Những nhóm người có nguy cơ cao bị nhiễm nấm

Nguy cơ bị nhiễm nấm là gì?

Nhiễm nấm bao gồm nhiều dạng khác nhau, từ các bệnh nhiễm trùng nông trên bề mặt da, tóc, móng và niêm mạc như nhiễm nấm Candida hay nấm thân, cho đến các trường hợp nhiễm nấm sâu xâm lấn vào cơ quan nội tạng. Các loài vi nấm thường phát triển mạnh trong môi trường nóng ẩm, thiếu ánh sáng và ở những vùng da có nhiều nếp gấp hoặc bị bít tắc.

Dù cơ thể con người có hàng rào bảo vệ tự nhiên, nhiều yếu tố như bệnh lý nền, thói quen sinh hoạt, môi trường sống hoặc việc sử dụng một số loại thuốc điều trị có thể tạo điều kiện thuận lợi cho nấm xâm nhập. Hiểu rõ bản chất của bệnh nhiễm nấm và các con đường lây truyền giúp người bệnh nâng cao cảnh giác, từ đó áp dụng các phương án chăm sóc và phòng ngừa phù hợp.

Người có hệ miễn dịch suy giảm hoặc đang điều trị bệnh lý nền

Hệ miễn dịch đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát các vi sinh vật cơ hội, bao gồm cả bào tử nấm. Những người có hệ miễn dịch yếu là nhóm đối tượng đứng trước nguy cơ cao nhất bị nhiễm nấm, đặc biệt là các dạng nhiễm nấm xâm lấn nguy hiểm.

Nhóm này bao gồm bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS, người đang điều trị ung thư bằng hóa trị hoặc xạ trị, bệnh nhân sau ghép tạng phải dùng thuốc chống thải ghép, cũng như người mắc các bệnh tự miễn đang sử dụng corticosteroid liều cao kéo dài. Ở những người này, phản ứng bảo vệ của cơ thể bị suy yếu đáng kể, tạo cơ hội cho các chủng nấm như Candida, Aspergillus hoặc Cryptococcus phát triển và lan rộng vào máu hoặc các cơ quan nội tạng như phổi và não.

Bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường và rối loạn chuyển hóa

Người mắc bệnh tiểu đường, đặc biệt là những trường hợp kiểm soát đường huyết chưa tốt, là nhóm rất dễ bị nhiễm nấm ở da, móng và niêm mạc. Nồng độ đường trong máu và các dịch cơ thể gia tăng cung cấp nguồn dinh dưỡng dồi dào cho sự phát triển của vi nấm, đặc biệt là chủng nấm men Candida.

Bên cạnh đó, tình trạng tăng đường huyết kéo dài có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của tế bào bạch cầu và suy giảm tuần hoàn máu ngoại vi. Điều này khiến vùng da chân, kẽ ngón chân và vùng kín dễ bị tổn thương, rách xước nhỏ nhưng lại chậm lành, tạo điều kiện thuận lợi để vi nấm xâm nhập và gây viễm nhiễm dai dẳng. Việc duy trì chỉ số đường huyết ổn định là yếu tố then chốt giúp nhóm đối tượng này hạn chế nguy cơ tái phát bệnh nấm.

Người thường xuyên lạm dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc ức chế miễn dịch

Sử dụng thuốc kháng sinh phổ rộng trong thời gian dài là một trong những nguyên nhân phổ biến làm tăng nguy cơ nhiễm nấm. Kháng sinh không chỉ tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà còn làm suy giảm các vi khuẩn có lợi thuộc hệ vi sinh vật tự nhiên trên da, trong ruột và âm đạo. Khi cán cân vi sinh bị mất cân bằng, vi nấm vốn bị kìm hãm sẽ có cơ hội tăng sinh mạnh mẽ.

Ngoài ra, những người tự ý sử dụng các thuốc chứa corticosteroid dạng uống, bôi hoặc xịt mà không có chỉ định chuyên môn cũng dễ gặp tình trạng nhiễm nấm niêm mạc miệng, da hoặc đường hô hấp. Thuốc làm giảm phản ứng viêm địa phương và giảm khả năng đề kháng tại chỗ, biến môi trường niêm mạc trở thành nơi lý tưởng cho nấm sinh sống và phát triển.

Người sinh hoạt trong môi trường nóng ẩm hoặc có thói quen vệ sinh chưa phù hợp

Điều kiện môi trường và thói quen sinh hoạt hằng ngày ảnh hưởng trực tiếp đến nguy cơ nhiễm nấm da và móng. Những người làm việc trong môi trường ẩm ướt, người thường xuyên mang giày bít kín, vận động viên thể thao đổ nhiều mồ hôi hoặc công nhân làm việc tiếp xúc liên tục với nước là những đối tượng dễ mắc nấm kẽ chân, nấm bẹn và nấm móng.

Bên cạnh đó, việc sử dụng chung đồ dùng cá nhân như quần áo, khăn tắm, găng tay, lược hoặc dụng cụ cắt móng với người đang nhiễm bệnh cũng làm tăng khả năng lây nhiễm bào tử nấm. Trẻ nhỏ đeo tã lót kéo dài mà không được vệ sinh khô thoáng định kỳ hay người già nằm lâu một chỗ cũng là các nhóm đối tượng nhạy cảm cần được chú trọng chăm sóc da kỹ lưỡng.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về nguy cơ nhiễm nấm chỉ mang tính chất tham khảo tổng quan và giáo dục sức khỏe. Người đọc tuyệt đối không tự ý chẩn đoán bệnh hoặc mua các loại thuốc bôi, thuốc uống chống nấm khi chưa có sự thăm khám của bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc truyền nhiễm. Sử dụng thuốc không đúng chủng nấm hoặc sai liều lượng có thể gây kháng thuốc, làm tổn thương gan thận và khiến tình trạng nhiễm trùng trở nên nghiêm trọng hơn. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, việc trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế là bước quan trọng nhất để đảm bảo an toàn.

Tóm tắt

Nhiễm nấm có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai, nhưng nguy cơ sẽ gia tăng rõ rệt ở những người có thể trạng suy giảm, mắc bệnh nền hoặc sinh hoạt trong môi trường ẩm bít. Nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ, duy trì lối sống lành mạnh, vệ sinh cá nhân sạch sẽ và tham vấn ý kiến y khoa kịp thời giúp bảo vệ bản thân và gia đình trước các bệnh lý do vi nấm.