Những hiểm họa sức khỏe khi tự ý áp dụng cách trị sốt tại nhà

Cách trị sốt tại nhà là gì?

Sốt xảy ra khi nhiệt độ cơ thể đo được ở nách từ ba mươi bảy phẩy lăm độ C trở lên, hoặc từ ba mươi tám độ C trở lên khi đo ở trực tràng hay tai. Bản thân cơn sốt thường là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang phản ứng lại tình trạng nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm virus cúm, sốt xuất huyết hoặc sau tiêm chủng. Mức độ sốt không phản ánh hoàn toàn mức độ nghiêm trọng của bệnh lý căn nguyên. Mục tiêu hàng đầu trong chăm sóc người bị sốt là giúp họ cảm thấy thoải mái, ngăn ngừa tình trạng mất nước và theo dõi sát các diễn biến bất thường, chứ không phải tìm mọi cách ép nhiệt độ hạ xuống tức thì. Việc tự ý áp dụng các biện pháp can thiệp khi chưa xác định rõ nguyên nhân tiềm ẩn rất dễ gây ra những biến chứng nặng nề cho sức khỏe, đặc biệt là ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Nguy cơ ngộ độc khi lạm dụng hoặc phối hợp thuốc hạ sốt

Sai lầm thường gặp nhất khi tự chăm sóc tại nhà là tâm lý nôn nóng, tự ý tăng liều dùng hoặc rút ngắn khoảng cách giữa các lần uống thuốc. Paracetamol là hoạt chất hạ sốt phổ biến nhất, nhưng nếu sử dụng vượt quá mức khuyến cáo hoặc dùng lặp lại quá dày đặc, chất chuyển hóa của thuốc sẽ tích tụ và gây tổn thương tế bào gan cấp tính, có thể dẫn đến suy gan nguy hiểm.

Bên cạnh đó, việc tự ý phối hợp xen kẽ giữa paracetamol và ibuprofen khi chưa có hướng dẫn y tế rất dễ gây nhầm lẫn liều lượng. Đối với trẻ nhỏ, nếu sốt do sốt xuất huyết mà dùng ibuprofen thì nguy cơ xuất huyết tiêu hóa sẽ tăng cao. Đặc biệt, người dân tuyệt đối không dùng aspirin để hạ sốt cho trẻ em do nguy cơ gây ra hội chứng Reye làm tổn thương não và gan nghiêm trọng.

Những tai biến từ mẹo dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng

Nhiều gia đình vẫn áp dụng các mẹo dân gian như chườm đá lạnh, lau cồn, cạo gió hoặc đắp lá cây khi bị sốt. Việc dùng đá lạnh hoặc lau cồn lên cơ thể người đang sốt cao là sai lầm nguy hiểm. Hơi lạnh đột ngột làm co các mạch máu ngoại vi dưới da, cản trở quá trình thoát nhiệt tự nhiên và khiến nhiệt độ vùng lõi bên trong cơ thể tăng cao hơn, dễ kích hoạt cơn co giật ở trẻ nhỏ. Hơn nữa, cồn có thể hấp thu qua da gây ngộ độc thần kinh.

Ngoài ra, cạo gió hay cắt lể gây tổn thương nghiêm trọng đến các mao mạch dưới da. Nếu người bệnh đang mắc sốt xuất huyết hoặc bị giảm tiểu cầu, cạo gió sẽ gây chảy máu diện rộng không thể kiểm soát. Việc đắp các loại lá giã nát chưa khử khuẩn lên trán hay bẹn cũng tiềm ẩn nguy cơ viêm da tiếp xúc và nhiễm trùng huyết.

Tác hại của việc ủ ấm quá kín hoặc kiêng khem sai lầm

Khi bắt đầu sốt, người bệnh thường có cảm giác ớn lạnh và rét run. Phản ứng quen thuộc của nhiều người là đắp chăn dày, mặc nhiều áo ấm và đóng kín cửa phòng để toát mồ hôi. Hành động này vô cùng nguy hiểm vì làm cản trở hoàn toàn sự tỏa nhiệt ra môi trường, khiến nhiệt độ cơ thể tăng vọt mất kiểm soát. Ở trẻ em dưới năm tuổi, thân nhiệt tăng quá nhanh có thể dẫn đến co giật do sốt cao và tổn thương não bộ tạm thời.

Bên cạnh đó, việc kiêng gió và kiêng tắm rửa tuyệt đối cũng mang lại nhiều phiền toái. Mồ hôi ứ đọng trên da không được làm sạch sẽ gây bít tắc lỗ chân lông, ngứa ngáy và viêm nhiễm da. Người bệnh chỉ cần nghỉ ngơi ở phòng thông thoáng, mặc quần áo rộng rãi, thấm hút mồ hôi tốt và có thể lau người nhẹ nhàng bằng nước ấm để cơ thể thông thoáng, dễ chịu.

Hướng dẫn chăm sóc và hạ sốt an toàn theo khoa học

Để hỗ trợ hạ sốt an toàn tại nhà, gia đình cần thực hiện các biện pháp chăm sóc khoa học và theo dõi sát sao. Người bệnh nên được nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát, tránh gió lùa trực tiếp và mặc trang phục mỏng nhẹ. Việc bù nước và điện giải đóng vai trò then chốt bằng cách uống nhiều nước lọc, dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ, nước canh hoặc nước hoa quả tươi để bù lại lượng dịch mất đi qua mồ hôi và hơi thở.

Nếu người bệnh cảm thấy bứt rứt, có thể dùng khăn mềm thấm nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt người bệnh khoảng hai độ C để lau nhẹ ở vùng nách, bẹn và trán. Khi cần dùng thuốc hạ sốt, chỉ nên dùng thuốc đơn chất paracetamol với liều lượng tính theo cân nặng và khoảng cách thời gian theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý phối hợp thuốc, không tự tăng liều dùng và không áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi người bệnh có dấu hiệu sốt cao kéo dài không hạ, co giật, thở khó, li bì hoặc nôn ói liên tục, cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Sốt là phản ứng bảo vệ tự nhiên nhưng cần được xử trí thận trọng và đúng khoa học. Hiểu rõ những hiểm họa từ việc tự ý áp dụng các cách trị sốt tại nhà sẽ giúp bảo vệ an toàn sức khỏe cho cả gia đình. Hãy luôn chủ động tham khảo ý kiến chuyên môn từ bác sĩ hoặc dược sĩ để có hướng can thiệp an toàn, tránh những biến chứng đáng tiếc.