là điều kiện lý tưởng cho nấm sinh sôi.

Bên cạnh yếu tố môi trường, thói quen ngoáy tai bằng dụng cụ kim loại chưa khử trùng tại các tiệm cắt tóc, dùng tăm bông thô ráp làm trầy xước niêm mạc là đường vào phổ biến của bào tử nấm. Ngoài ra, việc lạm dụng thuốc nhỏ tai chứa kháng sinh hoặc corticoid kéo dài cũng làm tiêu diệt vi khuẩn có lợi, phá vỡ hệ cân bằng vi sinh tại chỗ và thúc đẩy nấm phát triển mạnh mẽ.

Triệu chứng điển hình nhận biết nấm ống tai

Dấu hiệu nhận biết điển hình nhất của nấm ống tai là cảm giác ngứa ngáy sâu bên trong tai, mức độ ngứa thường tăng dần khiến người bệnh luôn muốn ngoáy tai liên tục. Ống tai có thể tiết dịch ẩm ướt, dịch có màu trắng đục, vàng, xám đen hoặc xanh tùy thuộc vào chủng nấm gây bệnh.

Khi khối vảy nấm và dịch tiết tích tụ nhiều làm bít tắc lòng ống tai, người bệnh sẽ cảm thấy tai bị ù, cảm giác đầy tức như có dị vật và sức nghe suy giảm tạm thời. Trong những trường hợp bội nhiễm vi khuẩn kết hợp, người bệnh có thể xuất hiện cơn đau nhức nhối lan ra nửa đầu, vùng da cửa tai sưng đỏ và tiết dịch có mùi hôi khó chịu.

Nguyên tắc xử trí y khoa và chăm sóc khi bị nấm ống tai

Khi nghi ngờ mắc nấm ống tai, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được bác sĩ nội soi chẩn đoán xác định. Bước xử trí tiên quyết và quan trọng nhất là bác sĩ sẽ làm sạch triệt để ống tai, hút sạch mủ dịch, vảy nấm và biểu mô bong tróc dưới sự hỗ trợ của máy hút chuyên dụng hoặc que tăm bông vô khuẩn.

Sau khi lòng ống tai đã được làm sạch và thông thoáng, bác sĩ mới chỉ định các loại dung dịch hoặc kem bôi kháng nấm phù hợp tại chỗ như clotrimazole, miconazole hoặc nystatin. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nhỏ có chứa corticoid hoặc kháng sinh đơn thuần vì chúng không có tác dụng diệt nấm và có nguy cơ khiến tình trạng nhiễm trùng bùng phát nặng hơn.

Biện pháp phòng ngừa và hạn chế nấm ống tai tái phát

Để phòng ngừa nấm ống tai khởi phát cũng như ngăn ngừa bệnh tái đi tái lại, việc giữ cho tai luôn khô thoáng là nguyên tắc cơ bản hàng đầu. Sau khi tắm hoặc đi bơi, nên nghiêng đầu sang từng bên để nước tự chảy ra ngoài, sau đó dùng góc khăn bông mềm thấm khô nhẹ nhàng vành tai và cửa ống tai ngoài.

Không nên tự ý sử dụng tăm bông, que nhọn hay vật cứng đưa sâu vào trong tai vì hành động này dễ làm xước da ống tai và đẩy ráy tai, nấm vào sát màng nhĩ. Hạn chế tối đa việc lấy ráy tai tại các tiệm cắt tóc gội đầu bằng dụng cụ dùng chung chưa được tiệt trùng đúng quy chuẩn. Đồng thời, cần thường xuyên vệ sinh nút tai nghe, máy trợ thính bằng cồn y tế để loại bỏ nguồn lây nhiễm tiềm ẩn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý thụt rửa tai bằng nước muối, cồn, giấm hoặc các bài thuốc dân gian khi chưa có sự thăm khám của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng, bởi nếu màng nhĩ đã bị thủng, các chất này có thể tràn vào tai giữa gây viêm tai giữa cấp và tổn thương thính giác vĩnh viễn.

Tóm tắt

Nấm ống tai là tình trạng nhiễm trùng tại chỗ có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Người bệnh không nên tự ý điều trị bằng mẹo dân gian hoặc tự mua thuốc nhỏ tai bừa bãi. Việc thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng, vệ sinh ống tai sạch sẽ và giữ tai luôn khô ráo là chìa khóa quan trọng nhất để phòng ngừa nấm tái phát lâu dài.