Những điều nên và không nên làm để phòng tránh viêm phổi do virus corona
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Trong bối cảnh dịch bệnh lây truyền qua đường hô hấp diễn biến phức tạp, việc nắm vững các nguyên tắc bảo vệ bản thân và cộng đồng là yếu tố then chốt để kiểm soát mầm bệnh. Viêm phổi do virus corona gây ra bởi chủng virus có khả năng phát tán nhanh chóng qua giọt bắn và bề mặt tiếp xúc, đe dọa trực tiếp đến chức năng hô hấp của người nhiễm.
Hiểu rõ những hành vi có lợi cần phát huy cùng các thói quen sai lầm cần loại bỏ giúp mỗi cá nhân chủ động xây dựng lối sống an toàn. Việc tuân thủ đồng bộ các khuyến cáo khoa học không chỉ giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cho bản thân mà còn góp phần ngăn chặn chuỗi lây lan diện rộng trong xã hội.
Phòng ngừa virus corona là gì?
Bệnh viêm phổi do virus corona là tình trạng nhiễm trùng cấp tính ở nhu mô phổi gây ra bởi các chủng coronavirus, điển hình là SARS-CoV-2. Mầm bệnh lây lan chủ yếu từ người sang người thông qua các giọt bắn đường hô hấp phát sinh khi người bệnh nói chuyện, ho hoặc hắt hơi. Ngoài ra, việc chạm tay vào bề mặt có dính virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng cũng là con đường truyền bệnh phổ biến. Khi xâm nhập sâu vào phế nang, virus có thể gây tổn thương màng phế nang mao mạch, dẫn đến viêm phổi kẽ, suy hô hấp cấp và các rối loạn toàn thân nguy hiểm. Việc nhận biết đúng cơ chế lây truyền giúp định hình rõ ràng các biện pháp phòng ngừa khoa học, loại bỏ những cách hiểu sai lệch có thể gây hại cho sức khỏe.
Những việc nên làm để bảo vệ đường hô hấp và ngăn ngừa lây nhiễm
Thói quen rửa tay đúng quy trình bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất 30 giây là giải pháp căn bản nhằm loại bỏ mầm bệnh bám dính trên da. Khi ở ngoài khu vực có nguồn nước sạch, dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn nồng độ tối thiểu 60 phần trăm là phương án thay thế phù hợp. Mọi người cần thực hiện thao tác này sau khi ho, hắt hơi, chạm vào các bề mặt dùng chung như tay nắm cửa, nút bấm thang máy hoặc trước khi chuẩn bị thức ăn.
Đeo khẩu trang y tế che kín cả mũi và miệng tại nơi công cộng hoặc khu vực tập trung đông người giúp ngăn chặn giọt bắn đường hô hấp phát tán ra môi trường xung quanh. Thói quen giữ khoảng cách an toàn tối thiểu hai mét với người đang có triệu chứng sốt hoặc ho giúp giảm thiểu nguy cơ hít phải các giọt bắn lơ lửng. Bên cạnh đó, việc thường xuyên mở cửa sổ giúp không khí trong nhà lưu thông tự nhiên, làm giảm mật độ virus trong không gian kín hiệu quả hơn so với việc đóng kín cửa và bật máy lạnh liên tục.
Những thói quen sinh hoạt và dinh dưỡng nên duy trì đều đặn
Chế độ dinh dưỡng cân bằng đóng vai trò thiết yếu giúp hệ miễn dịch duy trì khả năng chống đỡ trước các tác nhân gây bệnh xâm nhập. Bữa ăn hằng ngày cần cung cấp đầy đủ chất đạm từ thịt, cá, trứng cùng các loại vitamin, khoáng chất có trong rau củ quả tươi. Việc uống đủ nước ấm rải rác trong ngày giữ cho lớp niêm mạc họng luôn ẩm mót, tạo hàng rào cơ học tự nhiên ngăn chặn vi sinh vật bám dính.
Duy trì lối sống lành mạnh với thời lượng ngủ đủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm và vận động thể lực vừa sức tại nhà giúp tối ưu hóa phản ứng miễn dịch. Việc tiêm chủng đầy đủ các liều vắc xin phòng ngừa virus corona theo khuyến cáo y tế là biện pháp đặc hiệu giúp cơ thể tạo kháng thể, giảm thiểu nguy cơ bệnh diễn tiến nặng, biến chứng viêm phổi nguy kịch hoặc tử vong nếu chẳng may nhiễm bệnh.
Những điều không nên làm để tránh lây nhiễm và rủi ro sức khỏe
Bàn tay là bộ phận tiếp xúc thường xuyên với các bề mặt công cộng có khả năng dính dịch tiết hô hấp chứa mầm bệnh. Hành động vô thức đưa tay chạm vào mắt, mũi, miệng sẽ vô tình tạo điều kiện cho virus xâm nhập trực tiếp qua lớp niêm mạc vào đường thở. Do đó, việc kiểm soát và từ bỏ thói quen sờ tay lên mặt là bước tự bảo vệ hết sức cần thiết.
Nhiều người có thói quen tự ý tìm mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc chống viêm chứa corticoid để uống dự phòng hoặc dùng ngay khi vừa xuất hiện triệu chứng nhẹ. Hành vi này tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng như tổn thương gan thận, loét dạ dày, suy giảm miễn dịch và làm trầm trọng thêm tình trạng kháng thuốc trong cộng đồng. Mọi can thiệp bằng thuốc bắt buộc phải tuân theo đánh giá chuyên môn và đơn thuốc từ bác sĩ phụ trách.
Những sai lầm phổ biến cần kiên quyết loại bỏ trong mùa dịch
Tâm lý hoang mang trước dịch bệnh thường khiến người dân dễ tin vào các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng khoa học như xông tinh dầu nồng độ cao vào mũi họng, uống nước chanh sả gừng quá đặc hay sử dụng cồn sát khuẩn để súc miệng. Các biện pháp sai lệch này có thể làm bỏng rát niêm mạc hô hấp, tổn thương đường tiêu hóa và suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể.
Người dân không nên tập trung tại các khu vực đông người không cần thiết, tránh tổ chức liên hoan hoặc tiệc tùng trong không gian khép kín khi tình hình dịch tễ đang diễn biến phức tạp. Việc giấu bệnh hoặc tự ý di chuyển qua nhiều địa điểm khi đang có biểu hiện sốt, ho, mất khứu giác làm gia tăng nguy cơ bùng phát ổ dịch trong cộng đồng. Đồng thời, việc chia sẻ thông tin thất thiệt chưa qua kiểm chứng trên mạng xã hội gây hoang mang dư luận và cản trở công tác phòng chống dịch của ngành y tế.
Lưu ý an toàn
Toàn bộ kiến thức phòng ngừa mang tính chất hướng dẫn vệ sinh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc phối hợp các thuốc kháng virus, kháng viêm khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi phát hiện các dấu hiệu trở nặng như khó thở, đau tức ngực liên tục hoặc tím tái đầu chi, cần gọi cấp cứu hoặc đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được can thiệp kịp thời.
Tóm tắt
Chủ động thực hiện các biện pháp vệ sinh, đeo khẩu trang và tiêm chủng giúp hạn chế đáng kể khả năng lây truyền virus corona trong cộng đồng. Người dân cần giữ tâm lý bình tĩnh, chọn lọc thông tin y tế từ các kênh chính thống và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ khi xuất hiện dấu hiệu bất thường nhằm bảo vệ bản thân cùng gia đình.
Nguồn tham khảo
- American Journal of Infection Control: Infection control and prevention practices implemented to reduce transmission risk of Middle East respiratory syndrome-coronavirus in a tertiary care institution in Saudi Arabia
- Seminars in Respiratory Infections: Infection control in intensive care units and prevention of ventilator-associated pneumonia
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người khỏe mạnh có nhất thiết phải dùng khẩu trang chuyên dụng N95 hằng ngày không?
Khẩu trang y tế thông thường có tác dụng cản giọt bắn mang virus khi tiếp xúc gần. Đối với người bình thường trong sinh hoạt hằng ngày, khẩu trang y tế đạt chuẩn hoặc khẩu trang vải kháng khuẩn đã đủ khả năng phòng vệ nếu được đeo kín mũi miệng và thay mới đúng cách.
Súc họng bằng nước muối có tiêu diệt hoàn toàn virus corona trong cơ thể không?
Nước muối sinh lý hỗ trợ làm sạch chất nhầy, dị nguyên và làm dịu niêm mạc họng nhưng không thể tiêu diệt virus corona đã xâm nhập sâu vào tế bào biểu mô đường hô hấp. Việc súc họng là biện pháp vệ sinh hỗ trợ, không thể thay thế cho khẩu trang hay vắc xin.
Có nên tự uống kháng sinh dự phòng lây nhiễm virus corona không?
Kháng sinh chỉ có tác dụng ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn không có hiệu lực đối với các loại virus bao gồm SARS-CoV-2. Việc tự ý uống kháng sinh không giúp phòng bệnh mà còn gây nguy cơ rối loạn tiêu hóa, dị ứng và gia tăng tình trạng vi khuẩn kháng thuốc.
Người có bệnh lý nền cần lưu ý gì để phòng bệnh an toàn?
Người mắc bệnh mạn tính cần chuẩn bị sẵn thuốc điều trị định kỳ tối thiểu từ hai đến bốn tuần, kiểm soát huyết áp hoặc đường huyết thường xuyên, giữ liên lạc với bác sĩ chuyên khoa và tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc điều trị nền khi chưa có chỉ định y khoa.
Cần làm gì ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ nhiễm virus corona?
Người nghi nhiễm nên bình tĩnh cách ly tại phòng riêng thoáng khí, đeo khẩu trang y tế, tự theo dõi nhiệt độ cùng độ bão hòa oxy SpO2 và liên hệ ngay với trạm y tế hoặc đường dây nóng y tế địa phương để được hướng dẫn xét nghiệm và xử trí kịp thời.
