Những điều mẹ bầu cần biết khi tiêm vắc xin Covid-19

Tiêm vắc xin Covid-19 khi mang thai là gì?

Tiêm vắc xin Covid-19 khi mang thai là phương pháp kích thích cơ thể thai phụ sản sinh kháng thể đặc hiệu để chống lại sự tấn công của virus SARS-CoV-2. Khi phụ nữ bước vào thai kỳ, hệ thống miễn dịch tự nhiên và cấu trúc giải phẫu của hệ hô hấp có những biến đổi sinh lý rõ rệt, khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn trước các tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp cấp.

Việc tiêm phòng không chỉ tạo ra hàng rào miễn dịch vững chắc giúp giảm thiểu tỷ lệ nhập viện và can thiệp y tế xâm lấn cho người mẹ, mà còn hỗ trợ truyền kháng thể bảo vệ sang thai nhi qua hàng rào nhau thai. Nhờ đó, em bé khi chào đời sẽ có sẵn một lượng kháng thể thụ động nhất định để chống lại bệnh tật trong những tháng đầu đời, khi hệ thống miễn dịch của trẻ còn non nớt và chưa đến độ tuổi chỉ định tiêm ngừa.

Lợi ích của việc tiêm vắc xin Covid-19 đối với thai kỳ

Nhiều nghiên cứu và hướng dẫn y tế trên thế giới ghi nhận phụ nữ mang thai khi mắc Covid-19 có nguy cơ diễn tiến nặng, cần thở oxy hoặc can thiệp hồi sức tích cực cao hơn so với người cùng độ tuổi không mang thai. Tình trạng sốt cao kéo dài hoặc suy hô hấp do nhiễm virus có thể dẫn đến nguy cơ sinh non, tiền sản giật và các can thiệp sản khoa khẩn cấp.

Tiêm vắc xin Covid-19 kích hoạt hệ thống miễn dịch tạo ra kháng thể bảo vệ cơ thể người mẹ, hạn chế tối đa nguy cơ chuyển nặng nếu chẳng may nhiễm bệnh. Đồng thời, nguồn kháng thể bảo vệ từ mẹ có thể truyền qua nhau thai sang thai nhi và tiếp tục truyền qua sữa mẹ sau khi sinh, giúp trẻ sơ sinh có được lớp lá chắn miễn dịch tự nhiên quý giá trong những tháng đầu đời khi trẻ chưa đủ tuổi tiêm chủng.

Thời điểm tiêm phòng và quy trình khám sàng lọc trước tiêm

Theo các hướng dẫn y khoa hiện hành, phụ nữ mang thai từ tuần thứ 13 trở lên (bắt đầu từ quý hai của thai kỳ) là đối tượng thích hợp để xem xét tiêm phòng vắc xin Covid-19 sau khi đã được khám sàng lọc cẩn thận. Giai đoạn ba tháng đầu thai kỳ là thời điểm phôi thai đang trong quá trình hình thành các cơ quan quan trọng, do đó việc tiêm chủng thường được cân nhắc dời sang quý tiếp theo để bảo đảm an toàn tâm lý và sinh lý cho mẹ.

Trước khi tiến hành tiêm chủng, thai phụ cần được bác sĩ chuyên khoa sản hoặc bác sĩ tại cơ sở tiêm chủng thăm khám toàn diện. Bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn, đo huyết áp, đánh giá sự phát triển của thai nhi, hỏi tiền sử dị ứng và các bệnh lý nền như đái tháo đường thai kỳ hay rối loạn đông máu để đưa ra chỉ định tiêm chủng phù hợp nhất.

Những việc mẹ bầu cần chuẩn bị trước ngày đi tiêm

Để quá trình tiêm diễn ra thuận lợi, mẹ bầu nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo dõi thai kỳ, sổ tiêm chủng trước đó và danh sách các loại thuốc hoặc vitamin đang sử dụng hàng ngày. Không nên nhịn ăn sáng hay để cơ thể quá đói trước khi đến điểm tiêm, bởi hạ đường huyết kết hợp với tâm lý lo âu có thể khiến mẹ bầu dễ bị chóng mặt hoặc ngất xỉu.

Nên chọn trang phục rộng rãi, thoáng mát, dễ kéo tay áo lên sát vai để thao tác tiêm diễn ra nhanh chóng. Trong lúc chờ tiêm, hãy giữ tâm lý thoải mái, hít thở sâu và trao đổi thẳng thắn với nhân viên y tế nếu cảm thấy căng thẳng, hồi hộp. Sự chuẩn bị chu đáo cả về thể chất lẫn tinh thần sẽ giúp trải nghiệm tiêm phòng trở nên nhẹ nhàng, an toàn.

Theo dõi và chăm sóc sức khỏe mẹ bầu sau khi tiêm

Sau khi tiêm mũi vắc xin, phụ nữ mang thai cần ngồi lại khu vực theo dõi của cơ sở y tế ít nhất ba mươi phút. Khoảng thời gian này giúp nhân viên y tế kịp thời phát hiện và xử trí sớm các phản ứng dị ứng cấp tính hoặc tình trạng sốc phản vệ nếu có phát sinh.

Khi trở về nhà, mẹ bầu cần tiếp tục tự theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe trong vòng vài ngày tiếp theo. Hãy đo thân nhiệt định kỳ, uống nhiều nước ấm, bổ sung thực phẩm giàu dinh dưỡng và nghỉ ngơi đầy đủ. Tuyệt đối không xoa bóp dầu nóng, không chườm lá hoặc đắp các chất lạ lên vết tiêm để tránh nhiễm trùng mô mềm quanh khu vực cánh tay.

Lưu ý an toàn

Mẹ bầu cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế có khoa sản gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau tiêm như khó thở, tức ngực, phát ban ngứa toàn thân, sưng phù mặt, sốt cao trên 38,5 độ C không hạ khi dùng thuốc hạ sốt thông thường, đau bụng dữ dội, đau đầu dữ dội không dứt, ra máu âm đạo hoặc nhận thấy cử động thai nhi giảm rõ rệt. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau, hạ sốt hoặc thuốc kháng viêm ngoài danh mục bác sĩ đã tư vấn.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin Covid-19 trong thai kỳ là biện pháp y tế dự phòng cần thiết nhằm giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nặng và các biến chứng sản khoa khó lường. Mẹ bầu nên chủ động thăm khám, lắng nghe tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa sản và tuân thủ chặt chẽ các chỉ dẫn theo dõi sức khỏe trước, trong và sau tiêm để đảm bảo một thai kỳ bình an.