U quái giáp buồng trứng

U quái giáp buồng trứng là gì?

U quái giáp buồng trứng là một thể đặc biệt của u quái trưởng thành buồng trứng, trong đó thành phần mô tuyến giáp chiếm hơn năm mươi phần trăm tổng thể tích khối u. Bệnh lý này thường được phát hiện ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, từ ba mươi đến năm mươi tuổi, dù vẫn có thể gặp ở các nhóm tuổi khác.

Phần lớn u quái giáp buồng trứng là khối u lành tính và chỉ khu trú ở một bên buồng trứng. Các tế bào tuyến giáp bên trong u có cấu trúc tương tự mô tuyến giáp thông thường, có khả năng tổng hợp và giải phóng hormone tuyến giáp vào máu, đôi khi gây ra các triệu chứng cường giáp trên lâm sàng. Khối u thường phát triển âm thầm và được nhận biết thông qua khám định kỳ hoặc khi xuất hiện triệu chứng chèn ép tại khung chậu.

Bản chất bệnh học và nguồn gốc của u quái giáp buồng trứng

Về mặt mô bệnh học, u quái giáp buồng trứng được xếp vào nhóm u tế bào mầm chuyên biệt của buồng trứng. Điểm đặc trưng nhất của dạng u này là thành phần mô tuyến giáp trưởng thành chiếm trên một nửa thể tích khối u. Cấu trúc mô học của phần giáp này hoàn toàn tương đồng với tuyến giáp bình thường ở vùng cổ, có các nang giáp chứa chất keo và có khả năng hấp thu i-ốt.

Mặc dù khối u phát triển tại vùng chậu, các tế bào tuyến giáp bên trong khối u vẫn chịu sự điều hòa hoặc có thể tự động tiết hormone tuyến giáp vào tuần hoàn chung. Đa số các khối u quái giáp phát triển đơn độc ở một bên buồng trứng và có kích thước thay đổi từ vài centimet đến lớn hơn. Việc nhận diện đúng bản chất tổn thương đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chẩn đoán hình ảnh và phân tích mô bệnh học chuyên sâu sau phẫu thuật.

Các dấu hiệu nhận biết thường gặp và nguy cơ rối loạn nội tiết

Nhiều phụ nữ mang u quái giáp buồng trứng không có bất kỳ biểu hiện rõ ràng nào, tổn thương chỉ tình cờ được ghi nhận khi khám sức khỏe phụ khoa hoặc siêu âm ổ bụng định kỳ. Khi khối u tăng dần kích thước, người bệnh có thể cảm nhận thấy cảm giác nặng trằn vùng bụng dưới, đau tức khung chậu âm ỉ hoặc sờ thấy một khối bất thường ở bụng dưới.

Bên cạnh dấu hiệu chèn ép cơ học, một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân có biểu hiện của hội chứng cường giáp do mô tuyến giáp lạc chỗ trong buồng trứng tăng hoạt động. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như hồi hộp, tim đập nhanh, sụt cân không rõ nguyên nhân, run nhẹ đầu ngón tay, vã mồ hôi và sợ nóng. Một số trường hợp có thể đi kèm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, rong kinh hoặc đau khi quan hệ tình dục do ảnh hưởng cục bộ tại vùng tiểu khung.

Phương pháp thăm dò hình ảnh và xét nghiệm chẩn đoán y khoa

Quá trình chẩn đoán u quái giáp buồng trứng thường bắt đầu bằng siêu âm phụ khoa ngả âm đạo hoặc siêu âm ổ bụng. Hình ảnh siêu âm cho thấy khối u dạng nang phối hợp phần đặc, ranh giới rõ và cấu trúc âm không đồng nhất. Để đánh giá chi tiết hơn mức độ xâm lấn và mối tương quan với các cơ quan lân cận, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ vùng chậu hoặc chụp cắt lớp vi tính.

Do đặc điểm chứa mô tuyến giáp hoạt động, bệnh nhân thường được chỉ định làm xét nghiệm định lượng nồng độ hormone tuyến giáp trong máu gồm TSH, FT3 và FT4. Các kỹ thuật xạ hình bằng i-ốt phóng xạ có thể được ứng dụng trong một số trường hợp để xác định sự tập trung chất phóng xạ tại khối u buồng trứng. Tuy nhiên, tiêu chuẩn vàng để khẳng định chẩn đoán u quái giáp buồng trứng vẫn là kiểm tra mô bệnh học sau khi khối u đã được bóc tách hoặc phẫu thuật lấy ra ngoài.

Nguyên tắc can thiệp ngoại khoa và kế hoạch chăm sóc phục hồi

Phẫu thuật là phương pháp xử trí căn bản đối với u quái giáp buồng trứng nhằm loại bỏ triệt để tổn thương và ngăn ngừa biến chứng xoắn nang hoặc vỡ nang. Tùy thuộc vào độ tuổi, nhu cầu sinh sản trong tương lai và kích thước khối u, phẫu thuật viên sẽ cân nhắc giữa phẫu thuật nội soi bảo tồn bóc tách u hay phẫu thuật cắt bỏ một bên phần phụ.

Đối với phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, phẫu thuật bảo tồn mô buồng trứng lành luôn được đặt lên hàng đầu. Với phụ nữ đã mãn kinh hoặc khối u có kích thước lớn nghi ngờ chuyển dạng phức tạp, phẫu thuật cắt bỏ phần phụ một bên hoặc hai bên sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ tái phát. Sau can thiệp ngoại khoa, người bệnh cần được theo dõi sát diễn tiến hồi phục vết mổ, đánh giá lại chức năng tuyến giáp và khám định kỳ để kiểm soát nguy cơ phát triển tổn thương mới ở buồng trứng đối bên.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc điều hòa tuyến giáp, thuốc nội tiết hoặc các bài thuốc thảo dược truyền miệng khi chưa có kết luận chính thức từ bác sĩ chuyên khoa phụ sản và nội tiết.

Tóm tắt

U quái giáp buồng trứng là dạng u hiếm gặp nhưng phần lớn tiến triển lành tính khi được phát hiện và can thiệp kịp thời. Việc duy trì thăm khám phụ khoa định kỳ và phối hợp đánh giá nội tiết khi có biểu hiện bất thường sẽ giúp bảo vệ tối đa sức khỏe sinh sản cũng như thể trạng tổng thể của người phụ nữ.