Những sai lầm phổ biến khi dùng thuốc hạ huyết áp và cách phòng tránh

Sai lầm khi dùng thuốc hạ huyết áp là gì?

Thuốc hạ huyết áp là nhóm dược phẩm được bác sĩ chỉ định nhằm đưa áp lực dòng máu trong lòng động mạch về mức an toàn, từ đó bảo vệ tim, não, thận và mắt khỏi sự tàn phá của áp lực cao kéo dài. Tăng huyết áp phần lớn là vô căn và thường tiến triển âm thầm không có triệu chứng báo trước, do đó mục tiêu của việc dùng thuốc là kiểm soát và ngăn chặn biến chứng chứ không thể chữa khỏi dứt điểm hoàn toàn.

Khi người bệnh sử dụng thuốc không đúng theo hướng dẫn y khoa, nồng độ hoạt chất trong máu sẽ không đạt được mức cân bằng sinh học cần thiết. Tình trạng này khiến huyết áp lúc quá cao, lúc lại tụt quá thấp, gây áp lực đột ngột lên thành mạch máu và làm tăng đáng kể nguy cơ xuất huyết não hoặc thiếu máu cơ tim cấp. Việc hiểu đúng mục đích điều trị đóng vai trò nền tảng giúp người bệnh gắn bó và tuân thủ phác đồ lâu dài.

Tự ý ngừng uống thuốc khi thấy chỉ số huyết áp đã ổn định

Một trong những sai lầm phổ biến nhất ở người bệnh tăng huyết áp là tự ý ngưng thuốc ngay khi thấy kết quả đo huyết áp tại nhà trở về mức bình thường hoặc khi cơ thể cảm thấy khỏe mạnh. Nhiều người lầm tưởng rằng huyết áp đã khỏi hẳn nên không cần dùng thuốc nữa để tránh hại gan thận.

Thực tế, chỉ số huyết áp duy trì ở mức an toàn là nhờ tác dụng điều hòa liên tục của thuốc trong cơ thể. Khi dừng thuốc đột ngột, nồng độ hoạt chất trong huyết tương suy giảm nhanh chóng, dẫn đến hiện tượng huyết áp tăng vọt trở lại. Tình trạng tăng huyết áp hồi ứng này đặc biệt nguy hiểm vì thành mạch phải chịu áp lực lớn bất ngờ, làm tăng nguy cơ nứt vỡ mạch máu não hoặc kích hoạt cơn đau thắt ngực không ổn định. Người bệnh cần nhớ rằng thuốc hạ huyết áp phải được duy trì đều đặn hàng ngày theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tim mạch.

Tự ý tăng giảm liều hoặc chia sẻ đơn thuốc của người khác

Nhiều người bệnh có thói quen tự ý bẻ đôi viên thuốc để giảm liều khi thấy huyết áp thấp hơn một chút, hoặc tự uống tăng gấp đôi liều khi thấy huyết áp hơi nhích lên. Một sai lầm nguy hại khác là mượn đơn thuốc của người thân, hàng xóm vì thấy họ dùng loại thuốc đó có hiệu quả hạ áp tốt.

Mỗi nhóm thuốc hạ huyết áp như thuốc chẹn kênh canxi, thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn thụ thể angiotensin hay thuốc lợi tiểu đều có cơ chế tác dụng, chống chỉ định và liều lượng riêng biệt. Việc tự ý tăng liều có thể gây tụt huyết áp quá mức, dẫn đến hoa mắt, choáng váng, ngất xỉu và giảm tưới máu não nghiêm trọng. Ngược lại, giảm liều sẽ không đủ nồng độ để bảo vệ tim mạch suốt 24 giờ. Hơn nữa, việc dùng chung đơn thuốc bỏ qua các bệnh lý nền đi kèm như suy thận, hen phế quản hay đái tháo đường, rất dễ dẫn tới ngộ độc hoặc dị ứng thuốc nguy kịch.

Uống thuốc không đúng thời điểm và quên liều thường xuyên

Thời gian bán thải và thời điểm tác dụng của từng loại thuốc hạ huyết áp được thiết kế để duy trì độ ổn định huyết áp trong một khoảng thời gian nhất định trong ngày. Thói quen nhớ lúc nào uống lúc đó, hôm uống buổi sáng, hôm uống buổi tối hoặc thường xuyên bỏ quên liều khiến nồng độ thuốc trong máu dao động thất thường.

Khi nồng độ thuốc không ổn định, huyết áp sẽ có những khoảng trống không được bảo vệ, đặc biệt là vào thời điểm sáng sớm khi huyết áp sinh lý tự nhiên có xu hướng tăng cao, đây cũng là thời điểm hay xảy ra đột quỵ nhất. Ngoài ra, khi nhớ ra mình đã quên liều, một số người bệnh lại uống dồn hai liều cùng một lúc. Hành động này làm tăng vọt nồng độ thuốc trong huyết tương, tiềm ẩn nguy cơ hạ huyết áp tư thế đứng, trụy mạch và thiếu máu cục bộ cơ tim cấp tính. Người bệnh nên tạo thói quen uống thuốc vào một khung giờ cố định và dùng hộp chia thuốc hàng ngày để tránh quên liều.

Không tái khám định kỳ và bỏ qua theo dõi huyết áp tại nhà

Không ít người bệnh sau khi được kê đơn thuốc thì liên tục mua lại đơn cũ uống trong nhiều năm mà không quay lại cơ sở y tế tái khám. Cơ thể con người luôn biến đổi theo tuổi tác, chức năng lọc của thận, gan cũng như tình trạng xơ vữa mạch máu thay đổi theo thời gian, đòi hỏi phác đồ điều trị phải được bác sĩ đánh giá và hiệu chỉnh định kỳ.

Việc không kiểm tra huyết áp thường xuyên tại nhà kết hợp với không tái khám khiến người bệnh không nhận biết được tình trạng huyết áp kháng trị hoặc các tổn thương cơ quan đích đang âm thầm tiến triển. Thêm vào đó, việc dùng một loại thuốc kéo dài mà không làm xét nghiệm sinh hóa máu định kỳ có thể khiến các tác dụng phụ chuyển hóa như rối loạn điện giải, tăng kali máu hoặc suy giảm chức năng thận không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý thay đổi loại thuốc, tăng liều hoặc ngừng thuốc hạ huyết áp mà không có sự đồng ý của bác sĩ điều trị. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như hoa mắt, chóng mặt dữ dội, tức ngực, khó thở, mạch đập quá chậm hoặc sưng phù mặt và môi, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất. Máy đo huyết áp tại nhà cần được kiểm định độ chính xác định kỳ và thực hiện đo đúng quy trình sau khi nghỉ ngơi tĩnh lặng ít nhất năm phút.

Tóm tắt

Kiểm soát huyết áp là một quá trình liên tục đòi hỏi sự kiên trì và tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn y khoa. Tránh xa các sai lầm dùng thuốc, duy trì lối sống lành mạnh, ăn giảm muối và chủ động tái khám định kỳ chính là nền tảng vững chắc nhất để bảo vệ trái tim khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.