Những lưu ý quan trọng giúp đeo kính áp tròng an toàn cho mắt
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Kính áp tròng ngày càng trở thành sự lựa chọn phổ biến nhờ mang lại sự tiện ích trong sinh hoạt, tính thẩm mỹ cao và tầm nhìn rộng mở cho những người có tật khúc xạ. Tuy nhiên, do được đặt trực tiếp lên bề mặt giác mạc, sản phẩm này đòi hỏi người sử dụng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn y tế.
Nếu không nắm vững cách chăm sóc và vệ sinh, người dùng có thể đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm như khô mắt, trầy xước biểu mô, thậm chí là viêm loét giác mạc đe dọa nghiêm trọng đến thị lực. Bài viết dưới đây tổng hợp những lưu ý cốt lõi giúp bạn duy trì thói quen đeo kính áp tròng an toàn và bảo vệ đôi mắt luôn sáng khỏe mỗi ngày.
Đeo kính áp tròng an toàn là gì?
Kính áp tròng là một loại thấu kính mỏng, cong được đặt trực tiếp lên màng phim nước mắt bao phủ bề mặt giác mạc. Kính được dùng với mục đích điều chỉnh các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị hoặc phục vụ nhu cầu thẩm mỹ thay đổi màu mắt. Giác mạc không chứa mạch máu nuôi dưỡng mà nhận oxy trực tiếp từ không khí thông qua sự trao đổi nước mắt. Khi một thấu kính tiếp xúc với bề mặt này, sự trao đổi oxy và bài tiết chất cặn bã có thể bị ảnh hưởng một phần. Do đó, việc duy trì một quy trình sử dụng đúng chuẩn y khoa là điều kiện tiên quyết để đảm bảo giác mạc luôn được cung cấp đủ dưỡng chất và tránh khỏi sự tấn công của các vi sinh vật gây hại.
Khám chuyên khoa mắt để lựa chọn thông số kính áp tròng thích hợp
Trước khi quyết định sử dụng kính áp tròng, việc thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt là bước khởi đầu bắt buộc. Mắt của mỗi người có độ cong giác mạc, độ ẩm màng phim nước mắt và độ khúc xạ hoàn toàn khác nhau. Độ cận của kính áp tròng thường thấp hơn độ của kính gọng do kính áp tròng được đặt trực tiếp lên bề mặt giác mạc. Bác sĩ nhãn khoa hoặc chuyên viên khúc xạ sẽ đo bán kính cong đáy mắt, kiểm tra tình trạng đáy mắt và kiểm tra mức độ khô mắt để tư vấn loại kính có chất liệu và kích thước phù hợp nhất. Tự ý mua kính trôi nổi trên thị trường mà không qua thăm khám dễ dẫn đến việc đeo kính quá chật gây thiếu oxy giác mạc hoặc quá lỏng làm trầy xước biểu mô.
Rửa sạch và lau khô tay trước khi thao tác tháo lắp kính
Đôi bàn tay là nơi tiếp xúc thường xuyên với môi trường và chứa hàng triệu vi sinh vật có thể gây bệnh. Do đó, việc rửa sạch tay bằng xà phòng dịu nhẹ trước mỗi lần tháo hoặc đeo kính là nguyên tắc bảo vệ mắt quan trọng hàng đầu. Sau khi rửa sạch, cần lau khô tay hoàn toàn bằng khăn sạch không đổ sợi hoặc khăn giấy dùng một lần. Việc để tay ướt chạm vào kính áp tròng tạo điều kiện cho vi khuẩn và nguồn nước lạ xâm nhập trực tiếp vào mắt. Ngoài ra, người sử dụng cần cắt ngắn móng tay gọn gàng để tránh nguy cơ móng tay sắc nhọn vô tình cào rách kính hoặc gây xước bề mặt giác mạc trong thao tác tháo lắp hàng ngày.
Vệ sinh và bảo quản kính bằng dung dịch ngâm chuyên dụng
Dung dịch ngâm rửa kính áp tròng chuyên dụng đóng vai trò làm sạch các chất cặn bã, mảng bám protein từ nước mắt và tiêu diệt các vi sinh vật gây hại. Tuyệt đối không được sử dụng nước máy, nước đóng chai hay nước bọt để rửa kính vì những nguồn này chứa nhiều vi khuẩn và tạp chất nguy hiểm. Sau mỗi lần sử dụng, khay đựng phải được đổ bỏ toàn bộ nước ngâm cũ, tráng lại bằng dung dịch chuyên dụng và để khô tự nhiên ở nơi thoáng mát. Khi đặt kính trở lại vào khay, cần đảm bảo kính ngập hoàn toàn trong dung dịch ngâm mới. Việc pha loãng dung dịch hoặc sử dụng lại nước ngâm cũ sẽ làm mất tác dụng kháng khuẩn, tạo ổ chứa mầm bệnh gây viêm màng bồ đào hoặc viêm loét giác mạc.
Tuân thủ thời gian đeo và hạn sử dụng của từng loại kính
Mỗi loại kính áp tròng được nghiên cứu và thiết kế với thời hạn sử dụng cụ thể, phổ biến gồm loại dùng một ngày, loại hai tuần hoặc loại dùng theo tháng. Người dùng cần tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn này kể từ ngày mở niêm phong, không phụ thuộc vào số lần thực tế đã đeo. Việc kéo dài thời gian sử dụng kính quá hạn khiến bề mặt chất liệu bị lão hóa, giảm khả năng trao đổi oxy và dễ tích tụ protein khó làm sạch. Bên cạnh đó, thời gian đeo kính tối đa trong một ngày thường được khuyến cáo từ 8 đến 10 tiếng tùy theo sức khỏe mắt của từng người. Đeo kính liên tục cả ngày lẫn đêm làm giác mạc bị ngạt oxy, gây phù giác mạc và tăng sinh mạch máu bất thường.
Tránh để kính áp tròng tiếp xúc trực tiếp với môi trường nước
Nước sinh hoạt từ vòi, nước mưa hay nước ở hồ bơi, bồn tắm nước nóng là môi trường sống phổ biến của ký sinh trùng Acanthamoeba và vi khuẩn mủ xanh Pseudomonas aeruginosa. Khi tiếp xúc với nước, kính áp tròng có thể hút nước, thay đổi hình dạng và giữ chặt các tác nhân gây bệnh trên giác mạc. Viêm giác mạc do Acanthamoeba là một trong những nhiễm trùng nặng nề nhất, diễn tiến nhanh và có thể dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn hoặc mù lòa. Vì vậy, người sử dụng nên tháo kính trước khi đi tắm, xông hơi hoặc tham gia các hoạt động bơi lội. Nếu bắt buộc phải đeo kính khi bơi vì lý do tật khúc xạ nặng, bạn cần sử dụng kính bơi chuyên dụng bảo vệ kín hoàn toàn bên ngoài.
Sử dụng nước nhỏ mắt nhân tạo chuyên dụng để bôi trơn giác mạc
Kính áp tròng che phủ bề mặt giác mạc nên có thể làm giảm tốc độ bốc hơi tự nhiên của nước mắt hoặc cản trở lưu thông màng phim nước mắt. Điều này dễ dẫn đến tình trạng khô mắt, cộm xốn, đặc biệt là với những người thường xuyên làm việc trước màn hình máy tính hay trong môi trường máy lạnh. Để cải thiện sự thoải mái, người dùng nên chuẩn bị sẵn nước nhỏ mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản chuyên dùng cho mắt đeo kính áp tròng. Việc cấp ẩm đều đặn giúp bôi trơn bề mặt, giảm ma sát giữa kính và biểu mô giác mạc, đồng thời hỗ trợ đào thải các hạt bụi nhỏ tình cờ lọt vào khe kính trong suốt quá trình sinh hoạt.
Lưu ý an toàn
Mọi triệu chứng bất thường như đỏ mắt kéo dài, đau nhức sâu, cộm xốn dữ dội, sợ ánh sáng, chảy nước mắt liên tục hoặc nhìn mờ đột ngột đều là tín hiệu cảnh báo tổn thương giác mạc. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, người dùng cần tháo kính áp tròng ngay lập tức, tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hay corticoid khi chưa có chỉ định và phải đến khám bác sĩ chuyên khoa mắt sớm nhất có thể.
Tóm tắt
Kính áp tròng là giải pháp thị lực thẩm mỹ và tiện lợi nếu được dùng đúng phương pháp. Việc duy trì thói quen vệ sinh tay, làm sạch kính và tuân thủ thời gian sử dụng sẽ bảo vệ giác mạc khỏi các tổn thương nghiêm trọng. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về sức khỏe đôi mắt, việc chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt là biện pháp an toàn nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên đeo kính áp tròng khi đi ngủ không?
Người dùng tuyệt đối không nên đeo kính áp tròng qua đêm trừ khi có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ nhãn khoa. Thói quen ngủ khi vẫn đeo kính làm giảm cung cấp oxy cho giác mạc, tăng nguy cơ loét giác mạc và nhiễm trùng nặng.
Có thể dùng nước muối sinh lý thay thế dung dịch ngâm kính không?
Nước muối sinh lý không có chất khử trùng, không thể tiêu diệt vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng bám trên bề mặt kính. Bạn chỉ nên dùng dung dịch ngâm rửa chuyên dụng theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Đeo kính áp tròng khi tắm hoặc bơi có an toàn không?
Môi trường nước sinh hoạt và nước hồ bơi chứa nhiều vi sinh vật gây hại, đặc biệt là amip tự do Acanthamoeba. Việc đeo kính khi tiếp xúc với nước làm tăng nguy cơ viêm loét giác mạc nghiêm trọng có thể đe dọa thị lực.
Mắt bị loạn thị có đeo kính áp tròng được không?
Người có tật khúc xạ loạn thị hoàn toàn có thể dùng kính áp tròng loại chuyên biệt dành riêng cho loạn thị. Tuy nhiên, bạn cần được bác sĩ chuyên khoa mắt đo đạc trục và độ loạn chính xác để đảm bảo tầm nhìn rõ nét.
Bao lâu nên thay khay đựng kính áp tròng một lần?
Chuyên gia nhãn khoa khuyến cáo nên thay mới khay bảo quản kính áp tròng định kỳ mỗi 1 đến 3 tháng. Khay đựng sử dụng quá lâu có thể tích tụ màng sinh học chứa vi khuẩn dù vẫn được rửa hàng ngày.
