Viêm gan B cấp tính và cách chăm sóc

Viêm gan B cấp tính là gì?

Viêm gan B cấp tính là giai đoạn nhiễm trùng ban đầu do virus HBV tấn công vào các tế bào gan. Khi virus xâm nhập, phản ứng miễn dịch của cơ thể sẽ được kích hoạt để chống lại mầm bệnh, gây ra tình trạng viêm nhiễm cấp và làm tăng nồng độ men gan trong máu. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ một đến bốn tháng tùy vào lượng virus tiếp xúc và thể trạng người bệnh.

Phần lớn người lớn khỏe mạnh khi mắc bệnh đều có khả năng tự đào thải sạch kháng nguyên HBsAg và sản sinh kháng thể bảo vệ bền vững. Tuy nhiên, ở những người có hệ miễn dịch suy giảm hoặc trẻ nhỏ, nguy cơ bệnh chuyển sang thể mạn tính cao hơn rất nhiều. Việc thăm khám sớm giúp xác định chính xác giai đoạn bệnh và có hướng chăm sóc nâng đỡ phù hợp.

Các con đường lây truyền virus viêm gan B phổ biến

Virus viêm gan B lây truyền chủ yếu qua ba con đường gồm đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Trong đó, lây truyền qua đường máu rất dễ xảy ra khi dùng chung bơm kim tiêm, xăm mình ở nơi không vô trùng hoặc dùng chung dao cạo, bàn chải đánh răng dính máu.

Quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm virus cũng là con đường phổ biến dẫn đến viêm gan cấp ở người trẻ. Ngoài ra, virus có thể truyền từ mẹ sang con khi sinh nở, nhưng trẻ sơ sinh nếu được tiêm kháng huyết thanh và vắc xin kịp thời sẽ giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm. Virus không lây qua ăn uống chung hay giao tiếp thông thường.

Dấu hiệu nhận diện giai đoạn viêm gan B cấp tính

Triệu chứng viêm gan B cấp tính thường xuất hiện sau thời gian ủ bệnh với hai giai đoạn rõ rệt. Giai đoạn đầu tương tự như cảm cúm nhẹ, người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, sốt nhẹ, chán ăn, buồn nôn và hơi tức tức vùng hạ sườn phải.

Sau một đến hai tuần, người bệnh bước vào giai đoạn vàng da với biểu hiện vàng mắt, vàng da toàn thân, nước tiểu sẫm màu rõ rệt như nước trà đặc và phân nhạt màu hơn. Khi vàng da xuất hiện, cảm giác sốt có thể giảm nhưng mệt mỏi vẫn kéo dài. Một số ít trường hợp có thể không có triệu chứng rõ ràng và chỉ phát hiện men gan tăng cao khi xét nghiệm máu.

Các xét nghiệm chẩn đoán và theo dõi tiến triển

Bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định các xét nghiệm sinh hóa và huyết thanh học để đánh giá chính xác tình trạng tổn thương gan. Xét nghiệm men gan ALT và AST trong giai đoạn cấp tính thường tăng cao gấp nhiều lần bình thường, kèm theo chỉ số bilirubin máu tăng trong giai đoạn vàng da.

Về huyết thanh học, sự hiện diện đồng thời của kháng nguyên bề mặt HBsAg và kháng thể Anti-HBc loại IgM là bằng chứng xác định tình trạng viêm gan B cấp tính. Người bệnh cần tái khám định kỳ mỗi vài tuần để kiểm tra chức năng đông máu, nồng độ men gan và theo dõi sự chuyển đổi sang kháng thể Anti-HBs, dấu hiệu cho thấy cơ thể đã hoàn toàn sạch virus.

Nguyên tắc chăm sóc nâng đỡ và phục hồi tế bào gan

Đa số các ca viêm gan B cấp tính không cần dùng thuốc kháng virus mà chủ yếu tập trung vào điều trị hỗ trợ để cơ thể tự hồi phục. Bệnh nhân cần nghỉ ngơi tĩnh dưỡng, tránh lao động nặng hoặc căng thẳng trong giai đoạn bệnh đang tiến triển.

Về dinh dưỡng, người bệnh nên ăn các món thanh đạm, dễ tiêu, chia nhỏ bữa ăn trong ngày và tăng cường rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin. Cần uống đủ nước mỗi ngày và tuyệt đối kiêng bia rượu, chất kích thích cùng các món ăn nhiều dầu mỡ. Thuốc kháng virus chỉ được chỉ định trong một số tình huống đặc biệt như suy gan tối cấp dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.

Cách phòng ngừa lây nhiễm viêm gan B hiệu quả

Tiêm vắc xin phòng viêm gan B là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Lịch tiêm đầy đủ giúp tạo kháng thể bảo vệ lâu dài cho cả trẻ em lẫn người lớn. Trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm viêm gan B cần được tiêm cả vắc xin và huyết thanh kháng virus trong vòng hai mươi bốn giờ đầu sau sinh.

Bên cạnh đó, mọi người cần duy trì các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm qua đường máu và dịch tiết. Không dùng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ gây trầy xước da, sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục và luôn lựa chọn các cơ sở y tế uy tín, đảm bảo quy trình tiệt trùng nghiêm ngặt khi thực hiện thủ thuật.

Lưu ý an toàn

Người mắc viêm gan B cấp tính tuyệt đối không tự ý dùng các bài thuốc lá, thảo dược chưa kiểm chứng hoặc thực phẩm chức năng truyền miệng để giải độc gan. Việc tự ý dùng thuốc có thể làm tăng gánh nặng đào thải, gây ngộ độc và khiến tổn thương gan trở nên nghiêm trọng hơn. Bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc hạ sốt giảm đau thông thường, đều cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Tóm tắt

Viêm gan B cấp tính có thể hồi phục tốt nếu người bệnh được chăm sóc và theo dõi y tế đúng cách. Việc chủ động tiêm phòng vắc xin, thăm khám sức khỏe định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh là những yếu tố thiết yếu giúp bảo vệ sức khỏe lá gan cho bản thân và gia đình.