Những loại thuốc điều trị huyết áp thấp và lưu ý an toàn khi sử dụng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Huyết áp thấp tuy ít gây biến chứng cấp tính nguy hiểm như tăng huyết áp nhưng lại thường xuyên gây ra tình trạng hoa mắt, chóng mặt, choáng váng và mệt mỏi kéo dài. Nhiều người bệnh thắc mắc liệu có nên sử dụng thuốc điều trị huyết áp thấp và những loại thuốc nào thường được bác sĩ chỉ định trong thực tế lâm sàng.
Việc điều trị huyết áp thấp bằng thuốc luôn đòi hỏi sự thận trọng cao độ và phải được thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin tổng quan về các nhóm thuốc điều trị huyết áp thấp phổ biến, cơ chế tác động và những nguyên tắc an toàn người bệnh cần nắm vững.
Thuốc điều trị huyết áp thấp là gì?
Huyết áp thấp được xác định khi chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. Không phải tất cả những người có chỉ số này đều phải sử dụng thuốc, bởi ở nhiều người trẻ tuổi hay vận động viên, đây có thể là trạng thái sinh lý bình thường không gây hại. Quyết định can thiệp bằng thuốc chỉ được đưa ra khi huyết áp thấp kèm theo các triệu chứng lâm sàng như thiếu máu não cục bộ thoáng qua, suy nhược cơ thể, choáng ngất khi thay đổi tư thế hoặc do tổn thương hệ thần kinh thực vật. Bác sĩ chuyên khoa tim mạch sẽ đánh giá toàn diện nguyên nhân bệnh sinh trước khi lựa chọn nhóm thuốc phù hợp cho từng cá nhân.
Khi nào người bệnh cần được chỉ định thuốc điều trị huyết áp thấp
Bác sĩ thường chỉ cân nhắc chỉ định thuốc điều trị huyết áp thấp cho những trường hợp bệnh nhân có triệu chứng nặng như hoa mắt, chóng mặt, ngất xỉu tái diễn hoặc suy giảm chức năng nghiêm trọng do hạ huyết áp tư thế đứng. Những người có chỉ số huyết áp thấp nhưng cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh, không có biểu hiện thiếu máu não thì thường không cần can thiệp bằng thuốc. Mục tiêu chính của việc dùng thuốc là cải thiện lưu lượng máu tưới lên não và các cơ quan trọng yếu, giảm thiểu rủi ro té ngã chấn thương chứ không nhằm mục đích đưa huyết áp về một con số cố định một cách gượng ép.
Các nhóm thuốc điều trị huyết áp thấp thường được bác sĩ sử dụng
Nhóm thuốc co mạch như midodrine hoạt động bằng cách kích thích các thụ thể alpha adrenergic trên mạch máu, làm co các mạch máu nhỏ ngoại vi và tĩnh mạch, từ đó giúp tăng hồi lưu tĩnh mạch về tim và nâng huyết áp động mạch. Loại thuốc này thường được chỉ định trong điều trị hạ huyết áp tư thế đứng có triệu chứng rõ rệt. Nhóm thuốc thứ hai là khoáng corticoid như fludrocortisone, giúp thận giữ muối và nước trong cơ thể, làm tăng thể tích tuần hoàn huyết tương và cải thiện huyết áp toàn thân. Ngoài ra, droxidopa là tiền chất tổng hợp chuyển hóa thành norepinephrine trong cơ thể, hỗ trợ nâng huyết áp ở bệnh nhân có rối loạn thần kinh tự chủ.
Những nguyên tắc an toàn quan trọng khi dùng thuốc nâng huyết áp
Một lưu ý đặc biệt khi sử dụng thuốc nâng huyết áp như midodrine là tránh uống thuốc trong khoảng thời gian trước khi đi ngủ, bởi thuốc có thể gây hiện tượng tăng huyết áp quá mức khi nằm ngửa. Tình trạng huyết áp tăng cao khi nằm tiềm ẩn nguy cơ gây tai biến mạch máu não và các biến cố tim mạch nguy hiểm. Bệnh nhân cần theo dõi huyết áp đều đặn ở cả tư thế đứng và tư thế nằm, ghi chép lại các chỉ số hàng ngày để bác sĩ điều chỉnh phác đồ phù hợp. Không bao giờ được tự ý tăng hay giảm liều hoặc đột ngột ngừng thuốc mà không có sự đồng ý của bác sĩ điều trị.
Kết hợp biện pháp không dùng thuốc để tối ưu hóa hiệu quả điều trị
Thuốc nâng huyết áp chỉ đóng vai trò hỗ trợ và thường không thể thay thế hoàn toàn cho lối sống khoa học. Bệnh nhân cần duy trì uống đủ từ 1.5 đến 2 lít nước mỗi ngày để duy trì thể tích tuần hoàn ổn định, hạn chế tình trạng mất nước dẫn đến tụt huyết áp. Việc thay đổi tư thế một cách từ từ, co duỗi nhẹ cơ bắp chân trước khi đứng dậy sau khi ngủ dậy hoặc ngồi lâu cũng giúp cơ thể thích nghi tốt hơn. Ngoài ra, người bệnh có thể sử dụng vớ áp lực y khoa vùng cẳng chân để ngăn máu ứ đọng ở chi dưới, phối hợp với chế độ ăn uống lành mạnh và vận động thể lực nhẹ nhàng mỗi ngày.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nâng huyết áp hoặc dùng lại đơn thuốc của người khác. Khi xuất hiện các dấu hiệu ngất xỉu, đau thắt ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh hoặc mất định hướng, cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức. Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa.
Tóm tắt
Huyết áp thấp có thể kiểm soát hiệu quả khi người bệnh tuân thủ đúng hướng dẫn chuyên môn và kết hợp đồng bộ các biện pháp không dùng thuốc. Việc sử dụng dược phẩm cần được bác sĩ chuyên khoa tim mạch theo dõi chặt chẽ để đảm bảo an toàn tối đa cho tim và não bộ. Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường, bệnh nhân cần nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và điều chỉnh kịp thời.
Nguồn tham khảo
- Autonomic Neuroscience: Real-world droxidopa or midodrine treatment persistence in patients with neurogenic orthostatic hypotension or orthostatic hypotension
- Clinical Autonomic Research: Adding droxidopa to fludrocortisone or midodrine in a patient with neurogenic orthostatic hypotension and Parkinson disease
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bị huyết áp thấp có nên tự mua thuốc uống khi thấy mệt không?
Người bệnh không nên tự ý mua thuốc nâng huyết áp vì việc này có thể gây nguy cơ tăng huyết áp quá mức khi nằm hoặc làm che lấp các bệnh lý nguy hiểm tiềm ẩn. Bác sĩ cần thăm khám trực tiếp để xác định nguyên nhân gây bệnh trước khi chỉ định.
Những trường hợp nào bắt buộc phải dùng thuốc điều trị huyết áp thấp?
Thuốc điều trị huyết áp thấp thường phát huy tác dụng tốt nhất trong các trường hợp hạ huyết áp tư thế đứng dai dẳng hoặc tụt huyết áp do rối loạn hệ thần kinh thực vật sau khi đã áp dụng các biện pháp sinh hoạt nhưng không đạt hiệu quả.
Uống thuốc huyết áp thấp có thể gặp phải tác dụng phụ gì?
Tác dụng phụ thường gặp bao gồm tăng huyết áp quá mức khi nằm ngửa, da nổi da gà, cảm giác ngứa ran da đầu, bí tiểu hoặc rối loạn nhịp tim. Bệnh nhân cần thông báo ngay cho nhân viên y tế nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường này.
Phụ nữ mang thai bị huyết áp thấp có được uống thuốc nâng huyết áp không?
Phụ nữ mang thai bị tụt huyết áp tuyệt đối không được tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc nâng huyết áp nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ sản phụ khoa và tim mạch, vì một số thuốc có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tuần hoàn thai nhi.
Người bệnh có thể cải thiện huyết áp thấp bằng cách nào ngoài việc uống thuốc?
Bệnh nhân có thể bổ sung nước điện giải, uống đủ nước mỗi ngày, tăng nhẹ lượng muối trong khẩu phần ăn theo hướng dẫn của bác sĩ, chia nhỏ bữa ăn và mang tất áp lực y khoa để cải thiện lưu thông máu.
