Những sai lầm thường gặp khi chăm sóc trẻ bị viêm họng và viêm phế quản

Sai lầm khi chăm sóc trẻ viêm họng viêm phế quản là gì?

Viêm họng và viêm phế quản là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại niêm mạc hầu họng và các ống dẫn khí vào phổi. Ở trẻ em, hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện cùng với đường thở có kích thước nhỏ khiến niêm mạc đường hô hấp rất nhạy cảm trước sự tấn công của các tác nhân gây bệnh từ môi trường sống.

Phần lớn các trường hợp khởi phát là do virus đường hô hấp thông thường và bệnh có thể tự giới hạn sau vài ngày nếu trẻ được chăm sóc nâng đỡ phù hợp. Tuy nhiên, ranh giới giữa một đợt nhiễm trùng hô hấp trên lành tính với nguy cơ lan xuống đường hô hấp dưới dẫn đến viêm tiểu phế quản hay viêm phổi diễn ra khá nhanh ở trẻ nhỏ. Do đó, việc hiểu rõ bản chất của bệnh giúp phụ huynh tránh can thiệp thuốc quá mức cũng như không bỏ sót các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Tự ý cho trẻ dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định y khoa

Sai lầm phổ biến hàng đầu là phụ huynh tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc dùng lại đơn thuốc cũ khi thấy trẻ bắt đầu ho rát họng và chảy mũi. Trên thực tế, phần lớn các đợt viêm họng cấp và viêm phế quản cấp ở trẻ em do virus đường hô hấp gây ra, chẳng hạn như virus hợp bào hô hấp hoặc adenovirus. Kháng sinh chỉ có tác dụng đối với vi khuẩn và hoàn toàn vô hiệu trước các loại virus này.

Việc lạm dụng kháng sinh khi không có chỉ định y khoa không những không giúp trẻ nhanh khỏi bệnh mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trẻ dễ gặp tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy kéo dài do mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Nghiêm trọng hơn, hành động này làm gia tăng tỷ lệ vi khuẩn kháng thuốc, khiến những lần nhiễm khuẩn thực sự sau này trở nên khó điều trị hơn rất nhiều. Cha mẹ chỉ nên dùng kháng sinh khi có kết luận nhiễm khuẩn và đơn thuốc từ bác sĩ nhi khoa.

Lạm dụng thuốc ức chế phản xạ ho và hạ sốt sai cách

Nhiều bậc cha mẹ cảm thấy sốt ruột khi nghe tiếng con ho dai dẳng nên đã tự ý mua các loại thuốc ức chế ho mạnh để trẻ dứt cơn ho nhanh chóng. Tuy nhiên, về mặt sinh lý học, ho là một phản xạ bảo vệ quan trọng của cơ thể nhằm tống xuất chất nhầy, đờm và dị vật ra khỏi đường thở. Khi ức chế phản xạ này, đờm đặc sẽ ứ đọng bên trong các nhánh phế quản, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi và làm tăng nguy cơ biến chứng thành viêm phổi.

Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc hạ sốt sai khoảng cách hoặc phối hợp cùng lúc nhiều loại hoạt chất như paracetamol và ibuprofen khi chưa có hướng dẫn cũng rất nguy hiểm. Uống thuốc hạ sốt quá liều có thể dẫn đến nguy cơ ngộ độc gan cấp hoặc tổn thương thận ở trẻ nhỏ. Phụ huynh chỉ nên dùng thuốc hạ sốt khi nhiệt độ của trẻ đạt ngưỡng khuyến cáo và tuân thủ đúng liều lượng tính theo cân nặng thực tế của trẻ.

Tự ý sử dụng máy khí dung và xông tinh dầu bừa bãi

Một số phụ huynh có thói quen tự mua máy khí dung để xông mũi họng cho con tại nhà bằng các loại thuốc giãn phế quản hoặc dung dịch chứa corticoid khi thấy con thở khò khè. Việc sử dụng thuốc khí dung bừa bãi có thể gây ra nhiều phản ứng bất lợi như tim đập nhanh, run tay, hạ kali máu hoặc tổn thương niêm mạc hô hấp non nớt của trẻ. Các hoạt chất này chỉ được phép dùng khi có chẩn đoán co thắt phế quản cụ thể từ bác sĩ.

Ngoài ra, việc dùng các loại tinh dầu đặc trị như tinh dầu tràm, bạc hà hoặc khuynh diệp bôi trực tiếp gần mũi miệng hoặc xông hơi nước quá nóng cũng là thói quen nguy hại. Hơi tinh dầu quá nồng có thể kích thích niêm mạc, thậm chí gây ức chế hô hấp hoặc co thắt thanh quản đột ngột ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Để làm ẩm đường thở, phụ huynh chỉ nên sử dụng nước muối sinh lý đẳng trương nhỏ mũi hoặc nhỏ mắt thông thường.

Kiêng khem ăn uống quá mức hoặc ép trẻ ăn khi họng đang viêm

Nhiều gia đình theo quan niệm dân gian thường bắt trẻ kiêng khem quá mức khi bị ho, chẳng hạn như kiêng tuyệt đối thịt bò, thịt gà, tôm, cua và các loại hải sản vì sợ làm trẻ ho nhiều hơn. Thực chất, trừ trường hợp trẻ có cơ địa dị ứng rõ ràng với một loại thực phẩm cụ thể, việc kiêng khem khắt khe sẽ khiến trẻ bị thiếu hụt dinh dưỡng, suy giảm hệ miễn dịch và kéo dài thời gian hồi phục của niêm mạc đường hô hấp.

Ngược lại, một số mẹ lại cố gắng ép trẻ ăn lượng thức ăn lớn như ngày thường trong lúc trẻ đang mệt, nôn ói và khó nuốt do đau rát họng. Việc ép ăn dễ khiến trẻ bị sặc thức ăn vào đường thở, dẫn đến viêm phổi hít cực kỳ nguy hiểm. Thay vào đó, phụ huynh nên chế biến các món ăn mềm, ấm, dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp dinh dưỡng và chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày để trẻ hấp thu tốt hơn.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các chế phẩm ức chế ho khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Mỗi đứa trẻ có cơ địa và thể trạng khác nhau, do đó việc dùng thuốc cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn y khoa.

Tóm tắt

Viêm họng và viêm phế quản ở trẻ nhỏ phần lớn có thể tự hồi phục nếu được chăm sóc đúng cách và theo dõi cẩn thận. Cha mẹ không nên vì nôn nóng mà áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng hay lạm dụng thuốc điều trị. Hãy luôn tham vấn ý kiến của bác sĩ chuyên khoa nhi khi nhận thấy những biểu hiện bất thường để bảo vệ đường thở của trẻ an toàn.