Những biến chứng nguy hiểm của bệnh loét dạ dày tá tràng

Loét dạ dày tá tràng là gì?

Loét dạ dày tá tràng hình thành khi có sự mất cân bằng giữa các yếu tố tấn công như axit dạ dày, men pepsin, vi khuẩn Helicobacter pylori, thuốc chống viêm không steroid và các yếu tố bảo vệ niêm mạc như chất nhầy hay lưu lượng máu nuôi dưỡng. Tổn thương không chỉ dừng lại ở lớp nông mà ăn sâu qua lớp cơ niêm, tạo thành những ổ loét rỗng.

Nếu chỉ xuất hiện ở mức độ nhẹ, bệnh có thể đáp ứng tốt với các phác đồ ức chế tiết axit và kháng sinh diệt khuẩn. Ngược lại, những ổ loét xơ chai tồn tại lâu ngày sẽ phá hủy cấu trúc thành ống tiêu hóa, làm tăng nguy cơ tổn thương các mạch máu lớn và các cơ quan lân cận. Việc nắm rõ bản chất bệnh học giúp người bệnh hiểu được vì sao việc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa lại mang tính chất sống còn.

Xuất huyết tiêu hóa ồ ạt do ổ loét ăn sâu vào mạch máu

Xuất huyết tiêu hóa là biến chứng cấp tính thường gặp nhất khi các ổ loét dạ dày hoặc hành tá tràng ăn sâu vào thành mạch máu. Tình trạng này có thể biểu hiện từ từ hoặc ồ ạt tùy thuộc vào kích thước mạch máu bị tổn thương. Người bệnh thường có triệu chứng nôn ra máu đỏ tươi, máu cục hoặc chất nôn màu nâu đen như bã cà phê. Đi kèm với đó là tình trạng đi ngoài phân đen bóng, có mùi tanh nồng đặc trưng.

Khi lượng máu mất đi quá nhanh, cơ thể không kịp bù đắp sẽ dẫn đến tụt huyết áp, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh và ngất xỉu. Nếu không được cấp cứu truyền dịch, truyền máu và can thiệp cầm máu qua nội soi kịp thời, người bệnh có nguy cơ rơi vào tình trạng sốc mất máu dẫn đến tử vong.

Thủng ổ loét dẫn đến viêm phúc mạc cấp tính

Thủng dạ dày tá tràng xảy ra khi vết loét ăn mòn qua toàn bộ các lớp của thành ống tiêu hóa, tạo ra lỗ thủng thông vào ổ bụng. Biến chứng này xuất hiện rất đột ngột, người bệnh thường cảm thấy đau bụng dữ dội như dao đâm tại vùng thượng vị, cơn đau nhanh chóng lan ra khắp toàn bộ ổ bụng khiến người bệnh không dám thở mạnh hay cử động.

Khi lỗ thủng xuất hiện, dịch vị dạ dày, axit và thức ăn chưa tiêu hóa sẽ tràn vào khoang màng bụng gây viêm phúc mạc toàn thể. Bụng người bệnh sẽ co cứng như khúc gỗ, kèm theo triệu chứng sốt cao, mạch nhanh và biểu hiện nhiễm trùng nhiễm độc nặng. Đây là một cấp cứu ngoại khoa tối khẩn, bắt buộc phải phẫu thuật khâu lỗ thủng càng sớm càng tốt để ngăn ngừa nhiễm trùng huyết và sốc nhiễm khuẩn.

Hẹp môn vị cản trở quá trình lưu thông thức ăn

Hẹp môn vị là hậu quả của quá trình viêm loét mạn tính kéo dài tại vùng môn vị hoặc hành tá tràng. Khi các vết loét lành lại theo chu kỳ, mô sẹo xơ phát triển co kéo làm lòng môn vị bị chít hẹp, cản trở sự lưu thông tự nhiên của thức ăn từ dạ dày xuống ruột non.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường cảm thấy đầy bụng, khó tiêu và ậm ạch sau khi ăn. Càng về sau, thức ăn ứ đọng lại dạ dày nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày, khiến người bệnh nôn ra thức ăn của bữa trước có mùi chua nồng. Tình trạng nôn mửa kéo dài dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải nghiêm trọng, cơ thể suy kiệt và sút cân nhanh chóng. Hẹp môn vị do sẹo xơ thường cần can thiệp nong qua nội soi hoặc phẫu thuật giải phóng tắc nghẽn.

Nguy cơ ung thư hóa từ các ổ loét dạ dày mạn tính

Các vết loét dạ dày mạn tính, đặc biệt là những ổ loét bờ gồ ghề nằm ở vùng bờ cong nhỏ hoặc hang vị, tiềm ẩn nguy cơ tiến triển thành ung thư dạ dày nếu không được theo dõi chặt chẽ. Sự hiện diện dai dẳng của vi khuẩn Helicobacter pylori cùng với tình trạng viêm niêm mạc mạn tính làm biến đổi cấu trúc tế bào biểu mô dạ dày qua nhiều năm.

Nguy cơ ung thư hóa thường diễn tiến âm thầm và không có triệu chứng báo trước rõ ràng. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy chán ăn, sụt cân nhẹ hoặc mệt mỏi mơ hồ. Do đó, việc tái khám định kỳ kết hợp nội soi dạ dày bấm sinh thiết kiểm tra tế bào là biện pháp cần thiết để tầm soát và phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư hoặc tế bào ác tính ngay từ giai đoạn đầu.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất nâng cao nhận thức sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hoặc ngưng dùng thuốc dạ dày khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu cấp tính như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đau bụng đột ngột dữ dội, người bệnh cần được đưa ngay đến bệnh viện cấp cứu.

Tóm tắt

Loét dạ dày tá tràng là bệnh lý có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ y khoa. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm đóng vai trò quyết định giúp bảo vệ tính mạng. Người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan trước những cơn đau bụng âm ỉ hay tự ý dùng thuốc giảm đau bừa bãi. Khi có bất kỳ triệu chứng bất thường nào, hãy đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và nội soi chẩn đoán kịp thời.