Những dấu hiệu của bệnh viêm họng bình thường và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng là một trong những vấn đề sức khỏe đường hô hấp trên phổ biến nhất trong đời sống hằng ngày. Đa số các đợt bùng phát là dạng viêm họng thông thường do virus gây ra, diễn tiến lành tính và có khả năng tự khỏi sau một thời gian ngắn nếu cơ thể được nghỉ ngơi hợp lý.
Việc nhận biết chính xác các biểu hiện điển hình của viêm họng bình thường giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe tại nhà, tránh lo âu thái quá và ngăn ngừa nguy cơ tự ý lạm dụng thuốc kháng sinh không cần thiết.
Viêm họng bình thường là gì?
Viêm họng thông thường là tình trạng viêm cấp tính tại lớp niêm mạc lót trong khoang hầu họng, nơi tiếp giáp giữa đường ăn và đường thở. Trong phần lớn các trường hợp thực tế, nguyên nhân hàng đầu xuất phát từ các loại virus đường hô hấp quen thuộc như rhinovirus, coronavirus hoặc virus cúm thông thường. Khi virus xâm nhập, hệ miễn dịch tại chỗ phản ứng lại dẫn đến tình trạng phù nề, giãn mạch và tăng tiết dịch nhầy. Bệnh mang tính chất tự giới hạn, nghĩa là hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể hoàn toàn có khả năng đẩy lùi mầm bệnh sau khoảng một tuần mà không cần can thiệp các loại thuốc đặc trị chuyên sâu. Tuy nhiên, niêm mạc hầu họng lúc này rất nhạy cảm, dễ bị tổn thương thứ phát nếu người bệnh không có chế độ giữ gìn và chăm sóc hợp lý. Hiểu rõ bản chất này giúp người bệnh yên tâm điều dưỡng sức khỏe khoa học.
Các biểu hiện đau rát và khó chịu tại vùng hầu họng
Viêm họng cấp tính thông thường có những biểu hiện ban đầu rất đặc trưng tại chỗ. Người bệnh thường cảm thấy họng khô ráp, ngứa ngáy hoặc châm chích vùng cuống họng. Sau đó, cảm giác đau rát họng xuất hiện rõ rệt hơn, đặc biệt đau tăng lên mỗi khi nuốt thức ăn hoặc thậm chí nuốt nước bọt. Quan sát vùng vòm họng có thể thấy niêm mạc họng đỏ rực, xung huyết nhẹ, amidan có thể hơi sưng to nhưng không có mủ trắng bao phủ như trong các trường hợp nhiễm khuẩn nặng. Một số người có thể khàn tiếng nhẹ hoặc có cảm giác vướng víu như có dị vật nằm ở cổ họng, kích thích phản xạ ho khan từng cơn. Những triệu chứng tại chỗ này thường đạt đỉnh điểm trong khoảng hai đến ba ngày đầu tiên rồi dịu bớt.
Dấu hiệu đường hô hấp và toàn thân đi kèm thường gặp
Bên cạnh các triệu chứng tại cổ họng, viêm họng thông thường do các chủng virus đường hô hấp như rhinovirus, adenovirus hay virus cúm thường đi kèm với hội chứng nhiễm siêu vi toàn thân. Người bệnh có thể xuất hiện tình trạng hắt hơi liên tục, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi và ngứa mũi. Cơn sốt nhẹ hoặc cảm giác gai rét thoảng qua cũng rất phổ biến, hiếm khi sốt cao vọt quá mức nếu không có bội nhiễm vi khuẩn. Toàn thân có thể cảm thấy mệt mỏi nhẹ, uể oải, đau nhức các khớp xương hoặc đau đầu âm ỉ. Trẻ nhỏ có thể biếng ăn, quấy khóc nhẹ do đau khi nuốt nhưng vẫn chơi đùa và tỉnh táo khi hạ sốt. Toàn bộ các dấu hiệu này thường diễn tiến đồng thời và tự thoái lui dần.
Cách phân biệt viêm họng thông thường và viêm họng do vi khuẩn
Việc phân biệt viêm họng thông thường lành tính với viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A hoặc các biến chứng nguy hiểm là vô cùng quan trọng trong y khoa. Viêm họng thông thường do virus thường tiến triển cùng với triệu chứng ho, sổ mũi và khan tiếng, niêm mạc họng đỏ đều và ít khi có giả mạc hay mủ bám. Ngược lại, viêm họng do vi khuẩn thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau họng dữ dội nhưng lại không có triệu chứng ho hay sổ mũi đi kèm. Tại họng của người nhiễm vi khuẩn có thể xuất hiện các đốm mủ trắng trên amidan, hạch góc hàm sưng to và rất đau khi chạm vào. Việc nhận biết đúng tính chất bệnh giúp người bệnh tránh tâm lý hoang mang và không lạm dụng thuốc bừa bãi.
Chăm sóc và theo dõi sức khỏe tại nhà đúng cách
Khi mắc viêm họng thông thường, mục tiêu chính là hỗ trợ cơ thể tự hồi phục và làm giảm các triệu chứng khó chịu tại chỗ. Người bệnh nên duy trì việc súc họng đều đặn bằng nước muối sinh lý ấm từ hai đến ba lần mỗi ngày để làm sạch đờm nhớt và dịu niêm mạc. Cần uống đủ lượng nước ấm trong ngày, ưu tiên ăn các món mềm, ấm và dễ nuốt như cháo loãng, súp dinh dưỡng để tránh cọ xát gây tổn thương biểu mô họng. Dành thời gian nghỉ ngơi đầy đủ tại nơi thoáng khí, tránh tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi mịn và môi trường máy lạnh quá khô. Đối với các trường hợp sốt nhẹ hoặc đau nhiều, có thể sử dụng các biện pháp giảm đau hạ sốt thông thường theo hướng dẫn y tế.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị chuyên khoa của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống viêm liều cao để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định y khoa. Khi nhận thấy các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt hoặc xuất hiện mủ vùng họng, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.
Tóm tắt
Viêm họng thông thường phần lớn là tình trạng cấp tính lành tính do nhiễm virus, có thể tự thuyên giảm nếu chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài hoặc diễn tiến bất thường. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để được tư vấn chẩn đoán chính xác, đảm bảo an toàn sức khỏe.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm họng thông thường bao lâu thì khỏi?
Viêm họng do virus thông thường thường kéo dài từ 5 đến 7 ngày và triệu chứng có xu hướng giảm dần sau 3 đến 4 ngày nếu được nghỉ ngơi, chăm sóc niêm mạc họng hợp lý.
Bị viêm họng thông thường có cần uống kháng sinh không?
Hầu hết viêm họng thông thường do virus gây ra nên kháng sinh không có tác dụng. Việc tự ý mua và dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ dễ dẫn đến kháng thuốc nguy hiểm.
Uống nước ấm hay nước lạnh tốt hơn khi đang đau họng?
Người bệnh nên uống nước ấm, nước súp loãng hoặc nước chanh mật ong ấm (lưu ý không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi) để làm dịu và giữ ẩm niêm mạc hầu họng, tránh dùng đồ uống quá lạnh hoặc chứa chất kích thích.
Súc miệng nước muối có giúp giảm đau họng không?
Súc họng bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch dịch nhầy ứ đọng, sát khuẩn nhẹ bề mặt và làm dịu niêm mạc hầu họng, hỗ trợ giảm cảm giác đau rát khó chịu rất hiệu quả.
Khi nào viêm họng cần đi khám tại cơ sở y tế?
Người bệnh nên đi khám ngay nếu đau họng dữ dội, khó thở, nuốt nghẹn hoàn toàn, sốt cao liên tục không hạ, sưng hạch cổ to hoặc các triệu chứng không thuyên giảm sau một tuần.
