Những bệnh không nên uống collagen và các sai lầm cần tránh

Những bệnh không nên uống collagen là gì?

Collagen là loại protein dồi dào nhất trong cơ thể động vật có vú, chiếm khoảng một phần ba tổng lượng protein và hiện diện chủ yếu ở các mô liên kết như hạ bì da, sụn khớp, thành mạch máu và giác mạc. Khi được đưa vào cơ thể qua đường uống dưới dạng collagen thủy phân, hoạt chất này được các enzyme tiêu hóa phân giải thành các dipeptid, tripeptid và acid amin đơn lẻ như prolin, hydroxyprolin và glycin. Các phân tử này sau đó được hấp thu qua niêm mạc ruột non vào tuần hoàn máu để cung cấp nguyên liệu cho các tế bào tổng hợp mô mới. Mặc dù collagen thủy phân có tính dung nạp tương đối tốt ở người khỏe mạnh, nhưng đối với những người có rối loạn chức năng chuyển hóa protein hoặc bệnh lý tại các cơ quan đích, việc nạp thêm lượng acid amin đậm đặc có thể dẫn đến những phản ứng bất lợi cần được kiểm soát chặt chẽ.

Người mắc bệnh thận mạn tính và tiền sử sỏi thận

Thận là cơ quan đảm nhận nhiệm vụ chuyển hóa và đào thải các sản phẩm phụ của quá trình phân giải protein trong cơ thể. Khi bổ sung collagen, cơ thể sẽ phân cắt hoạt chất này thành các chuỗi peptid và acid amin tự do, gián tiếp làm tăng gánh nặng lọc qua cầu thận. Đối với người mắc suy thận mạn tính hoặc chức năng thận suy giảm, lượng đạm dư thừa này có thể làm tích tụ độc chất trong máu và đẩy nhanh quá trình tổn thương thận.

Ngoài ra, những người có tiền sử sỏi thận, đặc biệt là sỏi canxi oxalat, cần hết sức thận trọng. Một số thành phần acid amin trong collagen có thể chuyển hóa thành oxalat trong nước tiểu, tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành hoặc tái phát sỏi đường tiết niệu. Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm collagen trên thị trường thường bổ sung thêm canxi hoặc vitamin C liều cao, vô tình làm tăng nguy cơ kết tinh khoáng chất tại thận. Do đó, bệnh nhân mắc bệnh lý thận nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa Thận – Tiết niệu trước khi cân nhắc bất kỳ sản phẩm bổ sung nào.

Người mắc bệnh tự miễn và bệnh xơ cứng bì

Các bệnh tự miễn như xơ cứng bì, lupus ban đỏ hệ thống hoặc viêm khớp dạng thấp xảy ra khi hệ miễn dịch nhận diện nhầm và tấn công các mô khỏe mạnh của cơ thể. Trong bệnh xơ cứng bì, cơ chế bệnh sinh cốt lõi là sự tăng sinh và lắng đọng quá mức của các sợi collagen tại da, mạch máu và các cơ quan nội tạng, dẫn đến xơ hóa mô nghiêm trọng.

Việc tự ý uống bổ sung collagen ở những người mắc hội chứng này có thể kích thích phản ứng miễn dịch không mong muốn hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng xơ hóa mô liên kết. Cơ thể người bệnh vốn đã mất kiểm soát trong việc điều hòa tổng hợp collagen, do đó việc dung nạp thêm nguồn nguyên liệu này qua đường uống tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường. Người bệnh mắc bệnh tự miễn cần tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa Miễn dịch lâm sàng hoặc Cơ xương khớp, tuyệt đối không tự bổ sung các chế phẩm sinh học hay protein khi chưa có chỉ định.

Người có tiền sử dị ứng đạm và bệnh lý tiêu hóa nhạy cảm

Phần lớn các sản phẩm collagen trên thị trường hiện nay được chiết xuất từ phụ phẩm động vật như da cá biển, sụn bò, heo hoặc màng vỏ trứng. Đối với những người có cơ địa quá mẫn hoặc dị ứng đã biết với hải sản, việc dùng collagen nguồn gốc từ cá có thể kích hoạt các phản ứng dị ứng nghiêm trọng, bao gồm nổi mề đay, phù mạch, khó thở, thậm chí là sốc phản vệ nguy hiểm đến tính mạng.

Mặt khác, những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc đang điều trị viêm loét dạ dày tá tràng cũng có thể gặp phải các tác dụng không mong muốn khi uống collagen. Dạng bào chế đậm đặc của peptid collagen đôi khi gây ra cảm giác đầy bụng, ợ hơi, buồn nôn hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ. Để đảm bảo an toàn, người tiêu dùng cần đọc kỹ nguồn gốc nguyên liệu in trên nhãn sản phẩm và kiểm tra khả năng dung nạp của cơ thể dưới sự tư vấn của chuyên gia y tế.

Những sai lầm phổ biến khi sử dụng thực phẩm bổ sung collagen

Một sai lầm rất phổ biến là quan niệm uống càng nhiều collagen thì làn da và xương khớp càng nhanh chóng phục hồi. Trên thực tế, cơ thể chỉ có thể hấp thu một lượng acid amin nhất định trong mỗi ngày; phần dư thừa sẽ bị đào thải qua gan và thận, gây lãng phí kinh tế và tạo gánh nặng chuyển hóa không cần thiết.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn sản phẩm collagen phối hợp nhiều hoạt chất phụ trợ như estrogen thực vật, thảo dược không rõ nguồn gốc hoặc vitamin liều cao cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro tương tác. Người tiêu dùng thường quên thông báo với bác sĩ về các thực phẩm bổ sung đang sử dụng khi đang điều trị bệnh mạn tính, dẫn đến nguy cơ tương tác với thuốc kháng đông hoặc thuốc hạ huyết áp. Uống collagen sai thời điểm, chẳng hạn uống ngay sau bữa ăn no thay vì lúc dạ dày rỗng hoặc trước khi đi ngủ, cũng làm giảm khả năng hấp thu của chuỗi peptid.

Lưu ý an toàn

Thực phẩm bổ sung collagen không thể thay thế cho chế độ ăn uống cân bằng hoặc các thuốc điều trị bệnh lý do bác sĩ chỉ định. Người đang dùng thuốc điều trị mạn tính, phụ nữ mang thai hoặc người chuẩn bị phẫu thuật cần thông báo cho bác sĩ điều trị trước khi dùng. Nếu xuất hiện dấu hiệu nổi mẩn đỏ, khó thở, sưng môi mắt hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài, cần ngừng ngay sản phẩm và đến cơ sở y tế.

Tóm tắt

Bổ sung collagen có thể đem lại một số lợi ích hỗ trợ sức khỏe làn da và sụn khớp, nhưng đây không phải là giải pháp phù hợp cho tất cả mọi người. Người có bệnh lý nền về thận, sỏi tiết niệu, xơ cứng bì hoặc tiền sử dị ứng cần thận trọng tối đa. Thay vì tự ý dùng theo xu hướng, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn cho cơ thể.