Những điều cần biết về bệnh viêm họng có mủ và cách chăm sóc đúng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng có mủ là dạng viêm nhiễm đường hô hấp trên thường gặp, đặc trưng bởi sự xuất hiện của các chấm mủ hoặc mảng dịch mủ trắng vàng trên bề mặt niêm mạc hầu họng và amidan. Tình trạng này phản ánh phản ứng miễn dịch mạnh mẽ của cơ thể trước sự xâm nhập của vi khuẩn hoặc virus bội nhiễm.
Việc nhận biết sớm tính chất bệnh lý, nguyên nhân cũng như các triệu chứng cảnh báo giúp người bệnh có hướng xử trí phù hợp. Chăm sóc đúng cách và thăm khám y khoa kịp thời là yếu tố then chốt giúp kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa viêm nhiễm lan rộng và phòng tránh các biến chứng ảnh hưởng đến tai, mũi, phế quản hay các cơ quan khác.
Viêm họng có mủ là gì?
Viêm họng có mủ là hiện tượng niêm mạc vùng hầu họng bị viêm nhiễm cấp tính hoặc mạn tính, đi kèm với sự hình thành chất dịch mủ bám ở thành sau họng hoặc trên các hốc amidan. Khác với các đợt viêm họng thông thường chỉ có biểu hiện đỏ rát nhẹ, viêm họng có mủ thường là hệ quả của sự phát triển mạnh mẽ từ các loại vi khuẩn gây bệnh, hoặc do virus đường hô hấp làm tổn thương niêm mạc tạo điều kiện cho vi khuẩn cơ hội xâm nhập. Khi xảy ra phản ứng viêm, các tế bào bạch cầu tập trung để tiêu diệt mầm bệnh, xác tế bào hoại tử kết hợp với dịch tiết đường hô hấp đọng lại tạo thành các đốm hoặc vệt mủ trắng. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, phổ biến hơn ở trẻ nhỏ và thanh thiếu niên do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện hoặc thói quen sinh hoạt chưa đảm bảo vệ sinh. Tình trạng này đòi hỏi người bệnh phải chú ý theo dõi sát sao để có hướng can thiệp y tế đúng đắn.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng xuất hiện dịch mủ ở họng
Tình trạng xuất hiện các chấm mủ hoặc mảng mủ trắng đục ở vòm họng thường xuất phát từ sự tấn công của vi sinh vật gây bệnh vào niêm mạc hầu họng và amidan. Tác nhân vi khuẩn thường gặp là liên cầu khuẩn nhóm A, phế cầu hoặc tụ cầu. Khi vi khuẩn phát triển mạnh, cơ thể huy động bạch cầu đến thực bào, xác vi khuẩn cùng tế bào miễn dịch thoái hóa tích tụ lại tạo thành các giả mạc hoặc chất bã đậu dạng mủ. Bên cạnh vi khuẩn nguyên phát, nhiều trường hợp khởi phát từ nhiễm virus đường hô hấp như virus cúm, Adenovirus hoặc Epstein-Barr làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, sau đó xảy ra tình trạng bội nhiễm vi khuẩn. Yếu tố môi trường ô nhiễm, thời tiết thay đổi đột ngột, thói quen vệ sinh răng miệng chưa kỹ hoặc tình trạng trào ngược dạ dày thực quản kéo dài cũng làm tăng tính nhạy cảm của niêm mạc họng trước các tác nhân gây mủ.
Dấu hiệu nhận biết điển hình của viêm họng có mủ
Khi bị viêm họng có mủ, người bệnh thường có cảm giác đau rát cổ họng rõ rệt, mức độ đau tăng lên mỗi khi nuốt nước bọt hoặc ăn uống. Cơn đau đôi khi lan lên vùng tai cùng bên do sự phân nhánh thần kinh cảm giác. Vùng niêm mạc họng đỏ rực, sưng nề, bề mặt amidan hoặc thành sau họng xuất hiện các chấm mủ màu trắng xám hoặc vệt mủ bám dính. Kèm theo đó, người bệnh thường bị sốt vừa đến sốt cao, cảm giác gai rét, ớn lạnh và mệt mỏi toàn thân. Khối hạch lympho ở góc hàm hoặc dọc hai bên cổ có thể sưng to và đau khi chạm vào. Miệng người bệnh thường có mùi hôi khó chịu do chất dịch mủ ứ đọng, giọng nói có thể bị thay đổi nhẹ, khàn đặc hoặc có cảm giác vướng víu liên tục ở cổ họng.
Những nguy cơ biến chứng khi không được xử trí đúng cách
Viêm họng có mủ nếu không được phát hiện và xử trí đúng cách có thể dẫn đến nhiều hệ lụy cho sức khỏe. Tại chỗ, ổ nhiễm trùng có thể lan rộng tạo thành ổ áp xe quanh amidan hoặc áp xe thành sau họng, khiến người bệnh đau dữ dội, khó há miệng và cản trở đường thở. Nhiễm trùng cũng có thể lan theo đường kế cận gây viêm tai giữa, viêm xoang cấp, viêm thanh quản, viêm khí phế quản hoặc viêm phổi. Nguy hiểm hơn, nếu căn nguyên là liên cầu khuẩn tan huyết beta nhóm A mà không được kiểm soát triệt để, kháng thể của cơ thể có thể phản ứng chéo gây ra các biến chứng tự miễn muộn như thấp tim làm tổn thương van tim, viêm cầu thận cấp hoặc viêm khớp cấp tính. Tình trạng vi khuẩn xâm nhập vào máu gây nhiễm khuẩn huyết cũng là nguy cơ nghiêm trọng đe dọa tính mạng.
Biện pháp chăm sóc hỗ trợ và vệ sinh họng tại nhà
Bên cạnh việc tuân thủ chỉ định của nhân viên y tế, các biện pháp chăm sóc tại nhà đóng vai trò hỗ trợ quan trọng giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Việc súc họng thường xuyên bằng dung dịch nước muối sinh lý không phẩy chín phần trăm giúp rửa trôi mầm bệnh, làm sạch dịch tiết và giảm cảm giác khó chịu. Người bệnh nên duy trì uống nhiều nước ấm mỗi ngày để giữ ẩm niêm mạc hầu họng, làm loãng đờm và hỗ trợ hạ sốt. Chế độ ăn uống cần ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ nuốt như súp, cháo ấm, bổ sung thêm vitamin từ rau củ quả tươi để nâng cao sức đề kháng. Cần dành thời gian nghỉ ngơi yên tĩnh, giữ ấm vùng cổ ngực khi thời tiết chuyển lạnh, sử dụng máy tạo ẩm trong phòng ngủ nếu dùng điều hòa và tuyệt đối tránh xa khói thuốc lá hay các chất kích thích đường hô hấp.
Thời điểm người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám
Người bệnh không nên trì hoãn việc đến cơ sở y tế khi xuất hiện các triệu chứng viêm họng kèm mủ, đặc biệt là khi nhận thấy những biểu hiện cảnh báo nguy hiểm. Cần đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa tai mũi họng ngay nếu gặp tình trạng khó thở, thở rít, khó nuốt nặng đến mức không thể uống nước hay nuốt nước bọt. Sốt cao liên tục trên ba mươi chín độ C không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường, hiện tượng cứng hàm, khó há miệng, sưng đau một bên cổ rõ rệt cũng là dấu hiệu cho thấy ổ mủ đang tiến triển phức tạp. Ngoài ra, nếu các triệu chứng không có dấu hiệu thuyên giảm sau ba đến năm ngày chăm sóc hoặc kèm theo đau khớp, phát ban ngoài da, nước tiểu sẫm màu, việc thăm khám y khoa toàn diện là yêu cầu bắt buộc để can thiệp kịp thời.
Lưu ý an toàn
Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin thường thức y khoa, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau chống viêm để sử dụng khi chưa có hướng dẫn y tế, bởi việc dùng sai thuốc có thể gây hiện tượng kháng kháng sinh và làm che lấp các dấu hiệu chuyển nặng của bệnh.
Tóm tắt
Viêm họng có mủ là tình trạng viêm nhiễm đường hô hấp trên cần được đánh giá y khoa cẩn trọng. Người bệnh không nên chủ quan tự ý dùng thuốc tại nhà. Khi phát hiện các nốt mủ trắng ở thành họng kèm đau rát và sốt, việc đi khám chuyên khoa tai mũi họng sẽ giúp xác định đúng căn nguyên và nhận phác đồ can thiệp phù hợp, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
- Journal of Medical Science And Clinical Research: Clinical Correlation between McISSAC Score and Throat Swab Culture In Predicting Streptococcal Pharyngitis In Patients Presenting With Sore Throat
- Selective Antibiotic Use in Respiratory Illness: a Family Practice Guide: Sore Throat, Tonsillitis and Pharyngitis
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh viêm họng có mủ có lây cho người xung quanh không?
Viêm họng có mủ do vi khuẩn hoặc virus đều có khả năng lây qua giọt bắn đường hô hấp khi ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc dùng chung vật dụng cá nhân. Người bệnh cần đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc gần.
Có nên tự cạo hoặc khều các đốm mủ trong cổ họng không?
Người bệnh tuyệt đối không dùng que, tăm bông hay ngón tay để cạy nốt mủ vì dễ làm xước niêm mạc hầu họng, chảy máu và khiến ổ nhiễm trùng lan rộng ra các mô lân cận.
Viêm họng có mủ có thể tự khỏi mà không cần dùng thuốc không?
Bệnh không thể tự khỏi nhanh nếu do vi khuẩn và có nguy cơ tiến triển thành ổ áp xe hoặc biến chứng toàn thân. Người bệnh cần đi khám để bác sĩ xác định nguyên nhân và hướng dẫn xử trí đúng.
Nước muối sinh lý có giúp hết mủ ở cổ họng không?
Súc họng bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch dịch nhầy, giảm bớt vi sinh vật bám dính và dịu cảm giác đau rát. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ vệ sinh, không thể thay thế việc điều trị y tế.
Người bị viêm họng có mủ nên ăn uống như thế nào?
Người bệnh nên chọn thức ăn mềm, lỏng, nguội hoặc ấm vừa phải như cháo, súp, canh. Cần tránh các món cứng, cay nóng, nhiều dầu mỡ và đồ uống lạnh vì dễ gây kích ứng niêm mạc họng đang tổn thương.
