Những sai lầm khiến bệnh cảm cúm kéo dài và cách chăm sóc đúng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh cảm cúm thông thường do vi rút gây ra và đa phần sẽ tự thuyên giảm sau khoảng một tuần nếu người bệnh chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, không ít trường hợp các triệu chứng sốt nhẹ, ho đờm, đau nhức cơ thể và mệt mỏi lại kéo dài dai dẳng nhiều tuần liền mà không rõ lý do.
Tình trạng này phần lớn bắt nguồn từ những sai lầm phổ biến trong thói quen sinh hoạt và việc tự ý sử dụng thuốc điều trị tại nhà. Việc nhận diện đúng các thói quen sai lệch giúp người bệnh điều chỉnh kịp thời, tạo điều kiện thuận lợi để hệ miễn dịch tự nhiên sớm loại bỏ vi rút và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Sai lầm khiến cảm cúm kéo dài là gì?
Bệnh cảm cúm là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các chủng vi rút cúm gây ra, chủ yếu lây truyền qua các giọt bắn đường thở khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp. Triệu chứng lâm sàng điển hình bao gồm sốt, ớn lạnh, đau nhức cơ bắp toàn thân, đau họng, nghẹt mũi và mệt mỏi sâu sắc. Ở người có sức đề kháng bình thường, cơ thể sẽ tự sản sinh kháng thể để khống chế và dọn sạch vi rút trong vòng 7 đến 10 ngày. Tuy nhiên, thời gian khỏi bệnh phụ thuộc mật thiết vào khả năng phòng vệ của hệ thống miễn dịch và chế độ chăm sóc, phục hồi. Khi người bệnh có những can thiệp sai lầm về dùng thuốc, dinh dưỡng hoặc sinh hoạt, hàng rào bảo vệ niêm mạc đường hô hấp có thể bị tổn thương nặng nề hơn, khiến phản ứng viêm kéo dài hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn cơ hội xâm nhập gây ra bội nhiễm.
Tự ý dùng kháng sinh khi bị nhiễm vi rút cúm
Một trong những sai lầm phổ biến nhất là tự ý mua thuốc kháng sinh để điều trị cảm cúm. Cảm cúm do các chủng vi rút cúm gây ra, trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt hoặc ức chế vi khuẩn. Kháng sinh hoàn toàn không có hiệu lực đối với vi rút đường hô hấp. Việc tự ý sử dụng kháng sinh không những không rút ngắn được thời gian mắc bệnh mà còn gây ra nhiều hệ lụy cho đường tiêu hóa như tiêu chảy, loạn khuẩn ruột và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh trong cộng đồng. Người bệnh chỉ sử dụng kháng sinh khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn được bác sĩ chẩn đoán rõ ràng, chẳng hạn như viêm tai giữa, viêm phế quản hoặc viêm phổi thứ phát sau cúm. Thay vì tìm kiếm kháng sinh, việc kiểm soát triệu chứng bằng nghỉ ngơi và các biện pháp chăm sóc nâng đỡ mới là yếu tố quyết định giúp cơ thể sớm đẩy lùi vi rút.
Tiếp tục làm việc gắng sức và không dành thời gian nghỉ ngơi
Nhiều người có tâm lý chủ quan, cho rằng cảm cúm chỉ là bệnh nhẹ nên vẫn tiếp tục làm việc cường độ cao, thức khuya hoặc vận động thể lực nặng. Khi bị nhiễm vi rút cúm, toàn bộ hệ miễn dịch phải hoạt động tối đa để sinh kháng thể và loại bỏ tác nhân gây bệnh, tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Việc tiếp tục gắng sức khiến cơ thể rơi vào trạng thái suy nhược, hàng rào phòng thủ suy yếu và kéo dài thời gian phát triển của vi rút trong đường hô hấp. Ngoài ra, việc vận động quá mức còn làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch như viêm cơ tim sau cúm, tuy hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm. Nghỉ ngơi tại giường trong môi trường thông thoáng, ngủ đủ giấc từ bảy đến chín tiếng mỗi đêm là liều thuốc tự nhiên quan trọng giúp các tế bào miễn dịch nhanh chóng phục hồi chức năng và rút ngắn thời gian nhiễm bệnh.
Uống không đủ nước và kiêng khem dinh dưỡng quá mức
Sốt, toát mồ hôi, nghẹt mũi và thở bằng miệng khiến người bệnh cảm cúm mất một lượng nước và chất điện giải đáng kể. Tuy nhiên, nhiều người lại quên bổ sung nước đầy đủ hoặc kiêng khem ăn uống quá mức vì cảm giác chán ăn, đắng miệng. Khi cơ thể thiếu nước, dịch tiết đường hô hấp trở nên đặc quánh, niêm mạc mũi họng bị khô rát, gây khó khăn cho việc tống xuất đờm nhầy và tạo điều kiện cho vi khuẩn bám dính gây bội nhiễm. Chế độ ăn uống nghèo dinh dưỡng cũng khiến cơ thể thiếu hụt các vi chất cần thiết như kẽm, vitamin C và protein để tái tạo tế bào miễn dịch. Người bệnh nên duy trì uống nhiều nước ấm, nước canh thịt hầm, súp hoặc nước ép trái cây tươi để duy trì thể tích tuần hoàn và làm loãng đờm, hỗ trợ đường thở nhanh thông thoáng trở lại.
Lạm dụng thuốc hạ sốt giảm đau hoặc dùng sai cách
Khi bị sốt và đau nhức mình mẩy, nhiều người có thói quen dùng thuốc giảm đau hạ sốt paracetamol dồn dập vượt quá khoảng cách an toàn, hoặc phối hợp nhiều loại thuốc cảm cúm tổng hợp có cùng thành phần hoạt chất mà không để ý. Việc dùng thuốc quá liều không làm bệnh khỏi nhanh hơn mà lại tạo áp lực chuyển hóa lớn lên tế bào gan và thận, thậm chí gây ngộ độc gan cấp tính. Ngược lại, một số người khi thấy triệu chứng hạ sốt tạm thời đã vội vàng ngừng theo dõi và nghĩ rằng bệnh đã khỏi hoàn toàn, dẫn đến chủ quan không phát hiện kịp thời các diễn tiến nặng như khó thở, đau tức ngực hoặc viêm phổi sau cúm. Thuốc điều trị triệu chứng chỉ nhằm giảm bớt sự khó chịu, hoàn toàn không thay thế được quá trình hồi phục tự nhiên của hệ thống miễn dịch.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị y khoa cá nhân. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc phối hợp các loại thuốc cảm, thuốc kháng sinh, thuốc kháng vi rút khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Đối với các đối tượng có nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền mạn tính, cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu cảm cúm để được theo dõi an toàn.
Tóm tắt
Bệnh cảm cúm thường tự thoái lui sau khoảng một tuần nếu được chăm sóc đúng cách. Việc tránh các thói quen sai lầm như lạm dụng kháng sinh, làm việc quá sức hay lơ là bổ sung dinh dưỡng giúp hệ miễn dịch phục hồi nhanh chóng và giảm thiểu rủi ro biến chứng nguy hiểm. Người bệnh cần lắng nghe cơ thể và chủ động liên hệ bác sĩ khi có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo bất thường nào.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh cảm cúm kéo dài bao lâu thì được xem là bất thường?
Cảm cúm thông thường thường kéo dài từ năm đến mười ngày. Nếu các triệu chứng như ho, sốt hoặc mệt mỏi kéo dài quá hai tuần mà không thuyên giảm, người bệnh cần đi khám để loại trừ viêm phế quản, viêm phổi hoặc viêm xoang do bội nhiễm vi khuẩn.
Người bị cảm cúm có nên xông hơi liên tục mỗi ngày không?
Không nên xông hơi khi sốt quá cao hoặc cơ thể đang suy kiệt vì dễ gây mất nước nghiêm trọng và hạ huyết áp. Chỉ nên xông mũi họng nhẹ nhàng bằng nước ấm hoặc tinh dầu khi đã hạ sốt để làm thông thoáng đường thở.
Bị cảm cúm có nên tập thể dục để toát mồ hôi cho nhanh khỏi không?
Không nên tập luyện nặng vì cơ thể đang dồn năng lượng cho hệ miễn dịch chống lại vi rút cúm. Vận động quá sức có thể làm suy giảm sức đề kháng và khiến tình trạng mệt mỏi, đau nhức cơ bắp kéo dài hơn.
Uống nước đá có làm bệnh cảm cúm lâu khỏi hơn không?
Uống nước đá không phải nguyên nhân trực tiếp làm cúm nặng hơn, nhưng nhiệt độ lạnh có thể gây kích ứng niêm mạc họng, làm tăng phản xạ ho và cảm giác rát họng. Người bệnh nên ưu tiên uống nước ấm để làm dịu đường hô hấp.
Khi nào cảm cúm kéo dài cần phải đi khám bác sĩ ngay?
Người bệnh nên đi khám ngay nếu sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt, khó thở, tức ngực, ho ra đờm đặc có màu xanh vàng hoặc mệt lả li bì. Đây có thể là dấu hiệu bội nhiễm hoặc biến chứng viêm phổi.
