Những điều cần biết về nấm mắt khi dùng kính áp tròng

Nấm mắt kính áp tròng là gì?

Nhiễm nấm mắt ở người dùng kính áp tròng thực chất là tình trạng viêm loét giác mạc do các loại vi nấm gây ra, thường gặp nhất là Fusarium, Aspergillus và Candida. Khác với nhiễm khuẩn thông thường tiến triển nhanh, nấm giác mạc thường phát triển âm thầm nhưng các sợi nấm có khả năng ăn sâu vào các lớp tế bào nhu mô của mắt, gây tổn thương cấu trúc giác mạc nghiêm trọng.

Người sử dụng kính áp tròng có nguy cơ mắc bệnh lý này cao hơn đáng kể khi không tuân thủ các nguyên tắc vô trùng, sử dụng nguồn nước không đảm bảo hoặc ngâm kính trong dung dịch kém chất lượng. Việc chẩn đoán và điều trị nấm giác mạc đòi hỏi thời gian dài và các loại thuốc kháng nấm đặc hiệu dưới sự theo dõi sát sao của bác sĩ chuyên khoa mắt. Hiểu biết đúng đắn về bệnh giúp người đeo kính chủ động phòng tránh rủi ro, bảo vệ thị lực an toàn.

Nguyên nhân dẫn đến nhiễm nấm mắt khi đeo kính áp tròng

Nấm mắt hay viêm loét giác mạc do vi nấm là tình trạng tổn thương bề mặt giác mạc gây ra bởi các chủng nấm sợi như Fusarium, Aspergillus hoặc nấm men Candida. Khi người dùng thao tác tháo lắp kính mà không rửa tay sạch, hoặc để kính tiếp xúc với nước máy, nước mưa, mầm nấm sẽ xâm nhập và bám chặt vào bề mặt thấu kính.

Thói quen đeo kính áp tròng qua đêm tạo ra môi trường yếm khí, ẩm ấm và làm giảm lượng oxy nuôi dưỡng biểu mô giác mạc. Tình trạng này khiến các tế bào bề mặt mắt dễ bị trầy xước vi thể, tạo điều kiện thuận lợi cho sợi nấm len lỏi vào nhu mô giác mạc. Ngoài ra, việc dùng lại dung dịch ngâm cũ hoặc không vệ sinh khay chứa định kỳ cũng biến hộp kính thành ổ chứa nấm nguy hiểm.

Dấu hiệu nhận biết sớm tình trạng nhiễm nấm giác mạc

Nhiễm nấm giác mạc thường tiến triển âm ỉ nhưng dai dẳng, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với kích ứng mắt thông thường hoặc viêm kết mạc. Biểu hiện ban đầu thường bao gồm cảm giác cộm rát dữ dội như có dị vật kẹt trong mắt, tròng trắng đỏ nhiều, chảy nước mắt liên tục và mắt trở nên rất nhạy cảm với ánh sáng mặt trời hoặc ánh đèn.

Khi sợi nấm phát triển sâu hơn vào giác mạc, người bệnh sẽ nhận thấy thị lực suy giảm, tầm nhìn mờ đục hoặc xuất hiện đốm trắng, đốm xám đục mờ trên tròng đen. Đau nhức sâu trong hốc mắt kèm theo tiết dịch nhầy mủ là dấu hiệu cảnh báo tổn thương đang lan rộng. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, người bệnh cần tháo kính ngay lập tức và đi khám chuyên khoa mắt.

Quy tắc vệ sinh và bảo quản kính áp tròng đúng cách

Quy trình vệ sinh kính áp tròng đóng vai trò quyết định trong việc ngăn ngừa nấm và các tác nhân vi sinh vật gây hại. Người dùng cần luôn rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn và lau khô tay bằng khăn sạch không xơ trước khi chạm vào kính áp tròng. Thấu kính phải được cọ rửa nhẹ nhàng và ngâm ngập trong dung dịch sát khuẩn chuyên dụng theo đúng thời gian khuyến cáo của nhà sản xuất.

Dung dịch ngâm kính trong khay phải được đổ bỏ và thay mới hoàn toàn sau mỗi lần sử dụng, tuyệt đối không châm thêm dung dịch mới vào dung dịch cũ. Hộp đựng kính cần được tráng rửa bằng chính dung dịch khử trùng chuyên dụng, để khô tự nhiên ở nơi thoáng khí và bắt buộc phải thay khay mới sau mỗi hai đến ba tháng sử dụng để tránh nấm mốc tích tụ.

Thói quen sinh hoạt an toàn để bảo vệ giác mạc

Nước máy sinh hoạt, nước đóng chai, nước mưa hay nước tại các bể bơi và sông hồ đều chứa nhiều vi sinh vật tự nhiên, trong đó có bào tử nấm và ký sinh trùng Acanthamoeba. Vì vậy, nguyên tắc an toàn hàng đầu là không bao giờ để kính áp tròng tiếp xúc với bất kỳ nguồn nước nào ngoài dung dịch ngâm chuyên dụng. Người dùng cần tháo kính trước khi tắm vòi sen, rửa mặt, xông hơi hoặc tham gia các hoạt động bơi lội.

Bên cạnh đó, việc tuân thủ hạn sử dụng của kính áp tròng là điều bắt buộc. Tuyệt đối không cố đeo kính áp tròng dùng một ngày qua nhiều ngày, không đeo các loại kính dài ngày quá thời hạn khuyến cáo và không ngủ trưa hoặc ngủ qua đêm khi chưa tháo kính, trừ khi có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ nhãn khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe thường thức và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Khi mắt có triệu chứng đỏ, đau nhức, sợ ánh sáng hoặc mờ mắt khi dùng kính áp tròng, người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh để tự điều trị tại nhà, vì thuốc chứa corticoid có thể khiến nấm bùng phát nhanh chóng dẫn đến thủng giác mạc. Người bệnh cần dừng đeo kính ngay và đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Nhiễm nấm giác mạc do kính áp tròng là tình trạng nhiễm trùng nhãn khoa phức tạp nhưng có thể chủ động phòng tránh bằng lối sống vệ sinh khoa học. Người sử dụng kính áp tròng cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vệ sinh, tuyệt đối không để thấu kính tiếp xúc với nước sinh hoạt và không đeo kính qua đêm. Khi có bất kỳ biểu hiện kích ứng, đỏ cộm hay giảm thị lực, việc dừng dùng kính và đi khám mắt kịp thời sẽ giúp bảo toàn thị lực lâu dài.