Những nhóm thực phẩm dễ gây ngộ độc ở trẻ nhỏ cha mẹ cần chú ý

Thực phẩm gây ngộ độc cho trẻ em là gì?

Ngộ độc thực phẩm ở trẻ em là tình trạng bệnh lý xảy ra sau khi trẻ ăn hoặc uống phải các loại thực phẩm bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh, độc tố vi khuẩn, nấm mốc hoặc chứa các hợp chất hóa học có hại. Nguyên nhân gây ngộ độc ở trẻ rất đa dạng, bao gồm việc sử dụng thực phẩm tươi sống chưa được nấu chín, chế biến bằng nguồn nước không đảm bảo hoặc bảo quản thức ăn thừa không đúng nhiệt độ.

Cơ thể trẻ nhỏ có khối lượng tuần hoàn thấp, hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột còn mỏng manh và hệ vi sinh đường ruột chưa ổn định. Chỉ một lượng nhỏ độc tố vi sinh vật hoặc hóa chất cũng đủ làm tổn thương niêm mạc đường ruột của trẻ, dẫn đến tình trạng mất nước và chất điện giải nhanh chóng. Việc nhận diện đúng các nguồn thực phẩm nguy cơ là bước phòng vệ đầu tiên giúp giảm thiểu rủi ro ngộ độc ở lứa tuổi mầm non và thiếu nhi.

Mật ong tự nhiên và nguy cơ nhiễm độc thần kinh ở trẻ dưới một tuổi

Mật ong tự nhiên có thể chứa bào tử của vi khuẩn Clostridium botulinum. Ở người trưởng thành, hệ vi sinh đường ruột hoàn chỉnh có khả năng ngăn chặn các bào tử này phát triển. Ngược lại, trẻ sơ sinh và trẻ dưới mười hai tháng tuổi có niêm mạc ruột non nớt và nồng độ axit dạ dày thấp, tạo điều kiện thuận lợi cho bào tử nảy mầm và sản sinh độc tố thần kinh botulinum. Tình trạng này có thể gây táo bón kéo dài, bú yếu, suy nhược cơ bắp và thậm chí suy hô hấp nghiêm trọng. Phụ huynh không nên thêm mật ong vào thức ăn dặm hoặc dùng mật ong rơ lưỡi cho trẻ nhỏ.

Sữa tươi chưa qua tiệt trùng và các chế phẩm từ sữa sống

Sữa tươi chưa qua tiệt trùng cùng các chế phẩm từ sữa sống có nguy cơ cao chứa các vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, Escherichia coli, Campylobacter và Listeria monocytogenes. Những mầm bệnh này dễ dàng xâm nhập vào lòng ruột, gây viêm ruột hoại tử, nhiễm khuẩn huyết hoặc hội chứng tan máu urê huyết cấp tính. Trẻ nhỏ khi sử dụng sữa tươi trực tiếp vắt từ trang trại chưa qua kiểm định rất dễ rơi vào tình trạng mất nước và sốc nhiễm khuẩn. Do đó, gia đình chỉ nên chọn sữa và phô mai đã qua xử lý tiệt trùng hoặc thanh trùng đạt chuẩn cho trẻ.

Thịt chưa chín kỹ trứng sống và các loại thủy hải sản tái

Nhiều món ăn phổ biến như thịt bò tái, trứng lòng đào, nước sốt trứng tươi hay các món hải sản như hàu, tôm tái chanh tiềm ẩn lượng lớn vi khuẩn và ký sinh trùng. Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện khiến trẻ em dễ bị tổn thương nặng nề trước độc tố vi khuẩn Salmonella có trong lòng đỏ trứng sống hoặc vi khuẩn Vibrio trong hải sản. Sự xâm nhập của những vi sinh vật này thường gây ra các cơn đau bụng quặn thắt, nôn mửa liên tục và tiêu chảy kèm máu. Toàn bộ thức ăn từ thịt, trứng và thủy hải sản dành cho trẻ bắt buộc phải được nấu chín kỹ ở nhiệt độ an toàn.

Thực vật chứa độc tố tự nhiên như sắn tươi và khoai tây mọc mầm

Nhiều loại thực vật chứa chất độc tự nhiên có thể gây tổn thương tế bào nhanh chóng ở cơ thể trẻ nhỏ. Điển hình là khoai tây mọc mầm chứa lượng lớn glycoalkaloid mà phổ biến là solanine, gây rối loạn tiêu hóa và kích ứng thần kinh. Củ sắn tươi chứa chất độc cyanogenic glucoside có thể chuyển hóa thành hydrocyanic acid gây ngạt tế bào nếu không được ngâm kỹ và mở vung khi luộc. Ngoài ra, các loại nấm mọc hoang dại tuyệt đối không được sử dụng vì độc tố peptide trong một số loài nấm có thể phá hủy tế bào gan và thận không thể hồi phục.

Thức ăn thừa lưu trữ sai cách và thực phẩm chế biến ôi thiu

Thức ăn sau khi nấu chín nếu để ở nhiệt độ phòng quá hai giờ sẽ tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn Bacillus cereus hoặc tụ cầu vàng Staphylococcus aureus phát triển và giải phóng độc tố ruột. Những độc tố này rất bền với nhiệt, khiến việc đun sôi lại thức ăn đôi khi không thể loại trừ hết nguy cơ gây bệnh. Thức ăn thừa lưu trữ trong tủ lạnh quá nhiều ngày hoặc rã đông ở nhiệt độ phòng rồi tái cấp đông cũng là nguồn lây nhiễm chéo phổ biến. Cha mẹ nên chuẩn bị khẩu phần vừa đủ cho từng bữa ăn của trẻ để hạn chế việc tích trữ lâu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay can thiệp y tế chuyên khoa. Khi trẻ có dấu hiệu nôn ói nhiều, tiêu chảy liên tục, sốt cao hoặc li bì, phụ huynh tuyệt đối không tự mua thuốc cầm tiêu chảy hay tự ý dùng kháng sinh mà cần đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa nhi gần nhất.

Tóm tắt

Chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ nhỏ đòi hỏi sự cẩn trọng cao độ từ khâu lựa chọn, sơ chế đến bảo quản thực phẩm. Việc nhận biết các nhóm thức ăn tiềm ẩn rủi ro giúp phụ huynh chủ động bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa của con. Khi trẻ có biểu hiện bất thường nghi ngờ do thức ăn, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và hỗ trợ kịp thời.